Ignace Schretlen

Ignace Schretlen

Arrogante dokters

Beeld IS: AI-gebruik

Voormalig huisarts Ignace Schretlen schrijft over arrogante dokters. Die hij als patiënt in de wachtkamer treft, die hij als huisarts als collega had, en die hij zelf soms leek met denigrerende beschrijvingen van patiënten in zijn dagboek als coassistent.

In korte tijd ben ik vier kilo afgevallen. Ik ben onbeschrijflijk moe en voel mij hondsberoerd. Bloedonderzoek moet uitwijzen wat er gaande is. De uitslag zou wel eens het begin van het einde kunnen inluiden. De wachtruimte zit overvol. Het is muisstil. Ongetwijfeld ben ik niet de enige aan wie onzekerheid knaagt.

Plots klinken er luide voetstappen. Een dokter paradeert met opgeheven kin zonder iemand aan te kijken dwars door de wachtruimte. Iedereen schrikt. Even later loopt de man even potsierlijk met dezelfde air terug. Hij is even koffie gaan halen. Hetzelfde maakte ik eerder op een poli neurologie mee in een gang vol wachtende patiënten.

Rigide, horkerig en arrogant

Dit speelt zich nog af buiten de spreekkamer. Ik herinner mij een internist die mij opbelde over een jonge vrouw met een forse bloedarmoede. ‘Collega,’ zei hij, ‘neem van mij aan dat deze wordt veroorzaakt door forse menstruaties, al zullen vrouwen dat zelf nooit toegeven!’ Dat verbijsterde mij. Later bleek dat de bloedarmoede een andere oorzaak had. De neuroloog en columnist Emile Keuter schreef in 2024 over het boek ‘Komt een dokter bij de dokter’ van de voormalige huisarts Jolien Plantinga, die een ernstige complicatie van de ziekte van Lyme kreeg: ‘Het laat op indrukwekkende wijze zien hoe rigide, horkerig en arrogant neurologen kunnen zijn.’

‘Arrogant gedrag kan niet alleen de relatie met patiënten maar ook met collegae aanzienlijk verslechteren’

Uit een onderzoek van de tijdschriften Medisch Contact en Nursing bleek dat ruim acht op de tien artsen vinden dat artsen arrogant zijn of neigen naar arrogantie. Arrogant gedrag kan niet alleen de relatie met patiënten maar ook met collegae aanzienlijk verslechteren. Dit kan ernstige gevolgen hebben. Volgens het NIVEL overleden in 2019 circa 1018 patiënten mede door zorggerelateerde schade die waarschijnlijk voorkomen had kunnen worden. In 2011 werd in het KRO-programma Brandpunt gesuggereerd dat behalve een verstikkende hiërarchie, macht en geld arrogantie hiervan één van de oorzaken zou kunnen zijn.

Betweters

Kenmerkend voor arrogant gedrag is dat op anderen wordt neergekeken. Is het wel of geen vooroordeel dat medisch studenten ‘arrogante betweters’ zijn? Wanneer ik het dagboek over mijn eerste coschap* herlees, schrik ik van mijn denigrerende beschrijvingen van patiënten. Een ‘Surinaamse miss wier omvang niet veel met haar lengte zal schelen’ wordt geassocieerd met ‘een tropische verrassing in Hollandse melkchocolade’. Over ‘een alcoholicus op sterven’ schrijf ik: ‘Hij is zo geel als een Chinees, zo mager als een krijgsgevangene uit de “goede oude tijd” en hij braakt de hele dag door.’  Ik vrees dat arrogant gedrag al in de opleiding wordt overgenomen.

In 2022 publiceerde de KNMG een ‘Gedragscode voor artsen’. Ik citeer de inleiding: ‘Waar staan wij voor als artsen? Wat vinden wij belangrijk in onze professionele houding en gedrag? En wat kunnen patiënten, samenwerkingspartners en de maatschappij van ons verwachten? Dat staat in deze KNMG-Gedragscode voor artsen. Zo zijn wij gekomen tot vijftien kernregels die voor elke BIG-geregistreerde arts gelden. Daarmee is de gedragscode een handzaam document geworden dat past in deze tijd.’

Ik ken geen document, waarin de ‘ideale arts’ zo hoog boven alle andere mensen wordt uitgetild. Onbedoeld worden op deze wijze arrogante supermensen gecreëerd.

* Anatomie van het gevoel – Dagboek van een co-assistent, Alexander van Es (pseudoniem), 2006 (zevende druk), uitgegeven door Ad. Donker (Rotterdam)

Delen