Ignace Schretlen
Even terug uit de dood
Eén patiënt van voormalig huisarts Ignace Schretlen verschijnt nog regelmatig in zijn dromen.

In dromen kunnen doden weer tot leven komen. Zo was daar plots meneer Alkema*: ‘Dokter, ik red het niet meer, u moet mij helpen… u móet mij helpen… u móet mij echt helpen, want dokter, ik red het echt niet meer!’ Ik herkende hem direct. Door zijn verstarde houding leek de man wel een beeld. De ietwat corpulente patiënt met een kalende schedel sprak binnensmonds maar duidelijk genoeg om hem te verstaan. Zijn bleke gelaat verraadde weinig emotie. Hij droeg een wit overhemd met donkergrijze das en had een lichtgrijs, vormeloos colbert aan.
Schaamte
Dokters spreken niet graag over patiënten die in hun brein spoken. Misschien uit schaamte, ik zou het niet weten. Wat betreft meneer Alkema heeft schaamte echter nooit een rol gespeeld. Dat dacht ik althans, maar later heb ik mij afgevraagd of ik niet krachtiger op een opname had moeten insisteren. Aan cardiologen die de boot afhouden wanneer je als huisarts een patiënt wil insturen, had ik de pest: ‘Het spijt mij collega, de ambulance is al onderweg naar het ziekenhuis.’ Ik heb in mijn hele loopbaan nooit meegemaakt dat de patiënt hierna niet werd opgenomen.
‘Dokters spreken niet graag over patiënten die in hun brein spoken’
Bij meneer Alkema was het een ander verhaal: hij wilde een spoedopname in een psychiatrische kliniek. Ik kende zijn voorgeschiedenis en begreep hem goed. Jarenlang was hij behandeld door een – aan een academisch ziekenhuis verbonden – autoriteit op het gebied van verslaving en persoonlijkheidsstoornissen. Ik heb nooit begrepen waarom de man werd overgedragen aan een psychiater in de buurt. Wanneer het om spoedverwijzingen gaat, zijn veel psychiaters nog lastiger dan cardiologen. En zelfs een suïcidale patiënt – daarvoor was ik bang bij meneer Alkema – kun je moeilijk met een ambulance laten afleveren bij de dienstdoende psychiater.
Op een bijeenkomst van de waarneemgroep heb ik de casus besproken. Nou ja, besproken is teveel gezegd. Ik vertelde dat de dienstdoende psychiater er niets voor voelde om pal voor de jaarwisseling meneer Alkema op te nemen. Hij wilde de patiënt niet eens zien. Meneer was 3 of 4 januari welkom, niet eerder. Mijn collegae begrepen dat wel: tijdens feestdagen vindt er toch geen behandeling plaats. En psychiatrische patiënten dreigen wel vaker met zelfmoord. Zij haalden hun schouders op. Het had weinig zin om hierop in te gaan.
Details
Het bevreemdt mij dat details die ik mij niet meer kon herinneren later – veel later zelfs – zijn teruggekomen alsof mijn geheugen die al die jaren verborgen heeft gehouden. Dat rechtvaardigt de vraag hoe betrouwbaar deze zijn. Maar waarom zie ik meneer Alkema in een lichtgrijs colbert verschijnen? Die kleur hoorde bij hem. De man kwam wel vaker in dat jasje op mijn spreekuur omdat hij kampte met een verhoogde bloeddruk. Daarentegen ontbreken belangrijke schakels uit het verhaal. Het zou wel kunnen dat ik hierover eerder wel heb geschreven.
Zo kan ik mij niet herinneren of meneer Alkema door zijn echtgenote als vermist is opgegeven. Dat zou je toch verwachten. Misschien is het ook wel gebeurd, maar ben ik daarover niet op de hoogte gesteld. Tijdens een ochtendspreekuur vroeg mijn assistente of rond twaalf uur iemand van de politie mocht langskomen. Meneer Alkema had zich diep in de bossen opgehangen. Of ik de man aan de hand van foto’s kon identificeren. De agent was iemand van weinig woorden. Hij wilde geen van mijn vragen beantwoorden. Toen ik aangaf dat ik meneer Alkema niet herkende bleef de man mij even onverstoorbaar aankijken. Hij knikte en verliet de spreekkamer.
‘Wie weet zou meneer Alkema dan – en niet alleen in mijn droom – in leven zijn gebleven’
Twee- en soms driemaal per week fiets ik langs de voormalige locatie van de psychiatrische inrichting waar meneer Alkema opgenomen had moeten worden. Onwillekeurig moet ik dan aan hem denken. Wanneer de dienstdoende psychiater de man wél had willen zien, was het hem veel duidelijker geworden hoe ernstig zijn situatie was. Dan had een opname er zeker ingezeten. Misschien had ik daarop nog meer moeten aandringen en desnoods een ruzie moeten riskeren. Wie weet zou meneer Alkema dan – en niet alleen in mijn droom – in leven zijn gebleven.
* Om redenen van privacy is deze naam gefingeerd.