Fiona Harmsen

Fiona Harmsen

Artikel 22 in het alledaagse

Fiona Harmsen over het grondwettelijke recht op zorg na een verzoek van een vrouw met ondraaglijke kiespijn.

Op maandag krijgen wij een mail van een moeder van twee jonge kinderen. Ze heeft kiespijn ‘die niet meer te doen is’, maar ze kan bij haar eigen tandarts niet terecht. De praktijk heeft haar geblokkeerd, omdat ze in het verleden een schuld had opgebouwd. De schuldenproblematiek is inmiddels onder controle, maar door de blokkade bij de tandarts komt zij nog niet heen. De spoeddienst is ook geen optie, want daar moet na de behandeling direct de volledige factuur worden voldaan aan de balie. Ze vraagt zich af of ze bij ons wel terechtkan. Ze wil er graag voor betalen, maar niet in een keer. Dat gaat haar echt niet lukken.

Ok.

Wij zijn als gratis zorgverlener, net als iedere andere zorgverlener, verplicht om spoedzorg te verlenen voor onze patiënten. Deze vrouw is echter geen patiënt van ons en wij zijn niet aanwezig om haar te behandelen. Ondanks dat de meeste mensen ons pas bellen als ze pijn hebben, zijn wij bovendien nadrukkelijk geen praktijk die spoedzorg of noodhulp biedt. Wij ambiëren rust in de tent en proberen er juist duurzaam en structureel te zijn.

Een van onze bereikbare tandartsen besluit de vrouw te bellen, zodat we een inschatting kunnen maken van haar klachten. Na dat telefoongesprek is het wel duidelijk: zij moet snel van haar pijn afgeholpen worden. We sturen haar een mail met een verwijsbrief, dat ze zich op onze kosten kan laten behandelen bij de spoeddienst en wáarom wij dat doen. Zij antwoordt: ‘Ik wil jullie heel erg bedanken wat jullie voor mij doen. Ik voel mij heel erg opgelucht, want ik wist mijn geen raad meer.’

‘Dat recht op zorg voelt in de dagelijkse praktijk misschien ver weg’

In Nederland heeft ieder mens recht op de zorg voor gezondheid. De zorg moet onder andere kwalitatief, toegankelijk en beschikbaar zijn. Dat recht, vastgelegd in al haar complexheid in Artikel 22 van de Grondwet, voelt in de dagelijkse praktijk misschien ver weg. Dat is ook begrijpelijk, want in het dagelijks leven gaat het eerder over de praktijkvoering, een complexe zorgvraag, een werkstuk wat hopelijk op tijd wordt geleverd of het werk dat blijft liggen door een zieke collega.

Én.

Het deed mij denken aan het boek Pierre Bourdieu. Weerspannigheid als erfenis, samengesteld door schrijver Édouard Louis. In het eerste hoofdstuk Wat het leven met de politiek doet beschrijft hij de relatie tussen politieke beslissingen en de invloed op het dagelijks leven van zijn gezin, met weinig te besteden, in een dorp in het noorden van Frankrijk:

In mijn kinderjaren veranderde de politiek alles. Ze boezemde ons angst in […]. We waren bang voor hervormingen die sociale voorzieningen zouden opheffen en voor beslissingen van de overheid om bepaalde medicijnen niet meer te vergoeden. […] Ons leven volgde het ritme van de politiek. De politiek trok altijd als een storm over het dagelijks leven en later, als volwassene, ben ik die storm niet meer tegengekomen in de meer bevoorrechte werelden of klassen.

Tja.

Delen