Albers en Bergkamp

Albers en Bergkamp

verpleegkundigen

Albers versus Bergkamp: ‘Zekerheid bestaat niet in de zorg’

Ha Jorn,

De moderne zorg is gebouwd op een prachtig uitgangspunt: veiligheid. We willen dat patiënten veilig zijn. Dat professionals veilig werken. En dat incidenten worden voorkomen.

Dat klinkt logisch.

Totdat veiligheid langzaam verandert in controle. Er zijn tegenwoordig formulieren voor bijna alles. Risico-inschattingen, signaleringsplannen, rapportages, verantwoordingen. Het idee daarachter is altijd hetzelfde: als we alles goed vastleggen, kunnen we problemen voorkomen. In theorie dan. In de praktijk zit er vaak iemand tegenover je die helemaal niet in formulieren past. Iemand die niet voorspelbaar is. Niet stabiel. Niet logisch. Gewoon menselijk.

Jennifer Bergkamp werkt als palliatief verpleegkundige in de wijk bij Buurtzorg in de regio Schiphol

In de wijkverpleging zie ik steeds vaker dat professionals minder ruimte ervaren om hun professionele oordeel te gebruiken. Niet omdat ze dat niet kunnen. Maar omdat het systeem vraagt om bewijs, registratie en zekerheid.

En zekerheid bestaat niet in zorg.

‘Zekerheid bestaat niet in de zorg’

Zeker niet bij mensen. Ik vraag me daarom wel eens af hoe dat werkt in de ggz. Een plek waar onvoorspelbaarheid eigenlijk onderdeel van het werk is. Waar gedrag niet altijd te voorspellen is. Waar risico’s nooit helemaal verdwijnen.

Hoe balanceer je daar tussen vertrouwen en controle? Tussen zorgen voor iemand en het managen van risico’s?

Jij zit dagelijks tegenover mensen die niet in protocollen te vangen zijn. Wanneer merk jij dat het systeem vooral bezig is met zichzelf beschermen, en minder met de patiënt?


Nou Jennifer,

Ik merk het vooral op momenten dat we langer aan het bakkeleien zijn over mogelijke risico’s, dan dat we de tijd nemen om die risico’s juist te verkleinen door te investeren in de relatie. Maar wat jij breder beschrijft, herken ik ook.

We hebben in de zorg iets geprobeerd wat op papier heel logisch is: we wilden onzekerheid kleiner maken. Minder incidenten, minder fouten, meer grip. En dus zijn we gaan meten, vastleggen, inschatten en eindeloos verantwoorden.

Jorn Albers werkt als verpleegkundige in de ggz op een high & intensive careafdeling bij Pro Persona in Nijmegen

En ik zie het dagelijks: tegenover ons zit geen protocol, maar een mens. Iemand die vandaag anders reageert dan gisteren. Iemand die zich soms moeilijk laat begrijpen. En precies dat maakt zorg écht zorg.

En daar begint het precies ook te wringen. Want systemen kunnen slecht omgaan met onzekerheid. Ze proberen die te reduceren. Te vangen in categorieën, scores en risicotaxaties. Terwijl we in de praktijk weten dat onzekerheid niet verdwijnt door haar vast te leggen. Wat verandert, is dat wij ons handelen beter kunnen verantwoorden als het misgaat.

‘Wij zijn zelf het belangrijkste onderdeel van dat systeem’

Maar misschien moeten we ook eerlijker zijn naar onszelf. Want we spreken vaak over ‘het systeem’ alsof het iets buiten ons is. Iets dat ons overkomt. Iets waar we last van hebben. Terwijl wij zelf het belangrijkste onderdeel van dat systeem zijn. Ook wij zijn gewend geraakt aan het afdekken van risico’s. Aan het zoeken naar zekerheid, hoe relatief die ook is. Aan handelen dat niet alleen klopt voor de patiënt, maar ook standhoudt als het misgaat. En zo ontstaat niet altijd betere zorg, maar vooral zorg die zich beter laat verantwoorden.

Als we alleen het systeem aanwijzen, missen we een deel van het verhaal. Dan doen we alsof het ons wordt opgelegd, terwijl we het ook zelf in stand houden. Maar misschien is dat tegelijk het hoopvolle eraan: als het systeem ook in ons zit, kunnen we het ook zelf veranderen.

Delen