Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Moreel verplicht
Iedereen mocht gisteren even heel verontwaardigd reageren op zorgaanbieder Vierstroom. Die maakte bekend vanaf nu in alle zestien woonlocaties de nadruk te gaan leggen op actieve participatie van het netwerk van cliënten. In simpele woorden vertaald: het netwerk van iedere bewoner krijgt de dwingende vraag of het tenminste vier uur per maand een actieve bijdrage wil leveren aan het welzijn van het familielid en de andere bewoners. Vierstroom had hiermee al geëxperimenteerd sinds najaar 2012 en dat was niet alleen de organisatie zelf, maar ook dat netwerk goed bevallen. Meer dan tachtig procent vond het helemaal geen vreemde vraag. Vijftien procent ging pas na enige discussie akkoord en slechts een enkeling liet het afweten.
Niets aan de hand, denk je dan. Leuk nieuwtje en logisch dat Vierstroom zo’n succesvol experiment uitbreidt. Maar ja, hoe gaat dat als het komkommertijd is en de op handen zijnde echtscheiding van Diederik Samsom het belangrijkste politieke nieuws van de dag is? Dan wordt in de reacties de stap van ‘advies aan de familie’ naar ‘morele verplichting’ naar ‘verplichting’ in no time gemaakt en dan is nieuws geboren waarover Kamervragen mogen worden gesteld. Het antwoord van staatssecretaris Martin van Rijn op die vragen kennen we al, want hij heeft al laten weten het heel goed te vinden wat Vierstroom doet. En gelijk heeft hij.
Op 10 april vorig jaar organiseerde ActiZ een debat over de ouderenzorg. Afgaande op de reacties op het Vierstroom-nieuws is daarvan weinig blijven hangen. Misschien moet ik daarom nog even in herinnering roepen wat de titel van dat debat was. Die luidde: ‘Hier is mijn moeder. Regelen jullie het verder?’.
8 reacties
Er is inderdaad niks mis mee om die participatiemogelijkheden van familie uit te vragen maar wat iemand als moreel verplicht ziet is helemaal aan het individu zélf en niet aan welke instantie dan ook.
G Mitrasing
20 augustus 2013 / 07:53De dwingende vraag of het tenminste vier uur per maand een actieve bijdrage wil leveren aan het welzijn van het familielid kan ik wel plaatsen. Dat vind ik eigenlijk ook normaal.
Maar om dit uit te breiden naar het welzijn van anderre bewoners kan je nooit iemand verplichten. Zelfs niet moreel. Dat zegt dat het systeem faalt! Op vrijwillige basis prima, graag zelfs. Maar dit verplichten gaat te ver.
Pieter
20 augustus 2013 / 10:45Grote genade. 4 (zegge vier) uurtjes per maand, nog niet eens 1 uur per week. Is dat al teveel? Hoe vaak heb jij hen hun nachtrust niet verstoord?
Keesmobiel
20 augustus 2013 / 12:17‘Er geen sprake van verplichting van mantelzorg,’ benadrukt bestuurder Jeroen van den Oever van Vierstroom ‘Wij mogen geen cliënten weigeren als familie geen mantelzorg zou willen bieden.
Dat is vastgelegd in het zorgcontract met zorgverzekeraars, zij hebben zorgplicht voor hun premiebetalers.’ De verzekeraars kunnen volgens Van den Oever in contracten met instellingen opnemen dat ‘een instelling bepaalde bijdragen van familie vraagt. Alleen dan is het mogelijk om familie, en dus ook de cliënt, die geen mantelzorg wil geven buiten de instelling te houden.’
Staatssecretaris Van Rijn zegt in een reactie dat hij graag zou zien dat zorgverzekeraars bij het inkopen van zorg gaan meewegen of de zorgaanbieder ook een goede positie van de mantelzorger heeft opgenomen.
—Waarom moet dit nu zo moeilijk en via de omweg van de verzekeraar/zorgkantoor en een maluscontract voor de zorgaanbieder als een verzekerde/AWBZ betaler zorg afneemt? Waarom weer de achterdeur van de contracten tussen verzekeraar en zorganbieder? Het zet de verplicht Zvw verzekerden en AWBZ en WMO verzekerden op het verkeerde been; zij menen dat er recht is op of een voorziening is ingericht voor zorg, maar als puntje bij paaltje komt wordt er verwacht bij te springen, “vrijwillig” onder druk van faillisement van de zorginstelling, in de exploitatie van de zorginstelling. In de Bible Belt levert dat niet zoveel problemen op, maar gegarandeerd dat dat elders tot fikse protesten aanleiding gaat geven.
