Second opinion

Mariska Koster
Mariska Koster was van 2001 tot medio 2012 longarts met aandachtsgebied oncologie in een STZ ziekenhuis. Daarna werkte zij vijf jaar gewerkt bij een zorgverzekeraar, en sinds 2018 bij The Janssen Pharmaceutical Companies. In haar blogs reflecteert zij op de ervaringen die zij opdeed als patiënt; vanuit persoonlijk perspectief, maar ook en vooral vanuit de rollen die zij voorheen in de zorg innam. Lees alle artikelen van Mariska Koster

In de periode dat ik besluiten moest nemen over mijn behandeling, heb ik een second opinion aangevraagd bij een expertisecentrum. Waarom eigenlijk? Mijn type borstkanker is dertien-in-een-dozijn, daar is helemaal niets ingewikkeld aan. Toch was het voor mij nodig om te spreken met Nederlands beste borstkankerspecialisten. 

Een second opinion aanvragen en krijgen is een recht van de patiënt. En grofweg zijn er twee redenen voor zo’n tweede mening. De eerste gaat doorgaans van de arts uit: die zit klem in de diagnostiek, en/of weet dat zijn eigen expertise tekortschiet. Zo verwees ik patiënten met pulmonale hypertensie zo snel mogelijk naar de VU en patiënten met interstitiële longaandoeningen naar Utrecht. Deze patiënten zouden bij mij tekortkomen, beter dat een ander zich erover buigt.

De tweede reden zit bij de patiënt, en die is niet zo makkelijk onder een noemer te brengen. Ongeloof, als in gebrek aan acceptatie is een belangrijke. Ongeloof, dat je echt ziek bent, en dat bevestigd willen zien door een andere specialist; ongeloof, dat een bepaalde behandeling echt nodig is, of juist dat er geen mogelijkheden tot behandeling meer zijn. Maar ook, in dat proces van aanvaarden, gewoon nog een keer alles op rijtje zetten met een andere deskundige, andere invalshoeken verkennen. Want met de eigen specialist zijn de stellingen betrokken, en is het best moeilijk om weer van voren af aan te beginnen. Het is heel goed dat deze behoeften van de patiënt worden erkend als een geldige reden om een andere arts te consulteren. 

‘Een second opinion aanvragen en krijgen is een recht van de patiënt’

Hier kleven ook wat nadelen aan. Wanneer verdwijnt het ongeloof? Na de tweede mening? Of na de zesde? Of helemaal nooit? Dan lijkt er iets anders aan de hand te zijn, dat buiten de competenties van de gemiddelde medisch specialist valt. Voor een deel kan ik dit verklaren uit de manier waarop artsen plegen te communiceren. Ik hoop daar in een volgend blog op terug te komen. 

Een ander belangrijk nadeel is de neiging van de patiënt te denken dat de laatste dokter gelijk heeft. En dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Ik herinner mij een – inmiddels emeritus – hoogleraar longziekten die zich erop liet voorstaan dat hij patiënten bijna altijd een andere behandeling aanbood dan de verwijzend specialist. Ik vond die borstklopperij onterecht, omdat deze hoogleraar iedereen in trials stopte, voor een academisch ziekenhuis een belangrijke bron van inkomsten. En trials brengen wel de wetenschap vooruit, maar voor de patiënt die deelneemt is het een gok. Je doet die trial namelijk omdat je niet weet of die nieuwe behandeling werkt, of beter werkt dan de standaardbehandeling. Maar goed, als medisch specialist, en zeker als je ook nog professor voor je naam hebt staan, kun je vrijwel iedere patiënt in iedere behandeling kletsen. 

