Maartje-Marijke Menkveld
Physician assistant - klinisch verloskundige
Oververhit zorgpersoneel
“Wij bespreken iedere twee weken wie op omvallen staat.” Als Maartje-Marijke Menkveld dat van een vriendin hoort, is ze direct gefascineerd. Maar hoe houd je oog voor overbelasting in de zorg, waar een hoge werkdruk altijd voelbaar is?
‘Wij bespreken iedere twee weken wie op omvallen staat.’
Mijn vriendin zei het alsof het de normaalste zaak van de wereld was. We stopten met praten en keken haar aan.
‘Nou ja, niet letterlijk natuurlijk. We geven allemaal aan waar we op de thermometer zitten.’
Ik hing aan haar lippen. Blijkbaar bespreken ze op haar werk iedere twee weken met het hele team hoe iedereen erbij zit. Niet met een automatisch ‘goed hoor’, maar aan de hand van een eigen thermometer.
Rood
Groen is goed. Oranje betekent dat het werk meer energie kost dan verstandig is. Bij rood dreigt iemand vast te lopen. Twee keer oranje wordt automatisch rood. Dan kijken ze samen wat nodig is. Kan er werk af? Is er hulp nodig? Kunnen omstandigheden worden aangepast?
Als muziek in mijn oren.
Diezelfde week vroeg ik na mijn spreekuur aan een collega op de afdeling hoe het ging.
‘Druk, druk. Het is weer zo’n dag.’
Verloskunde is hollen of stilstaan. Soms gebeurt er een tijdlang weinig en dan lijkt ineens iedereen tegelijkertijd te willen bevallen. De hectiek laat zich lastig inplannen. De rust trouwens ook.
Ik vertelde over de thermometer. Ik zag het al voor me: een team dat niet alleen bijhoudt hoe iedereen ervoor staat, maar ook bespreekt wat nodig is om in het groen te komen of te blijven. Een taak overnemen, een pauze zonder pieper, samen koffiedrinken of gewoon een goede sfeer.
Jij blij. Zij blij. Thermometer blij.
Mijn collega keek me aan.
‘Niet haalbaar, joh. Geen beginnen aan.’
‘Niet zo simpel, hè,’ zei ik.
Ze had een punt. Want wat als bijna iedereen in oranje zit? Wie neemt er dan iets over? En wat als er niets van het werk af kan, omdat de patiënten blijven komen en het rooster nauwelijks rond te krijgen is? Of als er nét een nieuwe, onbegrijpelijke rapportage-eis bij is gekomen en het computersysteem soms meer zorg nodig lijkt te hebben dan de patiënt?
‘Deurgoan’
En hoe prik je door het ‘gaat goed, deurgoan’ van collega’s heen? Hoe zorg je dat zij hun thermometer serieus nemen? Hoe geef je aan dat je tegen rood aan zit wanneer de collega naast je ook op haar laatste reserves draait?
Niemand wil degene zijn die zegt dat het niet meer gaat, terwijl de rest doorgaat.
Toch blijft het idee me bezighouden.
In de zorg lijken we soms pas stil te staan bij overbelasting wanneer iemand uitvalt. Dan schrikken we, sturen we kaartjes en bloemen en vragen we ons af of we het eerder hadden kunnen zien.
Waarschijnlijk wel.
Geen tijd
We zagen dat iemand al weken geen echte pauze nam. We hoorden het vaste ‘gaat wel’ steeds minder overtuigend klinken. Misschien vroegen we zelfs hoe het ging, maar hadden we geen tijd om op het antwoord te wachten.
Als iemand eenmaal uitvalt, zijn onze zorgen oprecht. Maar wel te laat.
Sommigen komen terug. Anderen zoeken een plek waar de druk hopelijk lager is. Zo raken we mensen kwijt die nog steeds van hun vak houden, maar niet meer van de omstandigheden waaronder ze het moeten uitoefenen.
In gesprek
Die thermometer alleen gaat het probleem natuurlijk niet oplossen. Het personeelstekort verdwijnt er niet door. De patiënten blijven komen en de rapportage-eisen worden er niet begrijpelijker van. Maar hij kan wel helpen om eerder in gesprek te gaan. Niet alleen vragen hoe het gaat, maar ook wat iemand nodig heeft.
In beleidsstukken noemen we dat duurzame inzetbaarheid. Op de werkvloer betekent het vooral dat jij en je collega morgen ook nog gezond en met plezier kunnen komen werken.
Hoe staat jouw thermometer vandaag?