Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Tussen nu en straks

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord is erdoor.
De snelheid waarmee demissionair minister Daniëlle Jansen het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord erdoor wist te krijgen, is een compliment waard. Nu is het afwachten of de achterbannen van de AZWA-partijen het akkoord ook goedkeuren. Jansen zegt te hopen dat ze dit binnen twee maanden zullen doen.
Dat lijkt, in ieder geval in de meeste gevallen, wel te gaan lukken. Veruit alle partijen zijn op zijn minst gematigd positief over de gemaakte afspraken. Alleen Nu’91 toont zich kritisch. “Het akkoord blijft ver verwijderd van structurele investeringen in salarisherstel of het inhalen van achterstanden”, zegt voorzitter Femke Merel van Kooten.
Het akkoord doet naar haar mening te weinig om een salarisverschil met andere sectoren kleiner te maken. En daarmee heeft ze wel een punt. In de huidige, krappe arbeidsmarkt liggen de banen voor het oprapen. En hoe mooi de AZWA-plannen voor straks ook zijn, de manier waarop de zorg er nu voorstaat, maakt deze sector niet direct de meest aantrekkelijke om te kiezen.
“Het akkoord blijft ver verwijderd van structurele investeringen in salarisherstel of het inhalen van achterstanden”
Het AZWA zet wel degelijk de belangrijke dingen op een rij om hierin verandering te brengen. Maar hoe hard zijn die? De financiële afspraken zijn gekoppeld aan het verlagen van het eigen risico. Onduidelijk is of het volgende kabinet deze maatregel overeind houdt. De oorspronkelijk bedoelde afspraken over het terugdringen van de wachtlijsten zijn in de definitieve AZWA-afspraken afgezwakt.
Op zich begrijpelijk. Zorgverzekeraars verplichten iedereen die op een wachtlijst staat bemiddeling aan te bieden naar een kortere wachttijd, kan alleen slagen als er op een andere plek kortere wachttijden zijn én als de patiënt of cliënt bereid is ervan gebruik te maken. Begrijpelijk dat er nu staat dat zij bemiddeld ‘kunnen’ worden, maar dat is zo hard als een pakje boter in de zon. Dit geldt ook voor de in het AZWA geuite wens dat iedereen binnen een aantal jaren een eigen huisarts heeft. Een wens is geen beleid en ‘binnen een aantal jaren’ is een nietszeggende tekst.
Iedereen zal her ermee eens zijn dat passende zorg forser moet worden opgeschaald. Maar dit vastleggen in richtlijnen waarin naast aantoonbare effectiviteit, veiligheid en kosten ook personele capaciteit en duurzaamheid worden meegewogen, kort veel tijd. Hetzelfde geldt voor het verlangen tot terugdringen van de administratielast.
Een wens is geen beleid en ‘binnen een aantal jaren’ is een nietszeggende tekst
Vooralsnog houdt Jansen de boot af over salarisverhoging van zorgmedewerkers. “Je kunt wel een beter salaris krijgen, maar als je nog steeds elke dag die administratieve dingen moet doen, helpt dat weinig”, zegt ze. Op zich waar. Maar in het licht van de kritiek van Nu’91 is de nuchtere constatering van V&VN-voorzitter Bianca Buurman – “Het werk van zorgprofessionals is (…) morgen niet ineens anders” – wel belangrijk. De AZWA-plannen vergen tijd. Maar een van de voorwaarden voor het slagen ervan is wel dat de zorg ook nu al een aantrekkelijke werkgever is.