Mariska Koster

Mariska Koster

Starten en stoppen

Degenen die deze blogs regelmatig lezen, weten dat ik tweeëneenhalf jaar geleden geopereerd ben wegens borstkanker. Het gaat goed, dank u.


Een van de aangeboden behandelingen was hormonale therapie. Gedurende 5 jaar tabletten slikken om de kans dat de ziekte terugkomt kleiner te maken. Hoeveel kleiner? Dat hangt van veel zaken af. Gelukkig kun je dat op www.evidencio.com goed uitzoeken, zij het met enige moeite. Zonder medische voorkennis en inzage in je dossier is deze site eigenlijk onbruikbaar, maar wanneer je de juiste gegevens hebt, en een medisch enigszins onderlegd persoon die je helpt, kom je een heel eind. En dan blijkt – in mijn specifieke geval- dat de toegevoegde waarde een beetje tegen valt. De kans dat ik over 10 jaar nog leef gaat van 93% zonder hormoontabletten naar 95% met hormoontabletten. Twee procentpunt verschil. Voor mij was dat genoeg – afgezet tegen de bijwerkingen zoals die in de bijsluiter staan- om deze behandeling te willen ondergaan.

“Als je die middelen zo slecht verdraagt, stop er dan mee.” Maar dat durf ik niet.


En dat viel behoorlijk tegen. Bijwerkingen op papier is iets heel anders dan bijwerkingen in je lijf. De tamoxifen heeft mij van een fitte hardloopster veranderd in een stram vrouwtje dat kreunend en steunend uit bed probeert te kruipen. Overige bijwerkingen: opvliegers, haaruitval, gewrichtspijn, gewichtstoename, minder concentratievermogen … ik kan alle vinkjes zetten. Toen de oncoloog vertelde dat het volgens protocol tijd was om te switchen naar een aromataseremmer, greep ik mijn kans.


Helaas. De aromataseremmers waren nog veel beroerder. Op dit punt aangekomen vond mijn nuchterste vriendin dat ik zeurde. “Als je die middelen zo slecht verdraagt, stop er dan mee.”
Maar dat durf ik niet.


Want ergens tussen starten van de behandeling en nu, is er iets veranderd. Doorgaan met slikken is niet meer die wetenschappelijk vastgestelde 2 procentpunt verbetering in overleving, maar is in mijn beleving het verschil geworden tussen doodgaan en blijven leven. 50-50, kop of munt. En aan die geheel irrationele beleving kan mijn medische opleiding niets veranderen. Ik weet dat het onzin is, en toch durf ik niet te stoppen met de tamoxifen. Nog geen dag eerder dan is toegestaan.


Geneeskunde is pas in de tweede helft van de negentiende eeuw een beetje een wetenschap geworden, nog geen tweehonderd jaar geleden. Maar in de duizenden jaren daarvoor werd ook driftig behandeld. Bewieroken, bezweren, bewassen, duivels uitdrijven, engelen aanroepen, pis kijken, steensnijden, hand opleggen, aderlaten. Deze zaken hebben een hoog magisch gehalte. In het alternatieve filiaal van de geneeskunde gaat dit gewoon door. Het heet nu ontslakken, ontgiften, ontstoren, immuunsysteem resetten, ingestraald water toedienen, geneeskrachtige stenen en mineralen plaatsen, helende aroma’s inademen. Maar het getover kleeft ook de wetenschappelijke, moleculaire geneeskunde aan. Erfenis van die tienduizend jaar dat alle artsen witchdoctors waren.

En mijn patiënten wisten heel goed dat ze geen tien jaar meer hadden.


Die magie strekt zich naar mijn idee ook uit over de middelen die artsen voorschrijven. Geneesmiddelen zijn niet alleen farmacologisch werkzame stoffen, maar worden dragers van symbolen, van hoop, van verwachting. Wezens uit een betoverd bos. Dat is mij als longarts al duidelijk geworden. Patiënten met longkanker van wie de levensverwachting in maanden te tellen was, hielden hardnekkig vast aan hun statines (cholesterolverlagende medicatie). Ook pillen met forse bijwerkingen, trouwens. Die middelen maken de kans dat er over een jaar of tien een hartinfarct optreedt wat lager.

En mijn patiënten wisten heel goed dat ze geen tien jaar meer hadden. Zelfs geen twee jaar. Maar doorslikken van de statines gaf hen, ergens in een schemerig hoekje van hun ziel, de hoop dat ze misschien de dans zouden ontspringen. Statines als strohalm. En als ik, goedbedoelend, die middelen wegens gebrek aan indicatie en vanwege de bijwerkingen wilde stoppen, sloeg ik hen die strohalm uit handen. “Maar mijn cholesterol dan, dokter?!” Zolang het gesprek over cholesterol kon gaan, ging het tenminste over het leven. En niet over de naderende dood.


Ik zit als patiënt in datzelfde schuitje. De hormonale therapie is symbool geworden voor mijn genezing. Een strohalm of vaste grond? In elk geval durf ik het niet los te laten, ondanks de vervelende bijwerkingen. Ik slik weer tamoxifen. En daar wil ik af en toe over klagen, want dat helpt.

Delen