Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Preventiebeleid in (dis)balans
Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: Karremans zet in op meer overheidssturing voor een gezonde jeugd, maar kan gezondheidsdoelen niet wettelijk verankeren.

Wat zijn wij als samenleving bereid om als taken voor onze overheid te zien als het gaat om preventie? Mag de overheid ouders ondersteunen die niet goed weten hoe ze hun kinderen goede gewoonten kunnen aanleren? Condooms gebruiken bijvoorbeeld, schermgebruik beperken. Mag ze kinderen en jongeren beschermen tegen de gevaren van roken, overgewicht en alcoholgebruik? Mag ze gemeenten de bevoegdheid geven wettelijke maatregelen te nemen tegen ongezond voedselaanbod in omgevingen waar veel kinderen en jongeren zich begeven? Mag ze supermarkten harde afspraken opleggen over het aandeel van gezonde producten in de winkel?
Het antwoord van Vincent Karremans, staatssecretaris jeugd, preventie en sport van het ministerie van VWS, op al deze vragen is: ja. Dit antwoord is in lijn met zijn eerder gedane belofte dat hij tot een samenhangende effectieve preventiestrategie wil komen. In zijn recente Kamerbrief hierover legt hij het belang hiervan helder uit: ‘De basis voor een goede gezondheid wordt al in de jeugd gelegd. Wie als kind gezonde gewoonten aanleert, heeft daar een leven lang profijt van’. Maar wat zien we in de samenleving? Te veel jongeren die overgewicht hebben, vapen en roken, en te veel tijd achter beeldschermen doorbrengen. Drugsgebruik lijkt normaal, condoomgebruik neemt af. De vaccinatiegraad ook.
Drugsgebruik lijkt normaal, condoomgebruik neemt af. De vaccinatiegraad ook
Heeft Karremans dus het gelijk aan zijn zijde? De vraag stellen is hem beantwoorden, zou je denken. Maar Tweede Kamerlid Patrick Crijns van de PVV vindt het allemaal maar niets. Die vindt dat Karremans met zijn verscherpte preventieaanpak de keuzevrijheid van burgers aantast. Gelet op wat Karremans wil bereiken, kan hij daarmee alleen bedoelen de keuzevrijheid van burgers om hun kinderen geen gezonde gewoonten aan te leren. Beetje vreemd toch.
Op een ander punt snijdt het wel hout wat Crijns zegt. Namelijk dat Karremans’ inzet op gezond eten contraproductief is voor gezinnen met weinig geld. De gezonde voedselkeuze is beslist niet altijd de goedkoopste keuze. Karremans kan hier wel tegenover stellen dat hij de gezonde keuze ook voor kwetsbare gezinnen makkelijker wil maken. Maar de vraag is of hij dit kan waarmaken. Artsenfederatie KNMG is niet voor niets kritisch op zijn Kamerbrief waarin hij aangeeft gezondheidsdoelen niet wettelijk te willen verankeren, maar ze te zien als ‘richting voor het te ontwikkelen basispakket’. Die aanpak biedt onvoldoende handvatten voor een duurzaam en effectief gezondheidsbeleid, stelt de KNMG.
Drugsgebruik lijkt normaal, condoomgebruik neemt af. De vaccinatiegraad ook
De artsenfederatie ziet de aanstelling van een onafhankelijk regeringscommissaris als een essentiële voorwaarde voor effectief en toekomstbestendig preventiebeleid. Iemand dus die over domeinen heen kan werken aan een deltaplan voor volksgezondheid. Ze volgt daarmee de lijn van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving, die de aanstelling van een regeringscommissaris voor volksgezondheid in haar rapport Op onze gezondheid positioneert als een ‘forse aanbeveling’. Om sociale determinanten van gezondheid integraal aan te pakken, is het van cruciaal belang samenwerking te bevorderen tussen ministeries en tussen overheidslagen, stelt ze. Daar heeft ze gelijk in.
2 reacties
Lastig die vicieuze cirkel van Overheid die dwingend kan opleggen op basis van democratisch fundament gelegd door Volksvertegenwoordiging gekozen door kiesgerechtigde Burgers die als Ouders er niet voldoende in slagen om jeugdige Consumenten (en ook zichzelf) consumentengedrag te vertonen dat Handelaren/Producenten aanzet tot het leveren van een gezonder assortiment. Burgers bovendien die zorgen voor veel Volksvertegenwoordigers die een verantwoord acterende Overheid in de weg zitten. En zo draaien we maar rond tot de wal het schip keert en het kalf in de put is verdronken. Nu maar hopen dat op de ezel die zich niet tweemaal aan dezelfde steen stoot annex hopen dat er weinig van die stenen zijn.
Waar ik wel optimistisch over ben is het nog lang kunnen lezen van de teksten van Frank.
Hans Hof
12 mei 2025 / 12:33Het genoegen om ze te blijven schrijven doe ik je graag Hans. Lastig hè om als overheid echt iets te betekenen voor je burgers. En minstens zo lastig als burgers volksvertegenwoordigers kiezen die daarin niet altijd even faciliterend zijn.
Frank van Wijck
12 mei 2025 / 21:06