Frank van Wijck

Frank van Wijck

freelance medisch journalist

Minder meten, meer verbinden

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: KPI’s in de zorgtransformatie.

Jet Bussemaker, voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving, zegt precies waar het op staat als ze stelt dat KPI’s soms meer kapotmaken dan je lief is. “Sommige KPI’s belemmeren de samenwerking met het sociaal domein en de beweging naar passende zorg. Ze zijn financieel gedreven en niet gericht op de transformatie die je wil hebben.”

Zo is dat. Een KPI (key performance indicator) is een meetbare indicator die laat zien of je op koers ligt om een belangrijk doel te bereiken. In veel gevallen heel nuttig, maar in de beoogde zorgtransformatie vaak nu juist even niet. Zoals de Raad stelt in haar recente advies Gezond verbonden, vergroten gezonde sociale relaties – dus het hebben van betekenisvolle sociale contacten en het zich verbonden voelen met anderen – de kans op een lang en gezond leven. De stap in die richting begint bij samenwerking tussen alle partijen in zorg, welzijn en samenleving, met de menselijke context als uitgangspunt.

Welke meetbare indicatoren wil je daarop loslaten? ‘Over vijf jaar zijn mensen X procent meer verbonden met anderen, wat leidt tot X procent besparing op zorgkosten’? Ga er maar aan staan.

‘De kern is dat het niet begint met financiële afspraken maar met bereidheid tot samenwerking’

Joep de Groot, bestuursvoorzitter van CZ vatte het treffend samen: “KPI’s zijn heel goed om bestaande processen te monitoren. Maar met innovatie wil je doelen bereiken. Als je daarin detaillering en voorspelbaarheid gaat eisen, lukt dat niet.” Hij zei dit in het kader van de ontwikkeling van de PlusPraktijken en PlusWIJken.

PlusPraktijken plaatsen huisartsen centraal in geïntegreerde eerstelijnszorg. Ze verminderen onnodige verwijzingen, versterken eigen regie van patiënten en integreren sociaal domein en ketenpartners. PlusWIJken bouwen hierop voort met integrale wijkaanpakken: scans van wijkproblemen en uitrol van bewezen interventies.

De kern is dat het niet begint met financiële afspraken maar met bereidheid tot samenwerking. Hetzelfde uitgangspunt zien we op het gebied van ggz-zorg in de aanpak die wordt gekozen (Regio Noord-Holland en Flevoland versterkt mentale gezondheid – Zorgvisie) in de regio Noord-Holland en Flevoland. Kerndoel is hier het verbeteren van de brede mentale gezondheid van de inwoners in de regio. Dat begint met krachten bundelen en gezamenlijk verkennen wie welke kennis heeft en waar nog ontwikkeling nodig is.

In beide gevallen staat vooraf de uitkomst niet vast in euro’s en centen. Hetzelfde geldt voor de voorbeelden die Bussemaker noemt: CenteringZwangerschap waarbij zwangere vrouwen elkaar ondersteunen, kankerpatiënten die na hun behandeling samen revalideren en ervaringen delen.

Natuurlijk is dat spannend, want het betekent dat wordt geïnvesteerd in een vernieuwende aanpak zonder bewijs vooraf dat het oplevert wat het beoogt. Leiden de beschreven voorbeelden tot het doel dat met de zorgtransformatie wordt nagestreefd, om de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg te waarborgen? Zijn ze schaalbaar? Maar wie niet waagt die niet transformeert. Bussemakers’ kritiek stelt de diagnose over de hinder van KPI’s in dit proces. De voorbeelden tonen het alternatief.

Delen