Mariska Koster
Moederziel alleen
Aan het begin van een behandeltraject bij kanker lijkt de keuze vaak vanzelfsprekend: je grijpt de kans die je krijgt. Maar wat gebeurt er als de bijwerkingen toenemen en de balans opnieuw moet worden opgemaakt? Mariska Koster schrijft over de weegschaal van hoop, verlies en kwaliteit van leven. “In gesprek met anderen hoop je de wijsheid te vinden.”
Ik luisterde naar een oud album van Robert Long: Homo Sapiens. Daarop staat een nummer dat ‘Moederziel Alleen’ heet. Dat nummer gaat over eenzaamheid en vooral over het onloochenbare feit dat sterven iets is wat je helemaal alleen moet doen. En hoe je, op weg in je leven steeds moet kiezen: “ieder mens moet elke dag opnieuw beslissen/ hoever ‘ie gaan wil en hoeveel ‘ie accepteert”.
De tekst trof me want de laatste tijd zijn meerdere van mijn kennissen begonnen met een behandeling tegen kanker. Dat heeft met onze leeftijd te maken, natuurlijk, maar ik vind het heftig. Net nu ikzelf de dans ontsprongen lijk te zijn (ik ben dit jaar uit controle ontslagen) zijn mijn vrienden aan de beurt. Borstkanker, prostaatkanker, eierstokkanker. Allemaal met uitgezaaide ziekte, allemaal met ‘levensverlenging, maar geen genezing’ in het vooruitzicht.
Goede moed
De behandelingen die die levensverlenging moeten brengen, zijn zwaar. Chemotherapie, doelgerichte therapie, immunotherapie, soms met bestraling op pijnlijke uitzaaiingen erbij. Toch zijn mijn kennissen allemaal vol goede moed aan deze trajecten begonnen. “Echt veel keus heb ik niet, toch? Dit is de enige kans die ik krijg. En ik wil nog niet dood.”
Om te kunnen beslissen, hebben mijn kennissen de balans opgemaakt. Aan de ene kant staat de last van de ziekte zoals pijn, zwak gevoel, gewichtsverlies. Aan de andere kant het effect van de behandeling zoals die is uitgelegd door de behandelaars. Ook minder tastbare zaken vinden een plaats in de balans: hoop – op langer leven, op goede jaren, op minder pijn; angst – voor verlies, voor de dood, voor lijden; woede en opstandigheid – ik laat me niet kisten!
Begin van het traject
En in hun geval, helemaal aan het begin van het traject, sloeg de weegschaal door naar de behandelkant. Als in de tekst van het liedje: De ziekte accepteer ik niet en de behandeling kan ik aan. Ik vind dat volkomen begrijpelijk, en ik kan me slecht voorstellen dat ik -wanneer ik in hun schoenen stond- een andere keus zou maken.
Helemaal aan het begin van het traject sloeg de weegschaal door naar de behandelkant. Alleen ligt aan de andere kant een onbekende grootheid
Alleen ligt aan de ene kant van de weegschaal een onbekende grootheid. Het effect van de behandeling en vooral de last die de behandeling gaat geven, die ken je niet. Ook al wordt alles je nog zo goed uitgelegd door de medisch specialist en de oncologieverpleegkundige: je hebt geen idee tot je het ervaren hebt. The proof of the pudding is in the eating.
De last neemt toe
En toegegeven: die eerste kuur valt vaak best mee. Zeker wanneer je verder best wel gezond bent. En wij, vijftigers, jonge zestigers, wij vinden onszelf best wel gezond. Vorig jaar nog de City-Pier-City loop gedaan! De tweede kuur is vaak ook nog wel te doen. Maar bij kuur 5, kuur 6 en later begin je te slijten. En neemt de last van de behandeling toe. Je hoopt en verwacht dat door de kuren tegelijk de last van de ziekte afneemt. En bij mijn vriendin met eierstokkanker was dat ook zo. Tijdens de kuren zag je haar opknappen: ze fietste weer, ging naar haar werk. Mijn kennis met prostaatkanker had minder geluk. Hoewel de tumor zeer goed reageerde op de behandeling, werd hij met elke kuur zieker, en moest de dosis worden verlaagd vanwege de bijwerkingen.
Hulpmiddel
Tijd om opnieuw alles op de weegschaal te leggen. Nu zijn alle grootheden bekend. De last van de ziekte ken je, de last en het effect van de behandeling ook. De hoop is realistischer geworden, de angst is er nog steeds maar misschien anders, en de opstandigheid heeft kunnen betijen. De weegschaal geeft geen antwoord, maar kan wel een hulpmiddel zijn.
Wat is wijsheid? Nu de behandeling tot hier is gevorderd, wat past bij mij, wat moet ik inleveren als ik doorga, wat moet ik inleveren als ik stop? Wie wil ik zijn, wie wil ik zo lang mogelijk blijven? Hoeveel kan ik aan, wat kan ik accepteren?
Wat is wijsheid? In gesprek met anderen hoop je die te vinden. In gesprek met anderen ben je niet alleen.
Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief