Albers en Bergkamp
verpleegkundigen
Albers versus Bergkamp: wat vertel je patiënten over jezelf?
duocolumn / Verpleegkundigen Jorn Albers en Jennifer Bergkamp bespreken wat het kan opleveren als je je bij patiënten kwetsbaar opstelt

Ha Jennifer,
Een patiënt daagde me laatst uit. Ik moest een testje ondergaan. “Niet nadenken”, zei hij, terwijl hij tegenover me kwam staan met een lach van oor tot oor. “Meteen zeggen wat er in je opkomt: hond of kat?”
“Hond.”
“Binnen of buiten?”
“Buiten.”
“Liever mannen of vrouwen?”
We schoten allebei in de lach. “Geef nou antwoord!”, riep hij.
“Natuurlijk geef ik hier geen antwoord op”, zei ik. “Je weet wel beter!”
De patiënt keek naar mijn collega. “Wist jij dat Jorn biseksueel is? Bereid je maar voor: vanavond gaan we jóuw geaardheid bespreken.” Mijn collega wist niet waar die het zoeken moest.
‘Collega’s vinden die openheid soms ingewikkelder dan patiënten’
In de zorg verwachten we dat mensen zich kwetsbaar opstellen. Het liefst zo snel mogelijk, tegenover een heel peloton hulpverleners. Die openheid werkt vaak maar één kant op en is daarmee ongelijkwaardig. Daarom verberg ik mezelf – en mijn biseksualiteit – op het werk niet. En heel eerlijk: op een enkele ‘nicht’ of ‘flikker’ na levert die openheid me vooral veel op.

Datzelfde zie ik bij onze aios Maddalena Giacomozzi: jong, bevlogen, non-binair en open over diens queer-zijn. Maddalena laat zien dat die openheid ook in behandelcontacten deuren opent. Als je zelf open bent, ontstaat er ook voor patiënten ruimte om zichzelf te laten zien. Zo worden gesprekken gevoerd die anders niet zouden ontstaan.
Collega’s vinden die openheid soms ingewikkelder dan patiënten. Voornaamwoorden leiden tot ongemak en gemopper. In die reacties wordt pijnlijk duidelijk hoeveel aannames en vooroordelen er nog leven over genderidentiteit en over wat wij eigenlijk ‘normaal’ vinden.
Laat ik nu jou eens testen, Jennifer: ben jij open en nieuwsgierig, of een mopperende boomer?
Nou Jorn,
Daar hoef ik niet lang over na te denken. Kom maar kijken in mijn atelier. Op mijn tekentafel onderzoek ik met potloden een gezicht, lijn voor lijn. Bij elk portret vraag ik me af: hoe raak ik jouw kern? Wie ben jij? En wat heeft jou zo getekend?
Wie je bent, is voor mij oké. Mijn onderzoek naar wie ik zelf ben is immers nooit afgerond. Hoe zou ik een ander dan kunnen afkeuren?

Juist daarom schaam ik me plaatsvervangend als iemand zich meent te moeten bemoeien met de genderindentiteit of seksuele voorkeur van een ander. Ik dacht dat we als samenleving steeds toleranter werden, maar helaas lijken we eerder een stap terug dan een stap vooruit te zetten. En dat terwijl het nog altijd vooral heteroseksuele mannen zijn die met hun seksuele ongeremdheid de meeste problemen veroorzaken. Kunnen we daar niet eens een deken van schaamte overheen leggen?
‘Ik heb óók een mopperende boomer in huis’
Maar eerlijk is eerlijk: ik heb óók een mopperende boomer in huis. Die wordt klaarwakker als er met disrespect wordt omgegaan met mijn prachtige vak. Als verpleegkundigen worden weggezet als handjes. En als nieuwe regels tijd en ruimte opslokken die nodig zijn om een patiënt écht te leren kennen: wie ben jij, wat is belangrijk voor jou en hoe kunnen we ervoor zorgen dat je zoveel mogelijk het leven blijft leiden dat bij jou past? Daar mopper ik graag over, hardop en zonder spijt.
Dus mijn antwoord op jouw test? Allebei. Open en nieuwsgierig naar mensen. Mopperend tegen alles wat ons in deze nieuwsgierigheid belemmert. En dat onderzoek naar mezelf? Daar teken ik nog elke dag aan.