Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Welles nietes
Het preferentiebeleid houdt de gemoederen weer aardig bezig na de recente Zembla-uitzending hierover en de antwoorden van Edith Schippers (VWS) op Kamervragen die Lea Bouwmeester (PvdA) naar aanleiding hiervan stelde. Schippers is duidelijk in haar antwoorden: het preferentiebeleid is in het voordeel van de patiënt omdat het tot minder zorgpremie leidt en omdat sommige zorgverzekeraars het eigen risico van de patiënt niet belasten bij gebruikmaking van preferente geneesmiddelen.
Maar bijzonder hoogleraar farmaceutische geneeskunde Henk Jan Out (Radboud) Twitterde afgelopen vrijdag: “Generiek is ook niet alles”, met verwijzing naar het bericht dat Ranbaxy een recall doet op haar generieke variant van Pfizers Lipitor. Een Tweet die de suggestie kan wekken dat in de hele geschiedenis nog nooit één spécialité is teruggeroepen of zelfs van de markt is gehaald. En hoe dan ook een Tweet die de discussie over generiek versus spécialité niet gaat beslechten. Zolang dit niet gebeurt, komt de apothekerskoepel KNMP geen steek verder met haar verweer tegen het preferentiebeleid of tegen de antwoorden van Edith Schippers in het Kamerdebat met de PvdA.
Wat helpt de discussie wel verder? Wetenschappelijk onderzoek. Gewoon de vijf meest verkochte spécialitées en hun vijf meest voorgeschreven generieke varianten in een klinische trial met elkaar vergelijken, om hard te maken dat er tussen generiek en spécialité écht verschillen zijn die uitvallen in het nadeel van de patiënt. Ik vind het onbegrijpelijk dat dit onderzoek niet plaatsvindt om de discussie over het preferentiebeleid nu eens eindelijk tot een einde te brengen. Of durft niemand dit, uit angst dat het veelbesproken verschil tussen generiek en spécialité misschien toch tussen de oren zit?
7 reacties
Verschil specialité en generiek zal voor een groot deel tussen de oren zitten, maar wat niet tussen de oren zit, is het niet leverbaar zijn van het preferente middel. Daar is door SFK onderzoek naar gedaan. Weer een ander doosje is niet bevordelijk voor het vertrouwen. Niet leverbaar zijn van een middel dat nu juist zo goed werkte.
Sinds het preferentiebeleid willen heel veel patiënten een medische noodzaak voor een bepaald generiek middel. Als het niet meer preferent is, verdwijnt het van de markt. Gevolg is onrust en verbazing. Hoe kan dat nou, iets wat mij helpt, dat niet verkrijgbaar is.
Bij therapietrouw gaat het om vertrouwen in de behandeling en het medicijn en dat wordt niet bevorderd door wijzigingen en leveringsproblemen. Ik kan mijn assistentes het verschil tussen de regels rond preferentie niet uitleggen (net zo duur en toch niet mogen leveren) en zij dus ook niet aan de patiënt.
We houden elkaar in een wurggreep, die financieel niets meer oplevert, maar wel veel tijd kost en het vertrouwen niet bevorderd.
De kille cijfers rond besparingen zijn duidelijk, maar hoe onderzoek je de rol van het vertrouwen op het succes van de behandeling?
Rikie Elling
26 november 2012 / 09:56Zit de oplossing dan niet in communicatie? Stel: een patiënt krijgt atorvastatine voorgeschreven en komt met dit recept bij de apotheker. Die verricht de juiste handelingen en biedt de patiënt hierbij een lijstje aan waarop korte uitleg staat over het middel, de naam van de spécialité en een overzicht van alle beschikbare generieke varianten. De begeleidende boodschap is: “U krijgt de spécialitié uitsluitend voorgeschreven in het geval dat uw huisarts aangeeft dat dit op medische indicatie noodzakelijk is. In alle andere gevallen krijgt u een generieke variant van hetzelfde middel voorgeschreven. Dit is een geneesmiddel dat door een andere fabrikant is nagemaakt op basis van het origineel en dat precies dezelfde werkzame stof bevat. Welke generieke variant u ontvangt, is afhankelijk van de beschikbaarheid voor uw openbare apotheker op dat moment. In dit lijstje vindt u een overzicht van alle namen waaronder dit generiek op de markt wordt gebracht, plus een afbeelding van het doosje waarin dit middel wordt verstrekt. Bewaar voor uw eigen controle dit lijstje. Als het middel dat u ontvangt op dit lijstje voorkomt, weet u zeker dat u het middel ontvangt dat uw huisarts voor u bedoeld heeft. Staat de naam er niet tussen? Gebruik het middel dan niet en neem direct contact op met uw apotheek”.
