Mariska Koster

Mariska Koster

Tussen droom en daad

Afgelopen tijd was er nogal wat aandacht voor uitkomsten en bijwerkingen of complicaties van medische behandelingen. Met name het platform Follow the Money maakt zich verdienstelijk op dat vlak.

Wanneer dit soort nieuws verschijnt, ontstaat er altijd wat ophef. Een vertegenwoordiger van een patiëntenorganisatie zegt voor de camera dat het allemaal beter moet, organisaties van artsen of ziekenhuizen zeggen dat de gepubliceerde cijfers niet kloppen – of verkeerd zijn geïnterpreteerd – en dat vergelijkingen over uitkomsten van behandelingen nou eenmaal erg ingewikkeld zijn. Dat laatste is overigens volkomen correct. Het is alleen geen reden om het er daarom maar bij te laten zitten. Daarna daalt het stof weer neer, en verandert er vrij weinig. Tot de volgende publicatie.

Na de ophef daalt het stof weer neer, en verandert er vrij weinig. Tot de volgende publicatie

Al met al krijg ik de indruk dat er bij zorgaanbieders irritatie ontstaat wanneer derden, of dat nou patiëntenverenigingen, verzekeraars of journalisten zijn, te kennen geven dat men ontevreden is met de geboden kwaliteit en het gebrek aan openbaarheid over die kwaliteit.

Nou vindt niemand het leuk om uitgelegd te krijgen dat hij iets minder goed kan dan hij gedacht had. ‘Het is een vriend die mij mijn feilen toont’, is een dichtregel uit de 18e eeuw. Daar krijg je de handen tegenwoordig niet meer voor op elkaar: “Daar herken ik mij niet in.”

Die irritatie laat zien dat er een flinke kloof gaapt tussen de kwaliteit die patiënten belangrijk vinden en de praktijk van alledag.

Want buiten die alledaagse praktijk zijn artsen en patiënten het helemaal eens. Een prachtig en zeer inzichtgevend document vindt u bij de European Cancer Organization (ECO). Zij staan voor het verminderen van de last van kanker, het verbeteren van de resultaten en de kwaliteit van de zorg voor kankerpatiënten, door middel van multidisciplinariteit en multiprofessionaliteit. Niemand die het daarmee oneens kan zijn. Het is sowieso aardig om eens te kijken welke medisch specialismen in Europees verband lid zijn van deze organisatie, en, naar ik aanneem, dus haar doelstellingen onderschrijven.

Heel mooi is dat zij patiënten met kanker centraal stellen in al hun zorgen en activiteiten en dat zij ernaar streven het beste voor hen te doen. De organisatie maakt dat concreet. Zij hebben tien belangrijke overkoepelende rechten opgesteld die aangeven wat kankerpatiënten van hun gezondheidssysteem mogen verwachten.

Deze Europese Code voor Kankerbestrijding, in meerdere talen vertaald, is een op  burgers en patiënten gericht manifest met daarin de kernvereisten voor goede klinische kankerbestrijding, met als doel de resultaten voor alle kankerpatiënten in Europa te verbeteren.

Ik citeer uit een van die tien rechten, het recht op informatie over de kwaliteit en veiligheid van de zorg, het deskundigheidsniveau en de behaalde resultaten:

“Behandelteams moeten hun resultaten regelmatig controleren en vergelijken met andere vergelijkbare teams in andere instellingen. Vergelijkingen tussen teams en hun uitkomstresultaten zijn echter niet altijd eenvoudig, omdat verschillende teams te maken kunnen hebben met patiënten in verschillende stadia van hun kanker en verschillende behandelingen kunnen gebruiken.

Desalniettemin zijn informatieve, zorgvuldige vergelijkingen mogelijk en dit proces zorgt ervoor dat het behandelteam voortdurend op zoek is naar verbetering en het bereiken van de beste resultaten voor patiënten op alle indicatoren van de kwaliteit van de geleverde zorg. Deze informatie moet openbaar worden gemaakt en toegankelijk zijn voor patiënten om in overweging te nemen bij het nemen van hun beslissingen over behandelingsopties en moet worden gepubliceerd door zorginstellingen, overheidsdiensten en/of beroepsorganisaties.”

Maar zoals al eerder door mij opgemerkt: als de patiënt centraal staat, staat-ie behoorlijk in de weg.

Als de patiënt centraal staat, staat-ie behoorlijk in de weg

Follow the Money publiceerde een artikel over de grote verschillen in complicaties (impotentie, incontinentie) bij prostaatkankeroperaties, iets waar ik op deze plaats ook wel eens over geschreven heb. In reactie daarop kwamen op LinkedIn enkele oncologische netwerken met hun cijfers naar buiten – helaas niet met elkaar te vergelijken. Het Anser netwerk, overigens een netwerk voor prostaatkanker dat zeer serieus met kwaliteit bezig is, was bezorgd dat het artikel voor nieuwe patiënten verontrustend zou zijn. Vertegenwoordigers van andere klinieken meldden dat zij het juist heel goed deden. Anderzijds zijn er ook urologen die zeggen niet te weten wat je nou precies onder incontinentie moet verstaan.

Deze reacties zijn veel constructiever dan die van zo’n tien jaar geleden, toen volstrekte ongeloof overheerste. Toch heb ik geen reactie gelezen waarin men volmondig toegeeft dat het niet oké is dat die verschillen voor patiënten niet te vinden zijn. Een actie om dat, laten we zeggen per 1 juli 2025, in orde te maken, zag ik evenmin aangekondigd.

Kijkend naar de rechten van patiënten die de ECO zo trots formuleert, en die chirurgen, urologen, verpleegkundigen, kankeronderzoekers hebben ondertekend, zie ik wat er ontbreekt. Je kunt een partij geen recht geven zonder een andere partij een verplichting op te leggen. Die verplichting is er niet. Ziend op wat er in de praktijk van terechtkomt, kan ik alleen maar Elsschot citeren:

‘… want tussen droom en daad

staan wetten in de weg en praktische bezwaren,

en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,

en die des avonds komt,

wanneer men slapen gaat.’

Delen