Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Samenhang

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen.
Na de VVD presenteert nu de SP als tweede politieke partij haar concept verkiezingsprogramma. Dat de twee programma’s mijlenver uit elkaar liggen is geen verrassing. Ook de zorgparagrafen van beide partijen verschillen sterk van elkaar.
“Waar haal je het personeel vandaan?”
Het uitgangspunt – ‘De zorg is geen markt’ – kennen we natuurlijk al veel langer van de SP. Ook de belofte ‘Waar zorg verdween, brengen we die terug’ is geen nieuwe. Onduidelijk is hoever in de tijd de partij hierbij wil terugrekenen. Uitgaand van waar ze voor staat, zou 2005 – het jaar voor de introductie van de gereguleerde marktwerking – een ijkpunt kunnen zijn. Maar betekent dat ‘terugbrengen’ dan dat we weer net zoveel ziekenhuizen willen als Nederland toen telde? De eerste vragen hierbij zouden zijn: Waar haal je het personeel vandaan? en Hoe maak je dat exploitabel?
De vraag is überhaupt hoe alle zorgplannen die de SP bekendmaakt betaald moeten gaan worden. Het eigen risico wordt afgeschaft, de eigen bijdrage voor kraamzorg eveneens. De salarissen voor zorgmedewerkers gaan omhoog. Er komen extra middelen voor regio’s met een huisartsentekort. Gemeenten krijgen meer geld voor zorg en ondersteuning. De partij laat het programma niet doorrekenen door het Centraal Planbureau. De hoe-vraag blijft dus onbeantwoord.
Op het punt van de ouderenzorg sluit de zorgparagraaf van de SP juist goed aan bij waar op dit moment in de zorg veel over wordt gediscussieerd. De partij stelt namelijk voor de ouderenzorg dichtbij huis, lokaal en kleinschalig, te organiseren. Kijk bijvoorbeeld naar wat Margje Mahler van Sensire zegt: “Zorg moet geen vervanging van het leven worden, maar een aanvulling erop. We willen dat mensen in hun eigen buurt oud kunnen worden, met hun eigen netwerk om zich heen”. Ter illustratie noemt ze de woongemeenschap Grachten Promenade in Zutphen.
“Een bed opmaken, Een maaltijd brengen. Steunkousen aantrekken. Ooit was dat burenhulp.”
Zo zijn er meer voorbeelden waarin het woord ‘samenhang’ een grote rol speelt. De voorzorgcirkels bijvoorbeeld, die oud-zorgbestuurder Henk Geene bedacht en die inmiddels een aardige rol van betekenis beginnen te spelen. Kitty Schmidt, raadslid Deventer Sociaal, noemde op X de voorzorgcirkels een oplossing die wordt ingezet om de gaten die in de (thuis)zorg vallen te dichten. ‘Opeenvolgende kabinetten hebben zorg dichtbij kapotbezuinigd’, schreef ze. Maar Mahler stelt daar een opvatting tegenover die de moeite van het overwegen meer dan waard is: “We zijn als samenleving taken die voorheen tot het gewone, sociale verkeer behoorden, gaan beschouwen als professionele zorg. Een bed opmaken, Een maaltijd brengen. Steunkousen aantrekken. Ooit was dat burenhulp. Nu is het een declarabele handeling. Maar dat is het niet – of moet het niet zijn.”
Nee, dat moet het inderdaad niet zijn. Er is een verschil tussen zorg en dingen voor elkaar overhebben. Dat we dat uit het oog zijn verloren, heeft ons als samenleving erg verarmd. Het is waar dat de overheid dit voor ons heeft gefaciliteerd, door steeds meer zaken te institutionaliseren. Maar we stonden erbij en keken ernaar. En we vonden het wel makkelijk zo.
2 reacties
Die “hoe-vraag” wordt door Margje Mahler anders benaderd dan het CPB dat zou doen. Dat is maar goed ook. Uit berekeningen van het CPB zouden we alle waarschijnlijkheid kunnen afleiden dat we fors van al het goede, van het ons in de loop der tijden overkomen zorgaanbod, af zullen moeten gaan zien.
Genoeg om over na te denken, te weinig om er draagkracht voor te organiseren.
Onze aandacht kunnen we beter verleggen van doel naar proces. Van de druk van onhaalbare financiële targets naar een bewustere zorgvraag. Zorgaanbieders en zorgvragers kunnen dat alleen samen bereiken en alleen wanneer ze zich gelijkwaardig met elkaar zullen gaan verstaan. Gedeelde belangen doen er toe en welk belang delen we nu samen meer dan het financiële belang? Overheid en verzekeraars zullen dit proces graag faciliteren.
“de patiënt als partner”, iets om net even wat anders over na te denken?
Pieter Wijnheijmer
9 augustus 2025 / 22:52‘Een bewustere zorgvraag’ is precies het kernbegrip. We zijn in de loop der jaren steeds meer dingen onder ‘zorg’ gaan scharen die dat feitelijk niet zijn. Margje Mahler benoemt dat scherp. Het begint met bewustwording daarvan.
Frank van Wijck
10 augustus 2025 / 09:49