Ian Leistikow
IGJ-inspecteur en bijzonder hoogleraar
Wat heb jij nodig om bevlogen te blijven?
IGJ-inspecteur Ian Leistikow was op het Festival van de Bevlogenheid en duikt nader in de vraag: hoe creëren we omstandigheden waarin zorgverleners in een flow komen én waaruit goede zorg volgt?
In november 2025 mocht ik bijdragen aan het Festival van de Bevlogenheid. Een bijeenkomst om te benadrukken dat investeren in persoonlijke ontwikkeling net zo vanzelfsprekend zou moeten zijn als investeren in vaktechnische kennis.
Helm
De Landelijke vereniging van Artsen in Dienstverband (LAD) en Challenge & Support organiseerden de bijeenkomst. Keynote speaker was Tait Shanafelt, Chief Wellness Officer van het Stanford ziekenhuis. Hij gebruikte de metafoor van een bouwhelm: op de bouw krijg je een helm tegen vallende voorwerpen; in de zorg wordt burn-out inmiddels erkend als werkgerelateerd risico. Wat is dan onze ‘helm’?
Uit onderzoek van Shanafelt blijkt dat vooral de direct leidinggevende bepalend is voor het ontstaan of voorkomen van burn-out. Het probleem zit dus minder in het individu, maar vooral in de organisatie. Dit beeld wordt bevestigd in een recent rapport van Preventieplan: “Werkgerelateerd verzuim en ongewenst verloop in de zorg- en welzijnssector zijn geen individueel probleem van zorgprofessionals, maar een bedrijfskundig organisatorisch probleem dat bestuur en management niet kan uitbesteden.”
Fijne collega’s maken stom werk dragelijk; verstoorde relaties met collega’s maken leuk werk ondoenlijk
Zelf was ik betrokken bij een onderzoek waarin twintig medisch specialisten werden bevraagd over wat hun energie gaf in hun werk, en wat juist niet. Promovenda Iris van de Voort analyseerde de data en daaruit bleek zonneklaar: collega’s staan met stip op één. Fijne collega’s maken stom werk dragelijk; verstoorde relaties met collega’s maken leuk werk ondoenlijk.
Het welzijn van zorgverleners hangt dus sterk samen met de organisatie, de leidinggevenden en de collega’s. Inmiddels weten we dat het welzijn van zorgverleners direct doorwerkt in de kwaliteit van zorg. Tijdens een paneldiscussie op het festival pleitte VvAA-voorzitter Marijn Houwert daarom voor meer focus op de zorgverlener. Als we zorgen dat zorgverleners gezond en bevlogen zijn, volgt goede zorg vanzelf. Want dát is wat hen drijft.
Overdrachtsmomenten
Ik snap die gedachte en zou deze iets willen aanvullen. De focus op de individuele zorgverlener laat namelijk de overdrachtsmomenten buiten beschouwing. Juist dáár zit in ons huidige zorgsysteem een kwetsbaarheid. Dat twee zorgverleners zich goed voelen, garandeert nog geen continuïteit van zorg. Daarom is het misschien beter om te vragen: hoe organiseren we de zorg zó dat de zorgverlener optimale zorg kán geven? Dat sluit aan bij het nieuwe veiligheidsdenken, waarin niet centraal staat wat er mis kan gaan, maar hoe je omstandigheden creëert waarin het zo makkelijk mogelijk goed gaat. Niet ‘patiënt’-veiligheid, maar ‘zorg’-veiligheid.
Dat twee zorgverleners zich goed voelen, garandeert nog geen continuïteit van zorg
Iedereen kent het gevoel van ‘in een flow zitten’: het werk loopt, de ondersteuning klopt, je vliegt door de dag en krijgt er energie van. Dat is de omgeving waarin je wilt werken. En als je het hebt ervaren, weet je dat het mogelijk is. In zo’n werkomgeving behouden we bevlogen zorgverleners.
Niet egocentrisch
Ga daarom het gesprek aan met elkaar en met degenen die invloed hebben op jouw werkplek. Benoem wat je nodig hebt om goed te kunnen werken, bevlogen te blijven en goede zorg te leveren. Dat is niet egocentrisch; het is juist in het belang van de patiënt, cliënt, bewoner of jeugdige voor wie jij je inzet. Bevlogen zorgverleners zorgen voor betere zorg.