Frank van Wijck
26 november 2012 / 10:06Ook een specialité is gewoon een farmaceutisch produkt. Er kunnen verschillen zijn met het specialité, maar het is niet te zeggen welke beter werkt. Dat zou ook heel goed het generiek kunnen zijn.
Het is opvallend dat we eigenlijk nooit een verzoek om specialité krijgen van mensen die starten met een generiek.
De psychologie achter het hele verhaal oplossen op de manier die Frank voorstelt is helaas utopisch. Uitleggen tot je een ons weegt, maar het helpt geen zier.
JD Uithof
26 november 2012 / 11:51Frank, je geeft mijn tweet wat teveel gewicht. Die paar woorden hadden zeker niet de intentie de discussie over de plaatsbepaling van generieke middelen te beslechten, dat kan ook niet gezien de complexiteit van het onderwerp. Lees ook mijn blog hierover n.a.v. de twitterdiscussie die we hierover hadden op http://www.artsennet.nl/opinie/artsen-blogs/Blog-Henk-Jan-Out/blog-henk-jan-out/124383/Hoe-goed-zijn-generieke-pillen.htm
Henk Jan Out
26 november 2012 / 14:02Als wetenschapper ben ik natuurlijk groot voorstander van het doen van onderzoek naar de vraag of er een verschil in werkzaamheid en veiligheid is tussen specialitées en generieke middelen. Een klinische trial zal daar echter niet erg geschikt voor zijn. Dit soort ‘non-inferiority’ trials, bedoeld om te laten zien dat er geen verschil is tussen twee middelen, zijn lastig te interpreteren omdat het begrip ‘geen verschil’ subjectief is.
Belangrijker is, dat zelfs als je in een dergelijke trial, geblindeerd aantoont dat er geen enkel verschil is tussen een specialité en een generiek middel, dat weinig zal uitmaken voor de individuele patient die wel een verschil ervaart. En ja, dat zit dan ’tussen de oren’, maar een groot deel van de effecten van een geneesmiddel zit tussen de oren.
Wat wel kan is een observationele studie doen, ongeblindeerd, met gegevens die nu al verzameld worden. Kijk naar mensen die switchen van specialité naar generiek, en andersom en volg ze om te kijken hoe het ze vergaat. Dat levert in ieder geval cijfers in plaats van casuistiek, waardoor de discussie beter gevoerd kan worden.
In een van de weinige studies waarin het effect van generieke substitutie op de therapietrouw is onderzocht, vonden wij overigens dat mensen die antihypertensiva gebruikten en switchten, juist beter therapietrouw waren dan mensen die niet switchten. Hier te vinden: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16303985
Rob Heerdink
26 november 2012 / 14:59De olifant in de kamer wordt weer eens over het hoofd gezien; de financiële kant van het verhaal van preferentie op zijn Nederlands voor huisarts en apotheker! Malus en Bonus. En de rechten van de verzekerden in dit land.
De verzekeraar geeft de verzekerde recht op alle geneesmiddelen uit de positieve lijst van VWS. Dat zijn alle in Nederland geregistreerde middelen en in het GVS opgenomen middelen. Die worden van rechtswege vergoed en iedere verzekerde heeft daar recht op. Onder voorwaarden.
Een verzekeraar kan voorwaarden stellen en uit de positieve lijst middelen aanwijzen die voor vergoeding eerste keuze zijn; de preferente middelen.
Omdat iedere verzekerde van rechtswege recht heeft op vergoeding van andere middelen dan de preferente middelen grijpt de verzekeraar naar de drempel methode van Medische Noodzaak verklaring te eisen. De verzekerde moet zo’n verklaring zien te krijgen van de voorschrijvend geneesheer. Dat is drempel 1.
En nu komt het: de verzekeraar sluit contracten af met voorschrijvers met een bonus en een malus regeling: indien de voorschrijver generiek voorschrijft en dan met name het preferente middel krijgt de voorschrijver een bonus uitgekeerd. Schrijft de voorschrijver Medische Noodzaak verklaring voor en het niet-preferente middel dan volgt een malus, een boete!
Zie daar als verzekerde maar eens tussen te komen.
Dat is drempel 2.
Drempel 3 is eenzelfde methodiek van de afleverende apotheker: een bonus als deze de preferente middelen aflevert en een fikse malus, boete, indien op Medische Noodzaak verklaringen wordt ingegaan en toch het verlangde duurdere middel of door de verzekerde gewenste middel wordt afgeleverd. Een middel waar de verzekerde van rechtswege recht op heeft.
