Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Tussen betere patiëntuitkomst en beter functionerend zorgsysteem
Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: medisch instrumentarium.
Hebt u ook gegniffeld om die Chaudfontaine-reclame uit 2018 over ‘water van restaurantkwaliteit’? ‘Water van restaurantkwaliteit’ was natuurlijk gewoon een reclameterm. Dat had iedereen door.
Maar gold hetzelfde voor ‘chirurgisch staal’ (of ‘German steel’)? Fabrikanten uit Tüttlingen gebruikten deze term als unique selling point voor hun chirurgisch instrumentarium. Voor veel chirurgen gold instrumentarium uit Tüttlingen als de gouden standaard. Dat beeld begon echter te kantelen toen bleek dat veel fabrikanten het instrumentarium lieten vervaardigen in Pakistan. Ze voerden zelf alleen de eindafwerking en kwaliteitscontrole uit. De staalkwaliteit was zeker belangrijk, maar de term ‘chirurgisch staal’ verdiende toch wel nuancering.
Inkoop medische hulpmiddelen
Tot in de jaren negentig waren het de chirurgen die de doorslaggevende stem hadden in de aanschaf van medische hulpmiddelen. Dit veranderde met de professionalisering van de ziekenhuisinkoopafdeling en de komst van inkoopcoöperatie Intrakoop en de InkoopAlliantie Ziekenhuizen. Ook netwerken als mProve en Santeon en de UMC’s ontwikkelden gezamenlijke inkoopactiviteiten.
Toch bestaat nog steeds veel ruimte voor rationalisatie van wat ziekenhuizen en ook andere zorginstellingen inkopen. Dat bijna de helft van respondenten van onderzoek op dit gebied – direct of indirect betrokken bij het inkoopproces – aangeeft het rationaliseren van het kernassortiment als belangrijke prioriteit te zien, is waardevol.
Van chirurgisch staal tot technologische innovatie: tussen medische marketing en aantoonbare patiëntwinst
Maar gaat het ook vruchten afwerpen? Veelzeggend is dat bijna vier op de tien respondenten zeggen te verwachten dat zorgmedewerkers weerstand zullen hebben tegen een vast(er) assortiment. Bijna een derde zegt bang te zijn voor kwaliteitsverlies en voor het in gedrang komen van de keuzevrijheid van zorgteams.
Meerwaarde of marketing
Die weerstand is niet per se onredelijk. Artsen kunnen goede redenen hebben voor hun voorkeuren voor hulpmiddelen of technologieën. Maar zijn die gebaseerd op ervaring en bewezen meerwaarde, of op marketing? Dat is de vraag, ook bij medische technologie in bredere zin. De medische industrie spoort artsen graag aan innovaties te toetsen en een plek te geven in hun dagelijkse zorgpraktijk. Ook als die niet de waarde hebben voor de patiënt die er in de marketing wel aan wordt toegekend. Oud-hoogleraar en arts Jim Reekers pleit daarom voor een onafhankelijke poortwachter die toetst of nieuwe technologie en hulpmiddelen nut hebben voor patiënten.
Doel innovaties
Specifiek voor medische technologie voegt Iris van Bemmel van FME (op LinkedIn) hieraan een interessant aspect toe: als we investeren in innovaties als imaging, AI, operatierobots en thuismonitoring, veranderen we dan ook de werkprocessen, taakverdeling en inzet van zorgprofessionals die daarmee mogelijk wordt?
Of voegen we vooral technologie en kosten toe aan de bestaande zorg? Haar stelling is prikkelend: technologie die niet direct evidence based betere uitkomsten voor de patiënt oplevert, kan misschien wél een positieve invloed hebben op werkdruk, arbeidscapaciteit en organisatie van de zorg.
Misschien ligt de uitdaging in beide perspectieven: bewijzen dat het betere patiëntuitkomsten oplevert én leidt tot een beter functionerend zorgsysteem.