Waarom wilde ik die second opinion? Eigenlijk omdat ik een medestander zocht. Ik liep aan tegen een muur van goedbedoelende collega’s die zo vastgeklonken zaten aan de richtlijnen, dat alles wat voor mij belangrijk was en niet in de richtlijn paste,  van tafel werd geveegd. Ik voelde mij niet gehoord, en ik was boos omdat er niet naar mij geluisterd werd. Maar goed, waarom heb je dan een medestander nodig? Ben je zelf niet mans genoeg om tegen de stroom in te gaan en je zin door te drukken? Ik vroeg per slot niet om een extra behandeling, ik wilde juist een behandeling niet ondergaan. En het verdrietige antwoord is: nee, ik ben niet mans genoeg. Ik weet dat ik ook zonder second opinion volhard zou hebben in mijn weigering, maar ik had het als patiënt zo nodig dat er naar mij geluisterd werd, dat de specialist zou zeggen dat hij het wel begreep en dat het goed was. Zonder die goedkeuring is het veel moeilijker overeind te blijven, niet te bezwijken onder de druk. Autonomie bestaat niet, in dezen. 

‘Ik had het als patiënt zo nodig dat er naar mij geluisterd werd’

Heb ik die medestander gevonden? Ja.  

Het was prettig te spreken met iemand die zozeer boven de materie stond, dat hij de richtlijn kon zien als een uitgangspunt, en niet als een doel op zich. Het was prettig om mijn beweegredenen erkend te krijgen als zeer valide. Het was prettig te spreken met iemand die alle literatuur die ik aandroeg bleek te kennen: “Ja, dat is dat onderzoek uit Enschede, he?” Het was weldadig te ervaren dat we niet tegenover elkaar stonden, maar naast elkaar. 

En met de brief van deze expert in handen, konden mijn oorspronkelijke behandelaren zich opeens wel vinden in mijn standpunt. 

Jammer dat je daarvoor een second opinion nodig hebt. 

3 Reacties Reageer zelf

  1. Regina
    Geplaatst op 19 juli 2022 om 11:11 | Permalink

    Ik ben NOOIT gehoord, tot ik uiteindelijk ALCL LYMFKLIERKANKER HAD. Bedankt medische wetenschap. Als het product en het geld belangrijker is dan de mens zelf, doe je het nog steeds slecht in mijn ogen. Als je de boeken opengeslagen had, was ik nooit zo ziek geweest als nu. Ik heb wel 150 x bij pijnpoli gezeten, dat zij zelf dachten dat het tussen mijn oren zat. NKI/AVL wat hebben jullie fouten gemaakt!!!!

  2. Royal Doctors
    Geplaatst op 22 juli 2022 om 08:58 | Permalink

    Heel moedige en belangrijke getuigenis!

    Een second opinion zou inderdaad een recht moeten zijn voor patiënten, geen luxe. Vandaag is dat jammer genoeg nog niet het geval, maar wij doen er alles aan om daar verandering in te brengen.
    Hoe? Door de praktische én financiële drempels voor een second opinion zo laag mogelijk te maken. Zo moet je als patiënt bij ons niet zelf op zoek gaan naar een expert, wij selecteren de beste specialist voor jouw dossier en organiseren alles.
    We proberen ook overeenkomsten te sluiten met zoveel mogelijk zorgverzekeraars in Nederland, zodat zij onze diensten opnemen in hun verzekeringspakket. Daardoor kunnen er vandaag al 6 miljoen (!) Nederlanders gratis een second opinion krijgen via ons.

    Neem zeker eens een kijkje op onze website als je meer wil weten! http://www.royaldoctors.com

  3. jeannette
    Geplaatst op 1 augustus 2022 om 10:18 | Permalink

    Wat als je als patient geen medische kennis hebt? Dan wordt je niet als gelijkwaardige gesprekspartner gezien in de keuze van de behandeling(en).
    Bij mij werd gezegd: met jouw uitgangssituatie is deze behandeling noodzakelijk. Punt.
    Ik had graag gehoord over onderzoeksresultaten, voors (slagings-/overlevingskansen) en tegens (bijwerkingen, gevolgen van de behandelingen, ook op lange termijn, risico’s). En dat in relatie tot mijn persoonlijke situatie (weduwe, zzp’er). Zodat de behandelkeuze uitgelegd en onderbouwd werd en ik kon aangeven wat voor mij belangrijk is.
    Samen beslissen: er is nog een lange weg te gaan.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*
*