Daphne Voormolen
arts foetale geneeskunde
Dat is het leven
Daphne Voormolen ervaart dagelijks hoe belangrijk het is om over de dood te praten. Ze bezoekt Tot Zover, een museum, ontmoetingsplek en kenniscentrum. “Het gevoel niet alleen te zijn is aangenaam, ook als je niet aan het rouwen bent.”
Museum Tot Zover is een bijzondere plek in Amsterdam. Hier leeft het onderwerp ‘de dood’ en hoe we ermee omgaan. In het museum klinken verhalen over dood, sterfelijkheid en afscheid nemen via kunst, cultuur en rituelen. Dat wordt met respect, gevoel, openheid en met humor gedaan. Naast een fysiek museum is het ook een kenniscentrum en een ontmoetingsplek.
Het mooist bereik je het museum via een wandeling over De Nieuwe Ooster, een rijksmonumentaal gedenkpark en een begraafplaats. Wat een bijzondere plek! Op twee punten sta ik altijd stil en wórd ik stil. Ze symboliseren voor mij waar Tot Zover voor staat.

Het lege stoeltje
Allereerst het lege stoeltje. Te midden van prachtige bomen en dierbare rustplaatsen staat hier een klein houten stoeltje. Ik ervaar hier een uitnodiging tot reflectie. Ik denk aan mijn patiënten waarbij dood en geboorte samenkomen. Ouders die afscheid moeten nemen van een gewenst kindje. Hoe we met heel veel zorg de kennismaking en het afscheid helpen vormgeven in het ziekenhuis.
Nog niet lang geleden werden dood geboren kinderen direct weggenomen. Wat je niet leert kennen, zal je ook niet missen. Alsof de binding pas begint bij de uitwendige kennismaking. Hoewel de intenties goed waren, doen we het nu heel anders. Ik ervaar dagelijks hoe belangrijk het is om over de dood te praten. Hoe belangrijk het is om pas op de plaats te maken, stil te staan bij normen en waarden, persoonlijke wensen wat betreft afscheid nemen en herdenken.
Door als het ware even plaats te nemen op dit stoeltje. Het begint met bezinning waarna het gesprek kan worden geopend.

Treurbeuk
Ten tweede deze imposante groene treurbeuk uit 1836. Een kolos met een schort van hangende takken. Kom maar, zegt ze gracieus, kom dichterbij en ik omarm je. Als ik tussen de bladeren door stap vallen de takken als een mantel van troost om me heen. Is dit wat men met genius loci bedoelt?
Je voelt een aanwezigheid, een verbondenheid met een groter geheel. Een continuïteit, iets dat onze fysieke eindigheid overstijgt. Een fijn gevoel. Een beetje existentiële mystiek toelaten doet goed. Troostend, ook al ben ik er niet per se naar op zoek. Het gevoel niet alleen te zijn is aangenaam, ook als je niet aan het rouwen bent.
Bezinning en troost, wat mij betreft twee kernbegrippen van museum Tot Zover.

Helaas wordt de dood als gespreksonderwerp vaak door mensen op afstand gehouden. Hierdoor blijft er veel ongezegd en loopt men betekenis, verbinding, troost en steun mis. Gebrek aan kennis en toegankelijkheid geeft ook onbegrip en angst. Kortom, ik ben overtuigd van het belang van het gesprek dat Tot Zover op gang brengt en moedig iedereen aan deze bijzondere plek te bezoeken. Alleen, met familie of met collega’s.
Als trots bestuurslid zal ik me inzetten Tot Zover meer te verbinden met de zorgsector en de ziekenhuizen in het bijzonder. Hoe mooi kunnen we elkaar aanvullen als kennispartner over leven en dood.
“Sprekend over de dood zeggen de mensen: dat is het leven.” (Juul Kinnaer)
