Frank van Wijck

Frank van Wijck

freelance medisch journalist

Uitstel, geen afstel

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: geen afstel in de ouderenzorg.

Het rapport Ouderen in verpleeghuizen en verzorgingshuizen van het Sociaal en Cultureel Planbureau schetste in 2017 een helder beeld van wat in 2015-’16 gebeurde in de Nederlandse verpleeghuiszorg. Door de verscherpte toegangsregels kregen alleen mensen met de zwaarste zorgbehoefte nog toegang. De verpleeghuizen kregen dus cliënten met een steeds grotere zorgbehoefte.

Klinkt bekend nietwaar? Inmiddels zijn we negen jaar verder. Modulair pakket thuis, volledig pakket thuis en persoonsgebonden budget zorgen ervoor dat steeds meer ouderen langer buiten het verpleeghuis kunnen blijven. Ouderen willen dit ook.

Maar betekent dit nu dat de verpleeghuizen met een structurele leegstand te kampen krijgen? Daarop leek het wel even, maar het blijkt toch niet het geval, stelt het RIVM nu op basis van onderzoek. Een onderzoekconclusie waarmee Ellen Maat, voorzitter van de ActiZ kerngroep Wonen en Zorg, zichtbaar blij is: “Voor je het weet (…) ga je verpleeghuizen afbouwen. Sinds het voorjaar ligt het overal weer gewoon tjokvol”. De zorgkantoren moeten nu dus in hun inkoopbeleid geen verkeerde beslissingen gaan nemen, stelt ze.

Geen vraaguitval, wel uitstel

Dit neemt niet weg dat wel sprake is van een ontwikkeling die invloed heeft op de verpleeghuizen. Senior onderzoeker bij het RIVM Mattijs Lambooij benoemt die. Hij stelt dat de meeste Wlz-zorg nog steeds plaatsvindt binnen het verpleeghuis. Er is dus geen sprake van vraaguitval, concludeert hij, maar wel van uitstel door een veranderende zorgvraag. Het aantal ouderen dat minder dan drie maanden in een verpleeghuis blijft stijgt sterk. Drie maanden is ook de maximale verblijfduur in een hospice. Als de lijn van de verblijfduur in het verpleeghuis zich doorzet, wordt het onderscheid tussen een verpleeghuis en een hospice dus steeds kleiner.

‘Als de lijn van de verblijfduur in het verpleeghuis zich doorzet, wordt het onderscheid tussen een verpleeghuis en een hospice steeds kleiner’

Deze ontwikkeling heeft niet alleen gevolgen voor het zorgaanbod in verpleeghuizen, maar ook voor de voorliggende periode in de thuisomgeving van de oudere. Dat ouderen minder snel naar het verpleeghuis gaan, betekent immers niet dat zij met het klimmen der jaren gezond blijven. Ze ontwikkelen evengoed nog gezondheidsbeperkingen die zorg en ondersteuning nodig maken. Vandaar dat verpleeghuizen steeds vaker beleid ontwikkelen om naast intramurale zorg ook extramurale zorg te leveren. Een beweging die volledig in lijn is met het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen. Maar ook een die nog volop in ontwikkeling is en te kampen heeft met vraagstukken op het gebied van bekostiging, arbeidsmarkttekorten en normenkader-eisen.

Kwaliteit boven capaciteit

Het goede nieuws hierbij, stelt Reable Nederland, is dat er wel ruimte is om de ouderenzorg anders in te richten. De vraag naar ouderenzorg groeit immers minder hard dan voorspeld, concluderen Joris Behr, Annemijn de Jong en Rudi Westendorp. Ruimte ‘niet om achterover te leunen, maar om de kwaliteit van hulpverlening te prioriteren boven de uitbreiding in capaciteit’, stellen zij in de whitepaper hierover. Het is aan de politiek, zorgkantoren en verpleeghuizen om hieruit de juiste les te trekken. Want uitstel is geen afstel.

Delen