Daphne Voormolen

Daphne Voormolen

arts foetale geneeskunde

Alles komt in drievoud

De gevleugelde uitspraak ‘Alles komt in drievoud’, geldt niet alleen in het ziekenhuis, ervaart arts en kunstkenner Daphne Voormolen tijdens haar bezoek aan het Stedelijk Museum.

‘Alles komt in drievoud’ is een gevleugelde uitspraak in het ziekenhuis. Een zeldzame aandoening doet zich voor en binnen afzienbare tijd volgt een tweede en derde vergelijkbare situatie. Het drietal valt op, zet iedereen op scherp en doet een patroon vermoeden. Er overkwam me iets vergelijkbaars toen ik het Stedelijk Museum in Amsterdam bezocht. Het zou leiden tot de ontdekking van een nieuw syndroom.

Yayoi Kusama, Infinity Mirrored room – The Hope of the Polka Dots Buried in Infinity Will Eternally Cover the Universe (2025)

Vol verwachting ging ik het grote retrospectief van Yayoi Kusama tegemoet. Een uitzonderlijke kunstenares die na een bewogen leven recent op 97-jarige leeftijd overleed. Hoewel zeker interessant, bewaar ik toch de biografische verdieping voor een ander moment. Het gaat me nu niet om het weten, ik laat de kunst voor zich spreken.

Ontzag

Het is druk, dus ik piep via een zijroute naar boven en begin bij het einde. De immense gestipte ruimte prikkelt op verschillende manieren. Ik voel opwinding om deze wondere wereld te ervaren, verwondering geeft energie. Ik ben nieuwsgierig naar de vormen en probeer een patroon te vinden in de stippen, de lijnen, de golven, de volumes. Ook voel ik ontzag voor iemand die leefde met een overweldigende binnenwereld en er op deze manier uitdrukking aan kon geven. Al met al stemt het me opgewekt.

Yayoi Kusama, The Passing Winter (2005)

Ik vervolg mijn weg en wordt geraakt door de veelheid, de scheppingsdrang van deze vrouw. Die veelheid bereikt zijn top in de oneindigheid. De ‘infinity rooms’ zijn als levensechte hallucinaties. Het raakt me als mens en als zorgverlener. Ik zie prachtige dingen, maar de worsteling erachter is overal voelbaar. De lijdende laag versterkt de schoonheid. Het verzwaart en verheft tegelijkertijd.

Vol van indrukken en nog in gedachten beland ik op de begane grond in een andere ruimte. Dit is toch wel uniek. De sterke link tussen kunst en zorg blijft me bij, hoewel die nergens expliciet is uitgestippeld.

Meterslange organen

Dan sta ik onverwacht oog in oog met meterslange organen. Anatomisch vrij correct maar in een andere context geplaatst. Ik ben in ‘Anatomy of obstruction’ terechtgekomen van Kexin Hao. Fascinerend! Alsof ze een obductie heeft uitgevoerd op het gebouw. Hao relateert de werking van het menselijk lichaam aan die van organisaties. Grappig om te bedenken dat organen en organisatie beide afstammen van het Griekse woord ‘organon’ dat instrument of hulpmiddel betekent.

Kexin Hao, renal court (2026), Struggle Session: live or Die Gest (2026), Ribcage of a Secret Chant (2026)

Voor mij geeft het aan hoe mensen goed functioneren als er structuur en verbondenheid is. Het systeem moet doorgankelijk blijven. Het flitst door mijn hoofd, ook in de zorgorganisatie spreken we van een infarct. Ik loop langs  ‘renal court’, ‘live or digest’, ‘re-butt-al within’. De creativiteit is zeer vermakelijk maar verdiept ook mijn denken. Lichamelijke gezondheid als sterke metafoor voor andere vormen van functioneren. Langzaam ontwaart zich een patroon van de vele vormen van gezondheid. Fysiek, mentaal, sociaal. Het patroon zal zich nog verder voortzetten, ik sta op het punt een triptiek te vormen. Alles komt in drievoud.

Mijn oog valt op een sierlijke rode band die uitnodigt de zijgang ook nog te bezoeken. Ik ga graag op de uitnodiging in. Er is verder geen mens te bekennen, totale rust.

Rode banden naar het hart

De rode band brengt me naar de tentoonstelling ‘Names in our veins’. Ik volg de rode banen naar het hart van de installatie ‘Kuburan’ van Vincent Ruijters, wat in het Indonesisch ‘graf’ betekent. De hele installatie is geladen met betekenis, dat kan je niet ontgaan. Ook het videokunstwerk ‘writing in the rain’ van FX Harsono is te zien. De kunstenaar schrijft zijn Chinese naam op een glasplaat. Ingetogen maar onverstoorbaar, keer op keer. Dan begint het te regenen en de naam wordt weggespoeld. Hij blijft doorschrijven. Twee indrukwekkende verhalen over identiteit, oorsprong, verbinding en expressie.

Beeld | Vincent Ruijters, Kurbiran (2026) en FX Harsono, Writing in the rain (2011)

Als dokter moet ik denken aan DNA. Het stroomt door je aders, bepaalt mede je identiteit en verbindt je met oude en nieuwe generaties. Ons DNA draagt gedeelde geschiedenis.

De epigenetica leert ons dat omgevingsfactoren het erfelijk materiaal kunnen veranderen. De lettercode blijft ongewijzigd maar de genexpressie wordt anders. Een magische parallel tussen kunst en geneeskunde. Identiteit wordt doorgegeven maar krijgt onder andere omstandigheden een andere uitdrukking. Deze kunstenaars uiten zich op geheel eigen wijze binnen een traditie.

En zo is hier mijn trio vandaag compleet. Ik herken een vast patroon van symptomen: de trias van verwonderen, verdiepen en verbinden. Er lijkt sprake te zijn van een syndroom, letterlijk: een samenkomen. Het kunst-zorgsyndroom met het museum als besmettingshaard. Hier mag wat mij betreft een pandemie uit voortkomen!

3x gratis proefnummer Arts en Auto
Zorgprofessional maar (nog) geen VvAA-lid? Maak nu vrijblijvend én gratis kennis met Arts en Auto Magazine en ontvang 3x een proefnummer.

Delen