Jennifer Bergkamp
Wijkverpleegkundige, adviseur en auteur
Open deur
Wie wil weten wat zorg wezenlijk is, moet een rauwe, eerlijke duik nemen in het dagelijkse geploeter, schrijft verpleegkundige Jennifer Bergkamp. En het gesprek aangaan over wat er écht en op lange termijn toe doet.
“We weten echt wel wat er speelt hoor, we hebben heus weleens meegelopen op de werkvloer. En mijn deur? Die staat altijd open.”
Zinnen als deze hoor ik vaak aan beleidstafels. Goed bedoeld, vast. Maar het mist de kern. Want meelopen is niet hetzelfde als meedoen. En een open deur is nog geen uitnodiging tot een echt gesprek.
Want als je werkelijk de vloer op zou gaan — niet voor een dagje meekijken, maar voor een rauwe, eerlijke duik in het dagelijkse geploeter — dan zou je geconfronteerd worden met de vraag: wat is zorg eigenlijk? Echt, wezenlijk? Wat vraagt het van mensen, dag in dag uit, met hoofd én hart?
Zou je werkelijk de vloer op gaan — niet voor een dagje meekijken, maar voor een rauwe, eerlijke duik in het dagelijkse geploeter — dan zou je geconfronteerd worden met de vraag: wat is zorg eigenlijk?
Dat gesprek voeren we niet. Of we durven het niet. Want zodra je die vraag stelt, komen er grotere thema’s op tafel. Thema’s die lastig zijn, weerbarstig. Een visie op zorg. Niet alleen voor morgen of na Prinsjesdag, maar voor over vijf, tien, twintig jaar. Hoe willen we dat onze samenleving eruitziet als het gaat om zorg en solidariteit?
Die lange termijn ontbreekt maar al te vaak. We hollen achter cijfers aan, achter incidenten en incidentpolitiek, achter systeemdruk en financiële dashboards. Maar ondertussen verwaarlozen we iets veel fundamentelers: het gesprek over wat ertoe doet.
En dat heeft gevolgen. Want als we als professionals niet meer praten over wat belangrijk is, als we keer op keer zien dat onze stem pas telt als we spreadsheettaal spreken, dan gebeurt er iets. Wat ooit onze beroepseer was — onze trots, onze specifieke bekwaamheid, onze roeping — verandert langzaam in beroepszeer.
Ondertussen verwaarlozen we iets veel fundamentelers: het gesprek over wat ertoe doet
Het woord komt van filosoof Jos Kessels, en ik vond het pijnlijk raak. Beroepszeer is dat knagende gevoel dat er wel eindeloos wordt vergaderd over roosters, fte’s, integrale aanpakken en KPI’s, maar nooit écht wordt gevraagd: wat vind jij nou belangrijk in je werk? Wat maakt dat jij dit blijft doen, ondanks alles?
Dat gesprek missen we. En we missen het al heel lang.
We hebben een cultuur van reflectie nodig, niet van controle. Een cultuur waarin we de complexiteit van zorg omarmen, in plaats van alles te willen vangen in protocollen. Waarin we de vakmensen zélf weer serieus nemen als bron van kennis, ervaring en ethiek. Niet alleen omdat ze het werk doen, maar omdat ze weten wat zorg eigenlijk betekent.
Misschien is het tijd dat de deur naar reflectie weer open gaat. Niet als formaliteit, maar als uitnodiging. Om het eerlijke gesprek te voeren. Zodat onze beroepseer geen litteken wordt, maar iets waar we opnieuw kracht uit kunnen putten.