Mariska Koster
Sint Juttemis
Wanneer de computer de puzzel legt, kunnen mensen sneller terecht in een verpleeghuis dat bij hen past, schrijft Mariska Koster. Verpleeghuizen moeten dan wel hun bedbeschikbaarheid willen delen.
Wanneer je als hulpbehoevende een indicatie hebt gekregen voor opname in een verpleeghuis, begint het grote wachten. Volgens cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) stond in 2024 6,5 procent van de cliënten met een indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz) op de wachtlijst voor een passende plek.
200 dagen
Deze mensen krijgen natuurlijk wel zorg, maar op de verkeerde plaats. Ze houden ziekenhuisbedden bezet, of zitten noodgedwongen thuis, terwijl de zorg en de omgeving daar niet optimaal zijn. In Amsterdam bijvoorbeeld moet je soms 200 dagen wachten op een plaats in een verpleeghuis.
Het vinden van een geschikte plek is een tijdrovend proces dat veelal handmatig geschiedt. Transfermedewerkers en planners bellen rond, op basis van eigen netwerk en ervaring, en hebben zelden een volledig overzicht over de beschikbare plaatsen.
Omdat het aanbod beperkt is, kan vaak geen rekening gehouden worden met zeer redelijke voorkeuren van een patiënt, zoals een locatie in de buurt van familie, vrienden of mantelzorgers. Patiënten met een complexe zorgvraag zijn sowieso erg moeilijk onder dak te brengen. Succes hangt in hoge mate af van de inzet van de individuele planner.
Succes hangt in hoge mate af van de inzet van de individuele planner
Vraag en aanbod
“Kan dat nou niet beter?” vroegen onderzoekers van Vrije Universiteit en AUMC zich af. Die vraag leidde tot het project Dolce Vita, waarbij wiskundige modellen worden ingezet om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Hier was al ervaring mee opgedaan in een onderzoek over aanrijtijden van ambulances. De uitkomst was een daling van 33 procent in de aanrijdtijd.
Het potentieel van wiskundige en analytische hulpmiddelen bij het aanpakken van wachttijden en andere uitdagingen van een vergrijzende bevolking is zeer groot. Door beschikbare data over wachttijden, voorkeuren van mensen, gemiddelde duur van het verblijf en andere gegevens gecombineerd in een model te zetten, kan de computer de puzzel leggen.
Het systeem kan ook veel flexibeler gemaakt worden: mensen kunnen bijvoorbeeld aangeven welke drie huizen aan hun wensen voldoen, en waar ze perse niet naartoe willen. Wanneer je al deze gegevens invoert, de berekeningen start en even koffie gaat halen, zijn er voor je kopje leeg is al 60 mensen geplaatst. In een verpleeghuis dat zij acceptabel vinden. De wachttijd in Amsterdam kan zo worden teruggebracht naar 50 dagen!
De wachttijd in Amsterdam kan zo worden teruggebracht naar 50 dagen
Bedbeschikbaarheid
De publicatie die ik hierboven citeer is van 2022. Inmiddels is Rebekka Arntzen dit jaar op dit onderzoek gepromoveerd. Wiskunde is snel, maar het implementeren van deze manier van toewijzen van verpleeghuisplaatsen is traag. Tot nu toe delen verpleeghuizen hun bedbeschikbaarheid niet. Want de aanbieders geven dan iets uit handen: de controle over wie er in hun huis komt wonen. Dat leidt ertoe dat bedden in verschillende verpleeghuizen (onnodig) leeg blijven staan. Deze koudwatervrees laat mensen tot Sint Juttemis op een wachtlijst staan.
Maar er is hoop. Tien Amsterdamse verpleeghuizen gaan in een pilot samenwerken om hun eigen wachtlijsten te verminderen. De pilot loopt rond deze zomer en maakt gebruik van het model hierboven. De wachtenden moeten nog even wachten op de uitkomst.