Waarom niet in de AWBZ vastgelegd dat indien gebruik wordt gemaakt van de AWBZ voorzieningen de persoon zelf of iemand of personen in zijn omgeving verplicht worden om ‘zorg’ te leveren in de zorginstelling waarin de persoon die een beroep doet op de AWBZ of Zvw of WMO voorziening, contract of recht wordt opgenomen. Zoveel uur per week of per maand, zelf in te vullen wanneer of door wie. Dan weet iedereen waar hij aan toe is en voorkomt dit soort discussies.
Zet het dus in de AWBZ. Zet het klip en klaar in de Ziektekostenpolissen van de verplicht verzekerden en zet het in de gemeente voorwaarden voor vestiging in een gemeente.
Dan weet iedereen waar hij in dit land aan toe is. Nu denkt de simpele burger dat hij AWBZ premie moet betalen, Zvw premie moet betalen, nominaal en inkomensafhankelijk of in een gemeente woonachtig is met duidelijke voorwaarden: u heeft recht op dit of dat e.d. U heeft daarvoor premie betaalt.
U mag vrijwilligerswerk doen, het is zeer wenselijk, maar wij, verzekeraar, zorgkantoor en gemeente kunnen u daartoe niet toe dwingen. En als wij een zorgaanbieder onder financiele druk zetten middels malus contracten is dat het probleem van de zorgaanbieder: hij hoeft die contracten toch niet te tekenen?
Hele discussie over morele verplichting die via de achterdeur wordt afgedwongen is tekenend voor het morele verval in dit land.
Wat is er op tegen om e.a. vooraf aan de voordeur duidelijk te maken?
ANH Jansen
20 augustus 2013 / 18:24Voorzitter,
Ik ken een echtpaar op leeftijd, bijna 58 jaar getrouwd, altijd spaarzaam geleefd en altijd hard gewerkt om het wat beter te
krijgen voor later, vooral voor hun kind.
De laatste decennia wordt het zwaarder. De chronische ziekte van de man trekt zo nu en dan een zware wissel op de gezondheid, maar vooral de sluipende Alzheimer bij de vrouw verandert de toekomst drastisch.
Huisarts en later de geriater worden geraadpleegd, maar met de
duidelijkheid van de diagnose wordt het niet beter.
Er wordt AWBZ indicatie gevraagd en gekregen – wat overigens tam
elijk ingewikkeld was-maar ze willen eigenlijk liever niet te veel mensen over de vloer. Ze willen het liefst zo lang mogelijk samen, niet eenzaam in eigen omgeving blijven wonen.
De case-manager doet zijn best, maar hoe het precies zit met vervoer, eventueel een andere woning en welke voorzieningen
zijn er precies, is ingewikkeld. En het echtpaar wil zo lang mogelijk zelfstandig wonen.
Als het – ook met steun van familie – niet anders kan, moeten ze uit
elkaar. Mevrouw gaat naar een verpleeghuis, man blijft achter. Hij
bezoekt haar elke dag, en elke dag vraagt hij zich af of zijn vrouw toch niet langer thuis had kunnen blijven.
Hij is redelijk tevreden over de kwaliteit van het verpleeghuis, maar het is voor hem geen alternatief voor thuis. Familieleden
en vrijwilligers willen bijspringen, maar de organisatie daarvan loopt vaak niet. Er is niet of nauwelijks contact met de huisarts. Twee keer per jaar is er een gesprek over het zorgplan in het verpleeghuis, maar dat is meer een papieren exercitie dan een gesprek over wat het beste zou zijn.
Uiteindelijk lukt het de man om een flat dichtbij het verpleeghuis te
krijgen, dankzij de bemiddeling van de zorgaanbieder.
Voorzitter,
Ik ken deze man en vrouw zo goed omdat het mijn vader en moeder zijn.
