Ian Leistikow

Ian Leistikow

IGJ-inspecteur en bijzonder hoogleraar

Publish of perish?

Prat gaan op een enorme lijst aan publicaties en promoties, terwijl je alleen op basis van een hiërarchische positie co-auteur of (co)promotor bent geworden. Schaamteloos, vindt Ian Leistikow.

Zeer terecht is VVAA de campagne #vaniknaarwij gestart. Hiermee wil VVAA het werkplezier in de zorg bevorderen en zorgprofessionals bewust maken van wat zij er zelf aan kunnen doen om weer zin in zorg te krijgen. Voor mij als inspecteur van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) erg belangrijke en relevante thema’s, omdat die ook een directe relatie hebben met kwaliteit van zorg.

Een van de onderwerpen van de campagne is ‘afunctionele hiërarchie’. Binnen dat onderwerp zou ik hier een specifiek thema aan de kaak willen stellen: het archaïsche gebruik rond publicaties en promoties.

Co-auteur door positie

Het is heden ten dage in veel ziekenhuizen en UMC’s nog steeds gebruikelijk dat iemand co-auteur of (co)promotor wordt op basis van hiërarchische positie. Dus niet vanwege de bijdrage aan het artikel of onderzoek, maar vanwege de positie die die persoon heeft in de organisatie. Bijvoorbeeld afdelingshoofd of opleider.

Dat betekent dat de, vaak jonge, onderzoeker verplicht is om iemand in het team te hebben die niet bijdraagt aan het onderzoek. Of die voor de bühne hier en daar een woordje verandert om co-auteurschap te rechtvaardigen.

Vervolgens gaan deze mensen prat op hun enorme lijst aan publicaties en promoties. Ze zouden hier niet trots op moeten zijn, ze zouden zich ervoor moeten schamen. Het is misbruik maken van macht voor eigenbelang. En het belet de onderzoeker om iemand in het team te hebben die wél inhoudelijk had bijgedragen.

Het is nog steeds gebruikelijk dat iemand co-auteur of (co)promotor wordt op basis van hiërarchische positie, dus niet vanwege de bijdrage aan het artikel of onderzoek

Nu komt dit gedrag natuurlijk niet uit het niets. Op sommige werkplekken, en zeker in de academie, is er een grote druk om te publiceren. Meer publicaties draagt bij aan een grotere kans op promotie naar hoogleraar of andere posities van aanzien.

Het is natuurlijk terecht dat je capabel moet zijn om in een dergelijke positie te komen. En het is natuurlijk uiterst waardevol voor de wetenschap en de zorg dat er mensen zijn die zich inzetten om prachtige publicaties te publiceren.

Competentie: goed zijn in machtsmisbruik

Mijn punt is deze: publicaties die verkregen zijn door macht, en niet door inzet en inhoudelijke kennis, tonen maar één competentie aan: goed zijn in machtsmisbruik. En dat is nou precies de competentie die je NIET wilt bij mensen in een positie van aanzien. We zien de gevolgen hiervan in de wereldpolitiek, maar helaas ook binnen universiteiten en zorginstellingen.

Belonen van ongewenst gedrag, leidt tot meer ongewenst gedrag. We oogsten wat we zaaien. Het is tijd om het adagium ‘publish or perish’ los te laten. De geïnstitutionaliseerde machtsmisbruik die hieruit voortkomt, ondermijnt een cultuur van respect en samenwerken. Het leidt af van waar het in de gezondheidszorg over moet gaan: zorgen voor elkaar. En daarmee vormt het een direct risico voor zowel de ‘zin in zorg’ als de kwaliteit van zorg.

Belonen van ongewenst gedrag, leidt tot meer ongewenst gedrag. We oogsten wat we zaaien

De gezondheidszorg heeft leiders nodig die competent en bescheiden zijn. Die anderen in hun kracht zetten en hier voldoening uit halen. Die hun macht niet inzetten voor zelfverrijking, in welke zin dan ook, maar voor het verrijken van de organisatie en de regio waarvoor zij zorgdragen. Voor het verrijken van de kwaliteit van zorg. Die het goede voorbeeld geven aan de mensen om hen heen, zodat deze werkplezier ervaren, zich kunnen ontwikkelen en behouden blijven voor de zorg.

Het is beschamend om persoonlijk gewin op te eisen vanwege jouw positie, en het is corrumperend om persoonlijk gewin te aanvaarden als jouw positie de enige reden is om dit aangeboden te krijgen.

Trots

Laten we de bevlogen onderzoekers invloed geven op de keuze voor hun eigen begeleiding. Te kiezen voor begeleiders die zich inzetten voor hun wetenschappelijk ontwikkeling, die niet verplicht maar fijn zijn om in het team te hebben. En als ze in vrijheid jou hiervoor uitkiezen, heb je terecht iets om trots op te zijn.

Delen