Drempel 4 is het IDEA vergoedingsmodel: vaste prijs van een aflevering ongeacht waarde van de inhoud. Wenst een verzekerde het van rechtswege te verkrijgen middel dan kan hij de boom in; de waarde overstijgt dan fors tot zeer fors de vergoeding. De apotheker zal hemel en aarde bewegen om de patiënt duidelijk te maken dat hij het gewenste middel niet kan inkopen en genoegen moet nemen met het voorhanden zijnde generieke middel waaraan de apotheker het meest verdiend: hij blijft onder de vergoedingsprijs van Achmea.
Perverse prikkels te over en wat is er aan te doen? Openheid van zaken en laat de verzekerden maar kiezen; vrijloper per cluster en systeem van polissen waarin de patient direct voordeel heeft bij zijn keuze van middel; Laat de korting niet vallen bij de verzekeraar of bij de apotheker of bij de huisarts, maar geeft het direct aan de patient. En laat de patient bij betalen indien deze toch een specialite wenst.
Schaf de positieve lijst af en verplicht verzekeraars tot publicatie van ziektekostenpolissen waarin expliciet staat welke medicijnen zij vergoeden bij welke aandoeningen. Laat de verschillende polissen maar komen. Ook de polissen die van het gezonde verstand uit gaan en de keuze aan de patient, arts en apotheker laten en uitgaan van het 80/20 principe: 80% gaat voor goedkoop en 20% voor duur. In de praktijk is bij ons gebleken dat het 80/20 principe richting 95/5 gaat. 5% wenst een duurder specialite. So what? De cure is niet het probleem in de kosten van de zorg, dat ligt bij de Care. En in de cure zijn de kosten van de geneesmiddelen niet het probleem, maar de vergoedingen voor de ziekenhuizen. Zie webcast Loek Winter op Farmaactueel waarin hij vertelt financieel binnen te lopen door de exploitatie van een leegstaand ziekenhuis wegens de perverse vergoeding te worden betaald per bed! Welkom in Nederland.
Beschreven model voor vergoeding geneesmiddelen is bewezen stabiel en toekomst bestendig. Les uit de USA waar deze discussie al 30 jaar speelt en in Nederland nog eens dunnetjes wordt overgedaan.
KNMP trekt aan een dood paard en moet stoppen met acties om preferentie beleid te stoppen. Preferentie beleid is uitstekend, maar moet dan wel eerlijk en open worden uitgevoerd. Daar schort het in Nederland aan.
Lafheid van verzekeraars en openbaar bestuurders liggen ten grondsslag aan deze discussie. Over de ruggen van burgers, artsen en apothekers. Het is zoals A Klink het in zijn Oratie verklapte: door invoering van het systeemmodel Zorgstelsel 2006 gelden de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur niet meer in de zorg en dat is voor politici, ambtenaren en zorgverzekeraars wel zo makkelijk.
De KNMP, LHV en Orde weten wat te doen; de olifant in de kamer verjagen en een telefoontje plegen naar Tom Poes.
Bedenk de gevolgen van het opvolgen van de adviezen van Cie Baarsma voor de rechten van verzekerden en zorgverleners.
De Olie B Bommels in de zorg zullen nu echt plaats moeten maken voor de Tom Poezen.
ANH Jansen
26 november 2012 / 20:13Om een eind te maken aan welles nietes is dit wellicht de uitkomst;
http://www.kvsweb.nl/nl/webmanager/userfiles/Preadviezen%202012(2).pdf
Bundeling van preadviezen door in Nederland beroemde economen.
Gereguleerde concurrentie: de onvoltooide agenda
Gereguleerde concurrentie staat daarom op gespannen voet met een ex ante door de politiek vastgesteld macrobudget (Budgettair Kader Zorg) van de collectieve zorguitgaven.
De overheid moet ondubbelzinnig kiezen voor prijsconcurrentie zonder macrobudget of voor een macrobudget zonder
prijsconcurrentie. Een combinatie van beide leidt tot het slechtste van twee werelden.
–Preferentie beleid op zijn Nederlands maakt onderdeel uit van het experiment systeemmodel Zorgstelsel 2006.
De manco’s van dit systeemmodel worden in dit preadvies netjes beschreven en de oplossingen. Er zijn in dit land 1.000 economen werkzaam en allen hebben een eigen visie op het experiment. Economie is een sociale wetenschap. Het zorgstelsel is dan ook een sociaal experiment met in toenemende mate asociale trekjes.
Het siert de economen dat zij daar melding van maken.
ANH Jansen
27 november 2012 / 01:18