En dit is wat mij motiveert om een rol te willen spelen in de enorme
opgaven waar we als samenleving voor staan:
Uitgerekend nu, waar we de gevolgen van de financiële crisis moeten opvangen en waar de uitgaven aan langdurige zorg zo
stijgen dat, als we niets doen, de zorg voor kwetsbare ouderen en jongeren in de waagschaal stellen voor toekomstige generaties.
Uitgerekend nu, waar bij ongewijzigd beleid de uitgaven van de langdurige zorg zullen stijgen tot een niveau dat hoger ligt dan alle landen van Europa in 2040.
3
Uitgerekend nu waar de bedoelingen van de AWBZ van destijds – een beschaafde regeling voor bijzondere ziektekosten –
ondergraven zijn doordat we van alles er onder hebben gebracht; veel kosten die niet met ziek zijn te maken hebben en ook niet bijzonder zijn.
Uitgerekend nu moeten we dus werken aan een waardevolle toekomst voor kwetsbare mensen.
—Martin van Rijn in de tijd dat hij als PGGM bestuursvoorzitter met 500.000 euro naar huis kwam en zijn eigen ouders het zelf allemaal liet uitzoeken. Enig kind.
Die man lijdt blijkbaar aan een Raskolnikov syndroom; wat hij verzuimd heeft voor zijn eigen ouders te doen, wil hij nu opleggen aan alle anderen. Schuld en Boete.
Zet het dus aan de voordeur luid en duidelijk neer: in de AWBZ premie heffing, in de WMO heffing en in de Zvw ziektekostenpolissen; u dient bij opname in een verpleeg- of verzorgingshuis, ZZP 4 of hoger, per maand 4 uur bij te springen in de animatie van u zelf of uw familielid. U kunt zich ook laten vertegenwoordigen.
Nederland is een ziek land, maar op een andere manier dan menigeen denkt.
anh jansen
20 augustus 2013 / 23:42Ik snap je punt heel duidelijk. Maar toch wil ik je even op de volgende punten wijzen:
A) moreel verplichten is niet nodig want mensen voelen zich uitzichzelf al verplicht. 1 op de 10 mantelzorgers is nu al overbelast. Als je op deze mensen een moreel appel doet dan zullen zoj direct mee gaan werken. Met alle gevolgen van dien.
B) in de reacties zegt men:”ach het zijn maar 4uurtjes”? Ik neem aan dat je zelf ook wel begrijpt dat dit een glijdende schaal is. Dat als dit werkt en niemand het er meer over heeft dat het vanzelf uitgebreid word. En wanneer is het dan wel teveel? Dat is toch voor iedereen verschillend? Ik kan mij zo voorstellen dat 4uurtjes per maand zorgen voor de vader die je misbruikt heeft nu al teveel is?!
C) in de discussie van ‘moreel veplichten’ word er consequent een doelgroep vergeten. Martij van Rijn heeft het ook over gehandicapten. Vergeet niet dat die zorg veel meer jaar doorgaat dan die voor je moeder en dat die zorg meestal intensiever is en vaak ook in het verleden heel veel is gedaan. Mijn broer is pas uit huis gegaan toen het echt niet anders kon en ik heb dus mijn eerste 20 jaar op deze aardbol al gemantelzorgd. Ga mij dus niet vertellen dat ik een egoist ben omdat ik dat op dit moment gewoonweg niet kan. En ja ook 4 uurtjes per maand is mij nu al teveel.
Je kan niet alles over 1 kam scheren en het mensen ook niet kwalijk nemen dat ze deze discussie niet alleen een enge discussie vinden, maar ook onnodig want er zijn genoeg plekken waar je op kan bezuinigen. Waarom zou je juist de groep die onze samenleving al 4-7miljard per jaar bespaard nog meer onder druk zetten?
Eline bodbijl
23 augustus 2013 / 07:32@Eline Mantelzorgers voelen zich al verplicht inderdaad. Maar niet iedereen werpt zich spontaan op als hulp, zeker niet als de hulpbehoevende inmiddels intramuraal is. Dit maakt de vraag van Vierstroom heel begrijpelijk.
Frank van Wijck
23 augustus 2013 / 10:11Deze discussie is aangezwengeld door een bestuurder die jaar na jaar door de Inspectie op de vingers wordt getikt omdat hij er niet in slaagt verantwoorde zorg te leveren.
Hans Hoogerheide
24 augustus 2013 / 16:36