Jennifer Bergkamp

Jennifer Bergkamp

Wijkverpleegkundige, adviseur en auteur

Scharrel jij ook zo lekker?

De term ‘scharreltijd’ – alleen voor verpleegkundigen gebruikt – dekt de lading niet, stelt Jennifer Bergkamp.

Er is een term in de zorg die mij al jaren dwars zit. Die term is: scharreltijd.

Klinkt charmant, toch? Beetje ouderwets, beetje landelijk. Scharreltijd. Alsof ik zo meteen een linnen schort omhang en tussen de lavendel ga lopen. Maar laten we even goed kijken naar wat we eigenlijk zeggen.

Geen plan

Een scharrelkip is een kip die rondloopt zonder doel. Ze pikken hier wat, pikken daar wat. Geen plan. Geen richting. Gewoon rondscharrelen. En díé term hebben we gekozen om de tijd te beschrijven waarin een verpleegkundige met 25 jaar ervaring haar klinische blik inzet, signalen oppikt die niemand anders ziet, verbanden legt tussen gedrag, medicatie en sociale situatie en vervolgens beslissingen neemt die levens beïnvloeden.

We noemen dat scharrelen. Fantastisch.

Maar als we consequent zijn, wil ik weten hoe het zit met de rest. Wat doet een medisch specialist die tussen twee poliklinieken door nadenkt over een complexe casus? Scharrelt hij ook? Of heet dat bij hem “klinisch redeneren”?

De bestuurder

En de bestuurder die drie uur in de auto zit naar een congres in Utrecht en ondertussen de strategische koers van zijn organisatie overdenkt, scharrelt die ook? Of heet dat bij hem “strategische denkruimte”? Zijn dag kost trouwens € 2.800 inclusief verblijf en netwerkdiner, terwijl de verpleegkundige wordt geacht haar scharreltijd te verantwoorden in het ECD.

Alleen de verpleegkundige scharrelt

De advocaat die peinzend uit het raam staart. De architect die zonder potlood nadenkt over draagstructuur. De huisarts die even de tijd neemt om écht te luisteren. Die denken. Die werken. Die oefenen hun vak uit op het hoogste niveau van hun kunnen.

Alleen de verpleegkundige scharrelt.

Poëtisch

Ik snap hoe de term is binnengekomen. Hij was ooit een kleine opstand. Een knipoog naar het systeem: wij weigeren ons vast te laten pinnen op minutenregistratie. En in dat licht was scharreltijd bijna poëtisch, onvangbaar voor de stopwatch, onbenoembaar voor het protocol.

Maar het systeem heeft de term inmiddels geadopteerd. En nu gebruiken diezelfde managers het woord om precies te doen wat ze altijd al wilden: onze professionele aanwezigheid wegwuiven als iets vaags, iets onmeetbaars, iets wat eigenlijk geen tijd mag kosten. “Oh, jij wil scharreltijd.” Zeg het maar eens hardop. Hoor je hoe het klinkt?

Stoppen met de naam

Ik stel voor dat we stoppen met de naam. Niet met de tijd zelf, die is onmisbaar. Maar wat een verpleegkundige doet als ze naast iemand zit en echt kijkt, heet geen scharrelen. Dat heet observeren. Aanwezig zijn. Het vak uitoefenen.

Of we geven iedereen zijn scharrelterm terug. De cardioloog die nadenkt over een ECG: scharrelt. De Raad van Bestuur op hun heidagsessie: scharrelt. De beleidsadviseur die een notitie laat bezinken: scharrelt.

Dan praten we verder.

Delen