Analogieën

Armand Girbes
Prof. dr. Armand Girbes is intensivist-klinisch farmacoloog en hoofd afdeling ICV VUmc Lees alle artikelen van Armand Girbes

Twee jaar geleden schreef ik bij het begin van de COVID-19 crisis ‘On est dans la merde’ en net nu ik denk dat we er zo ongeveer in ruime mate uit zijn, dient zich een nieuwe crisis aan. En dit keer niet een pseudo-oorlogssituatie door een virus, maar door echte mensen en staten. On est dans la merde jusqu’au cou, zou ik nu willen zeggen. Nog een tikkeltje meer, dieper dans la merde.

De COVID-19 crisis heb ik natuurlijk van zeer dichtbij meegemaakt en het speelt op een vakgebied dat mijn typisch kennisdomein is. Dat maakte dat ik me een hoedje geschrokken ben van het gebrek aan inhoudelijke kennis bij o.a. het ministerie van VWS en veel bepalers, terwijl die kennis eigenlijk onontbeerlijk is in tijden van crisis. Die wetenschap maakt me nu extra nerveus wanneer ik naar de huidige crisis kijk en de vraag zich opdringt of het mutatis mutandis niet exact hetzelfde is. Mijn stellige indruk is dat het exact hetzelfde is en je schrikt van de analogieën.

‘Nieuwe crisis toont verdacht veel overeenkomsten met de vorige’

Voor allerlei functies in onze maatschappij moet je aantoonbaar aan kwalificaties voldoen. Je mag niet zomaar als advocaat werken, of als arts, of als rechter, of als leraar. Nee, je moet aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen in termen van succesvol gevolgde opleiding. Voor medisch specialisten zijn allerlei competenties en tegenwoordig EPA’s (entrustable professional activities) gedefinieerd die moeten worden behaald. Ook om bijvoorbeeld bakker te worden met een eigen zaak, moet je een gedegen opleiding volgen. En ook voor automonteurs wil je als klant natuurlijk dat ze een gedegen opleiding op hun vakgebied hebben, of architecten, of huizenbouwers.

We willen altijd dat er vakmensen op de juiste plaats zitten als ze verantwoordelijke posities innemen. Altijd? Nee, niet altijd. Er is één gilde en metier waar dat niet geldt: politiek bestuurders, zelfs op het hoogste niveau. Zo kan het gebeuren dat een bestuurskundige die het verschil niet weet tussen stikstof en kooldioxide is aangesteld als minister voor klimaat en energie, een meester in de rechten met extra MBA-opleiding maar nul diplomatieke achtergrond als minister van buitenlandse zaken en een historica met nul achtergrond in het leger als minister van defensie.

‘Opnieuw bestaat de indruk dat de leiders onvoldoende luisteren naar de deskundigen’

In rustige vredige tijden waar alles langzaam kan en ook veel vanzelf goed gaat, kan dat waarschijnlijk niet direct veel kwaad. Maar in tijden van crisis is het desastreus. We praten hierover op het werk en één van onze stafleden heeft uitgebreide ervaring in het militaire bedrijf en wij zagen de analogieën onmiddellijk van de onprofessionele aanpak en braafpraterij.

Opnieuw bestaat de indruk dat de leiders onvoldoende luisteren naar de deskundigen, die wat betreft het leger zeker voorhanden zijn. De kleuterachtige manier waarop de minister van defensie een desastreuse tweet van het ministerie van Defensie retweet, doet het ergste vrezen. Je zou toch verwachten dat de minister zich zou laten leiden door de strategische expertise van de hogere militaire leiding en de MIVD en niet allerlei strategische zetten op straat zou gooien. En deze analogie kunnen we zo doortrekken naar de EU waar men in de war is en de NAVO en EU met elkaar verwart.

Van onze leiders verwacht ik dat ze gegeven de situatie het best mogelijke resultaat boeken in termen van vrede en veiligheid voor de burgers in onze regio in de eerste plaats en daarnaast de rest van de wereld. En niet dat ze ons in een oorlogssituatie brengen door amateurisme, braafpraterij en emoties.

