Daphne Voormolen

Daphne Voormolen

arts foetale geneeskunde

Body én soul in de kunst van Koen Vermeule

Daphne Voormolen bezocht de tentoonstelling van Koen Vermeule. Zijn werk biedt houvast én ruimte voor verbeelding.

Het lekkerste moment van een museumbezoek is wanneer ik mijn eerste stap binnen zet en de kunstwerken me tegemoet treden. Een heerlijk moment van verwondering: wauw! Die verwonder-wauw had ik ook bij Poetry Suite, de tentoonstelling van Koen Vermeule in museum Jan. Ik werd direct gegrepen door de kracht van zijn schilderijen.

Vermeule heeft een eigen kijk op de wereld en neemt ons daarin mee: plekken in de buitenwereld, gebouwen, landschappen, soms met mensfiguren. Zijn schilderijen neigen naar abstractie, en toch zie je meteen dat het een plek voorstelt. Lijnen, vlakken, licht en schaduw zijn krachtig opgebouwd en geven de kijker houvast.

Light Grid (2021), collectie Erasmus MC

Ik zie een gebouw met glazen muren. Vervolgens gebeurt er iets bijzonders. De prachtige kleuren en ongrijpbare personages prikkelen nieuwsgierigheid. Ze nemen je mee naar de poëtische laag van het werk: een buitenwereld als uitdrukking van een binnenwereld. De schilderijen van Vermeule hebben body én soul. De krachtige heldere opbouw verankert het werk in de fysieke wereld en laat vervolgens het ongrijpbare toe. Zonder lichaam zou de geest vervluchten (een prachtige zin die ik hier leen van Onno Zijlstra uit het boek ‘Kunst en de zin van het bestaan’).

Vermeule vertelde me dat opvallend veel medici zich aangesproken voelen door zijn werk. Misschien door de combinatie van ratio en gevoel. Het sterke lijnenspel biedt structuur, tegelijk is er ruimte voor een groter narratief. Beide benen op de grond en hoofd in de wolken.

Opvallend veel medici voelen zich aangesproken door zijn werk

Er zijn raakvlakken tussen arts en kunstenaar. Beide staan in een traditie van technisch vakmanschap én inspirerende leermeesters. Beide ontwikkelen een intuïtie waarin ogen, hart en handen samenwerken. Kunstenaars voegen daarbij iets waardevols toe: verbeeldingskracht. Vermeule zoekt naar alledaagse vormen om het onzegbare uit te drukken.

Poetry Suite (2021)

Ik bleef lang stilstaan bij een doek met een trap en een vrouwfiguur met bezem. Ze draagt zorg voor een verlaten plek en lijkt in gedachten verzonken. De leegte in het werk geeft ruimte aan haar gedachten waardoor het schilderij een meditatieve lading krijgt. Het inspireert me om momenten van rust en reflectie te waarderen. Vermeule creëert met zijn werk ruimte in mijn hoofd om stil te staan. Kunstbeleving als ruimte creërend proces – dat doet een mens goed.

Er is veel variatie in formaat, sfeer en onderwerp. Een genot om hier rond te lopen. Slechts enkele werken zijn van tekst voorzien, op verzoek van de kunstenaar. Hij wil dat bezoekers zich blijven begeven in de schemerzone tussen het concrete en de eigen interpretatie.

Tokyo Dreamer (2024)

Zo herkende ik in Tokyo Dreamer een persoon die voorovergebogen op een bankje zit. Hij lijkt zich niet bewust van wat er om hem heen gebeurt. Ik moet denken aan hoe een zware last op de schouders maakt dat iemand er letterlijk onder gebukt gaat, met de blik uitsluitend naar beneden. Iemand heeft dan geen oog meer voor de mooie dingen om zich heen. “Kop op joh!” wil ik zeggen. “Je bevindt je in een prachtig schilderij!”

Kunst doorbreekt een tunnelvisie, opent je ogen, en schoonheid is troostend. Niet voor niets hangen Vermeules werken in ziekenhuizen: ze bieden een venster naar buiten én naar binnen. Ruimte voor afleiding, troost, verbinding en transcendentie. Kunst als zielzorg.

Endure (2023)

Aan het einde van een bezoek realiseer ik me: kunst kan bekeken, beleefd of ervaren worden. Als ervaring laat het een spoor na. Je gaat anders naar buiten dan hoe je binnenkwam. Misschien is dát eigenlijk wel het lekkerste moment van een museumbezoek.

Poetry Suite is nog te zien tot 5 oktober in Museum Jan.

Delen