Frank van Wijck

Frank van Wijck

freelance medisch journalist

Wat is zorg?

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: wat valt onder zorg?

In 2007 mocht toenmalig directeur zorg van Zorgverzekeraars Nederland Chiel Bos op het matje komen bij staatssecretaris van VWS Jet Bussemaker (privéarchief, niet gedigitaliseerd). Hij had zich uitgelaten over de vraag of de toenmalige AWBZ wel moest worden gebruikt om mensen te helpen belastingformulieren in te vullen of om wijkverpleegkundigen te laten langskomen om bij mensen thuis de gordijnen te openen of te sluiten. De staatssecretaris vond zijn woordkeuze ongepast. Maar het punt dat Bos wilde maken was dat niet alles wat binnen die AWBZ werd gedaan tot de zorg behoorde.

Rollatordiscussie

Zes jaar later, in 2013, speelde de rollatordiscussie. De rollator werd uit het basispakket gehaald en dat leidde tot flinke politieke en maatschappelijke commotie. De overheid stelde zich op het standpunt dat de rollator betaalbaar en overal te koop is, net zoals een leesbril of paraplu, en dus niet In de zorgverzekering thuishoort.

De discussie focuste op kostenbeheersing enerzijds en solidariteit anderzijds. Maar de beslissing de rollator uit het verzekerd pakket te halen was natuurlijk terecht. De vrees dat het tot grote problemen zou leiden voor kwetsbare ouderen kwam niet uit. Er ontstond een levendige tweedehands handel via Marktplaats en Bol.

We moeten het toch weer eens hebben over de vraag wat we wel en niet onder zorg willen verstaan

Nu, dertien jaar later, bestaat de AWBZ niet meer. We hebben nu de Wlz en in het kader daarvan adviseert Zorginstituut Nederland dat ouderen met een volledig pakket thuis zelf voor hun eten moeten zorgen als ze daartoe in staat zijn. Het is Chiel Bos revisited.

Eten en drinken

Het Zorginstituut stelt zich op het standpunt dat eten en drinken de verantwoordelijkheid is van de ouderen die thuis wonen en niet tot de zorg moet worden gerekend. Voeding kan alleen een onderdeel blijven van de Wlz als de oudere niet meer in staat is zelf boodschappen te doen of het niet anders kan worden geregeld. Als er naasten zijn of als sprake is van burenhulp kan dat natuurlijk nog steeds gewoon wel. Het kan dus slechts bij uitzondering worden aangemerkt als zorg.

In een opiniestuk in Trouw vragen Danka Stuiver (huisarts en toezichthouder) en Anneke Westerlaken (voorzitter van ActiZ en sociaal werker) zich af wie er nog achter de voordeur komt bij kwetsbare ouderen. Die blijven langer thuis wonen. Maar de huisarts komt veel minder vaak op huisbezoek en ook de wijkverpleging is minder beschikbaar om een oog in het zeil te houden.

Laat duidelijk zijn, de invulling van taken zoals Bos die in 2007 wat schamper verwoordde om een overigens zeer serieus punt te maken, is op de huisartsen en wijkverpleegkundigen uiteraard op geen enkele wijze van toepassing. Hun taakinvulling is serieus en waardevol. Maar wat ook hier toch weer wel speelt, is de vraag of achter de voordeur kijken een zorgtaak is. Dat hebben we er natuurlijk als land wel van gemaakt. Maar daarmee zijn we als samenleving wel iets kwijtgeraakt.

Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief

Delen