6 Reacties Reageer zelf

  1. Geert Goossens
    Geplaatst op 5 maart 2022 om 10:58 | Permalink

    Mijn gedachten om een regering te vormen uit goed opgeleide vaklui in de diverse disciplines was ruim 50 jaar geleden al een ideaalbeeld voor ons land.
    Het is al jaren een eliteclub die hier onze wetten en regels bepaald met het WEF en de dictatoriale EU als begeleider naar het kwaadst denkbare scenario!

  2. ASJA
    Geplaatst op 5 maart 2022 om 23:07 | Permalink

    We leven helaas al jaren met een allesbepalend corrupt partijkartel die al handjeklappend dezelfde agenda’s en eigen belangen nastreven. De propagandistische gesubsidieerde media zorgt voor de rest…en alle gezond verstand, professionaliteit en deskundigheid wordt zeer eenzijdig en simplistisch aan de kant geschoven…elke deskundige met een onwelgevallig ander geluid en wetenschappelijk inzicht wordt vakkundig de mond gesnoerd en gecensureerd…of dit nu een professor, hoogleraar of Nobelprijs winnaar is, doet er niet meer toe…het enkelvoudige narratief moet gediend worden koste wat kost …of het nu gaat om een virus of om een oorlog, dat maakt niets uit…Ik maak mij als mens en verpleegkundige inmiddels geen illusies meer…
    #nietnamensmij

  3. Ilse
    Geplaatst op 6 maart 2022 om 09:59 | Permalink

    Zowel het artikel als de reactie van Sasja: bullseye

  4. Wim Hesselink
    Geplaatst op 6 maart 2022 om 13:19 | Permalink

    Ik denk bij uw terechte beschrijving in Analogieën direct aan de uitspraak van Stef Blok, nl. “Failed State”!
    Dit is voor de spiegel geoefend, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid.
    Mijn vader zei altijd: “ Verbeter de wereld, begin bij jezelf.”

  5. Mark Kaiser
    Geplaatst op 8 maart 2022 om 20:11 | Permalink

    Ik snap wat u bedoeld te zeggen, maar ik zie daar een soort tweeslachtigheid in.

    Het vereisen van een “deskundigheid” kan niet altijd worden aangetoond door een opleiding. Ook is het in mijn ogen een extreem slechte zaak als alleen mensen die langdurig geïndoctrineerd zijn door het onderwijsstelsel het volk mogen vertegenwoordigen.

    Daarbij komt dat sommige dingen zelfs voor mensen zonder enige opleiding maar in het bezit van een beetje gezond verstand volstrekt logisch zijn. En tóch gaat het de capaciteiten van onze ministers te boven…

    Ik denk dat het key is om vol in te zetten op het (weer?) zien van het dienen van het volk als hoogste eer die je ten deel kan vallen. Dat er mensen komen met een overtuiging en een gevoel voor rechtvaardigheid en gelijkheid in plaats van een gevoel voor macht en cash flow via allerhande bijbaantjes.

    Ik hoef geen hoogopgeleide mensen in de regering die denken het beter te weten dan het plebs. Ik zie liever mensen met een ruggengraat en normen en waarden. En als die mensen een beetje zelfkennis hebben dan weten ze ook precies wanneer ze het advies van een expert nodig hebben en of dat hout snijdt.

    Laten we eerlijk zijn: ten tijde van Corona vaart onze overheid blind op het advies van “experts”. Maar de adviezen die daar uitkomen zijn lachwekkend, de politieke spelletjes er onder tenenkrommend en het gebrek aan discussie een democratie onwaardig.

  6. Hans
    Geplaatst op 9 maart 2022 om 21:59 | Permalink

    Voor mij is dit zeer herkenbaar. Als ambtenaar(sen. techn. adviseur) met veel contacten in de uitvoering kon je niet om de beleidsambtenaren heen. Zij maken het beleid en zitten dicht bij het bestuur. terwijl ze nooit iets met uitvoering te maken hebben gehad gaan ze zich voordoen alsof zij de wetenschap in pacht hebben, daarover stapels papier produceren en als je het doorleest kom je tot de ontdekking dat een deskundig en goed onderbouwd advies totaal uit de context is gerukt en hun eigen waarheid is geworden.
    Dit probleem speelt ook op regeringsniveau, de bestuurders gaan stuivertje verwisselen of er komen nieuwe maar de adviseurs(beleidsmedewerkers ) blijven zitten en hun eigen ,,ding” doen. Daarom verandert de politiek ook niet en worden er elke keer weer dezelfde fouten gemaakt.