Fiona Harmsen

Fiona Harmsen

Koffiebroodje

Cultuursocioloog Fiona Harmsen hoorde Maarten van Rossem een dynamiek in de samenleving benoemen die ze door kan trekken naar haar tandartspraktijk, waar mensen gratis zorg kunnen krijgen.

Toegegeven. Het geeft een zeer beperkt wereldbeeld. Maar ik ben (enorm) gewend geraakt aan de dagelijkse podcast van Tom Jessen en Maarten van Rossem. Alhoewel ik het over grote thema’s met de heer Van Rossem niet eens ben (met name emancipatie van de vrouw en de reflectie op zijn eigen klassepositie) en tuurlijk, hij hoort zijn eigen mening graag. Toch geniet ik van zijn degelijke liefde voor de sociaal-democratie, ruimtelijk inzicht in sociale zaken en vooral de alledaagsheid waarmee hij de complexe geschiedenis en de actualiteit weet te duiden.

Ontzettend bang

Vooral zijn alledaagse manier van denken, zet mij zelf aan tot denken. In een van zijn podcasts bespreekt hij de angst voor immigratie. Het kan niemand ontgaan zijn dat we in Nederland schijnzwanger zijn van ‘een immigratiebaby’ waar we maar niet over uitgepraat raken. Van Rossem ziet een eigenaardig fenomeen. Daar waar weinig ‘buitenlanders’ wonen is men er ontzettend bang voor en daar waar ‘buitenlanders’ massaal aanwezig zijn, is de angst het allerkleinst. Dat verklaart hij als volgt: “Tja, zodra je eraan gewend bent, dan blijken die ‘buitenlanders’ gewoon mensen te zijn die een koffiebroodje ook wel lekker vinden. Ja zo is het.”

‘Afdeling koffiebroodjes’

Interessant vind ik het woordje ‘ook’. Dat suggereert een gemeenschappelijke voorkeur voor koffiebroodjes, die je pas ontdekt als je elkaar ontmoet bij de supermarkt voor de ‘afdeling koffiebroodjes’ en de beeldvorming over ‘een minderheid’ de kans krijgt te versmelten in menselijkheid. Het is een dynamiek die gelijkenis vertoont met de theorie waarop onze praktijk gestoeld is. De socioloog Pierre Bourdieu omschrijft het als volgt:

‘Those who have the monopoly on discourse about the social world think differently when they are thinking about themselves and about others (that is, the other classes).‘

Andere types

Diegene die in de meerderheid zijn om de cultuur te bepalen, denken over ‘de andere klasse’ dat zij heel anders zijn dan zijzelf. Ook in de mondzorg speelt ditzelfde mechanisme. Diegenen die in Nederland bepalen hoe het mondzorglandschap eruitziet, vinden zichzelf mensen die bij uitstek geschikt zijn voor toegang tot reguliere preventieve zorg. De ‘lagere’ klasse vinden ze meer types voor wie vooral pijnbestrijding met noodzorg moet worden geregeld. Maar als zij de mensen zouden kennen die wij in de praktijk zien, zouden ze van hun stoel vallen van verbazing. Want onze patiënten zijn dus ook gewoon mensen die geschikt zijn voor reguliere preventieve zorg.

‘Ik ben zelf al aardig aan het flossen en let ook op koffie, roken etc. ‘s Avonds tegelijk poetsen met de kinderen. Maar ik zou het fijn vinden om het bij te blijven houden bij de preventie-assistente. Per wanneer zou dat kunnen?’ (moeder in de schuldsanering)

of

‘Ik wil jullie laten weten dat ik morgen helaas verhinderd ben. Duizendmaal excuses. Ik hoop van harte dat we op termijn een nieuwe afspraak kunnen plannen. Dit is zeer belangrijk voor mij.’ (jongvolwassene met laag inkomen)

Rondjes draaien

Op het moment dat je die dynamiek niet de kans geeft, simpelweg omdat je rondjes blijft draaien in je nauwe gedachtegoed over een ander, kan die vermenselijking niet plaatsvinden. Een beetje wat ik zelf doe door alleen maar naar de heer Van Rossem te luisteren. Het is heerlijk comfortabel, maar zeer beperkend.

Delen