Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Uitkomstversluierende zorg

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Met deze keer: transparantie.
Mooi toch hè, dat de VVD opheldering wil over het gebrek aan transparantie in de zorg van demissionair minister Daniëlle Jansen van VWS. Zo op het eerste gezicht tenminste. Je vraagt je zelfs heel even af waarom de VVD de enige partij is die hierover opheldering wil. Dit zou toch de héle politiek moeten willen. Maar als je even doordenkt, zie je dat hier wel een beetje sprake is van politiek opportunisme en gebrek aan historisch besef. Want wie was ook alweer de minister van VWS die 2015 uitriep tot het jaar van de transparantie?
Terecht natuurlijk dat het onderwerp nu ineens weer volop in de aandacht staat, doordat boven tafel is gekomen waarom van dat jaar van de transparantie niets terechtgekomen is. Maar als reactie daarop tien jaar en een paar ministers verder roepen dat de huidige – demissionaire – minister tekst en uitleg moet geven, is een beetje een gotspe. “Waar waren jullie zelf al die jaren om naar die tekst en uitleg te vragen?”, zou een goede repliek zijn.
Mooi toch hè, dat de VVD opheldering wil over het gebrek aan transparantie in de zorg van demissionair minister Daniëlle Jansen van VWS. Zo op het eerste gezicht tenminste
Het feit dat de uitvoering van ‘het jaar van de transparantie’ in het programma Uitkomstgerichte zorg is tegengehouden door de ziekenhuizen en medisch specialisten, zegt heel veel over waar de macht ligt in de zorg.
Ter verduidelijking – voor zover nog nodig – als het ministerie van VWS bezweek onder de druk van die twee partijen, ligt die macht dus in ieder geval niet bij dat ministerie. Het Zorgvisie-artikel over wat er de afgelopen jaren (vooral niet) gebeurd is in het kader van het programma Uitkomstgerichte zorg, leest als een basiscursus vertragen en afleiden van de hoofdboodschap.
Uitgerekend een dag na dat Zorgvisie-artikel kwam de Volkskrant met een uitgebreid artikel onder de veelzeggende en verontrustende kop: Annelotte (25) overleed na een eenvoudige operatie in het UMCG. ‘Het zál toch niet dat je hiermee wegkomt?’. Hierin zegt hoogleraar veiligheid in de gezondheidszorg Jop Groeneweg: “In Nederlandse ziekenhuizen vallen per jaar duizend vermijdbare doden. En dit aantal daalt al jaren niet meer”.
Er is sprake van de tegengestelde beweging, waarbij transparantie in de zorg alleen nog maar méér aan het oog is onttrokken
Het artikel vermeldt ook dat uit cijfers van de Inspectie blijkt dat het aantal calamiteitenmeldingen in zeven jaar tijd bijna is gehalveerd. Als het aantal vermijdbare doden niet daalt en het aantal calamiteitmeldingen wel, dan is er dus meer aan de hand dan dat het programma Uitkomstgerichte zorg niet van de grond gekomen is. Dan is sprake van de tegengestelde beweging, waarbij transparantie in de zorg alleen nog maar méér aan het oog is onttrokken.
Wim Schellekens, voormalig ziekenhuisbestuurder en hoofdinspecteur bij de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd, zegt in het Volkskrant-artikel: “De gedachte is: als dokter hoor je geen fouten te maken, dús ik maak geen fouten”. Nee stel je voor zeg. Er mocht eens iemand iets van leren.
5 reacties
„Uitkomsten“ of „Opbrengsten“ of „fouten om van te leren“ of „kosten“ of „tevredenheid“ of „resultaten“ . Professionele zorgverlening is individu gericht ( BIG zorgprofessionals ) in tegenstelling tot volksgezondheid ( VWS ) dat gericht is op de bevolking als geheel. Laten we beginnen met uitkomsten van „Volksgezondheid“ inclusief wachtlijsten enz, toch?
Peter Koopman
4 juli 2025 / 11:32Lees ik goed dat we er zelfs een hoogleraar “veiligheid in de gezondheidszorg” voor nodig hebben? Zou het aan Jop Groeneweg dan ook vergund zijn om “kwaliteit van zorg” in zijn opdracht te betrekken?
Laten we hem op zijn minst een statisticus en een epidemioloog gunnen die zich onbelemmerd mogen uitspreken over de onvermijdelijkheid van ongewenste gevolgen. Die hoef je niet te aanvaarden maar je mag ze nooit verzwijgen. Vastgestelde of acceptabele grenswaarden zijn beter, daar kun je altijd nog proberen onder te blijven. Zo ongebruikelijk is dat niet, behalve kennelijk in een zorgdomein dat de illusie van onfeilbaarheid en alwetendheid in wil zetten om te kunnen ontkennen dat we allemaal onderworpen zijn aan pech. En daar met een beetje geluk samen mee om mogen gaan.
Pieter Wijnheijmer
4 juli 2025 / 11:47Veiligheid, kwaliteit van zorg, omgaan met calamiteiten, fouten, just culture, dit alles speelt in de gehele gezondheidszorg, niet allen in Nederland, maar ook elders. Het is een internationaal vraagstuk, waarbij de cultuur van de gezondheidszorg en vooral ook de artsencultuur, een rol speelt. Ian Sabroe en medewerkers schreven er een boeiend en tot nadenken stemmend artikel over in 2021: Sabroe, I. et al.: Error, injustice, and physician wellbeing. Lancet 397: 872-873, 2021
(https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(21)00512-2/fulltext of ook DOI: 10.1016/S0140-6736(21)00512-2 )
Maarten Rutgers
4 juli 2025 / 14:35Peter: Over die wachtlijsten wordt al veel gesproken. Over de kwaliteit van de zorg die de individuele patiënt ontvangt, is juist sprake van een groot stilzwijgen. Alle reden dus om het juist daarover veel meer te hebben.
Pieter: We zouden geen hoogleraar veiligheid in de zorg nodig moeten hebben om de medische stand ertoe te bewegen meer openheid te bieden over de vraag of het allemaal wel veilig en verantwoord is wat zij doet. Maar helaas…
Maarten: Bedankt voor de tip. Interessant leesvoer.
Frank van Wijck
4 juli 2025 / 19:45Dank je Frank voor je drieledige reactie. De webmaster biedt ons nog niet de gelegenheid om een instemmend lampje als emoticon te plaatsen. Best lastig: nu zal de redactie onze instemming of tegenspraak al lezend moeten beoordelen. 😉
Pieter Wijnheijmer
5 juli 2025 / 18:17