Maurice van den Bosch
De eerste hulp en de inktvis

Een persoonlijke ervaring van ziekenhuisbestuurder Maurice van den Bosch laat zien waarom het zo belangrijk is dat bestuurders goed contact met de werkvloer houden.
Een telefoontje vanaf het hockeyveld. Mijn zoon – die in de Heren 1 speelt en altijd de uitloper is bij strafcorners – heeft een bal hard op zijn hand gekregen. Of ik snel kan komen. Zijn hand zou weleens gebroken kunnen zijn. Bij aankomst is dat wel duidelijk: dikke hand, met name rondom de tweede en derde knokkel, blauw, gespannen, asdrukpijnlijk en een lijkwitte kop. En dus rijden we naar de lokale HAP/SEH van het streekziekenhuis. Kan maar beter zo snel mogelijk gips om, denk ik.
Breuk
Eenmaal ter plaatse legt een vriendelijke baliemedewerker uit dat ze ons daar niet kunnen helpen. We moeten naar de HAP van onze eigen woonplaats en daarvoor eerst een telefonische afspraak maken. Na een telefoontje en wat aandringen kunnen we ruim een uur later op afspraak naar de HAP in onze woonplaats, waar de huisarts van dienst na kort onderzoek aangeeft dat ze ook denkt aan een breuk.
Het is belangrijker dát er geproduceerd wordt, dan wát er geproduceerd wordt
Voor aanvullende foto’s en onderzoek moeten we terug naar de HAP/SEH waar we eerder die dag zijn geweest. Nu mogen we ons melden bij de SEH, maar eerst moeten ze opnieuw alle gegevens invoeren, want de huisarts van de HAP in onze woonplaats kan deze informatie niet digitaal doorzetten. Uiteindelijk gaat mijn zoon 5 uur later ingegipst en alweer mee huiswaarts.
Verloren tentakels
Deze ervaring doet me denken aan het wonderschone boek van René ten Bos: Bureaucratie is een inktvis. Op drie vlakken is er een overeenkomst tussen een inktvis en bureaucratie: beide kunnen erg groot worden, inkt wordt gebruikt als camouflagetechniek om tegenstanders te misleiden en verloren tentakels groeien weer aan. Zo is het ook in de zorg, en we werken er allemaal aan mee: bestuurders, managers en de beroepsverenigingen waarschijnlijk voorop. Het is belangrijker dát er geproduceerd wordt, dan wát er geproduceerd wordt.
Naast patiënten zijn de mensen op de werkvloer het meest de dupe van de wildgroei aan audits en checklists die de afgelopen decennia is ontstaan. Op zowel de HAP-locaties als de SEH die wij bezochten, was al snel duidelijk dat het om een breuk ging. Maar voor het aanmelden en verwijzen geldt nu eenmaal een strikt protocol, en het kost tijd om dat te volgen.
Contact met werkvloer
Door deze ervaring ben ik me weer bewust geworden van hoe belangrijk het is om als bestuurder of leidinggevende goed contact met de werkvloer te houden. Om klinisch of wetenschappelijk te blijven werken, om werkbezoeken af te leggen. Om zo goed te blijven begrijpen wat mensen in de organisatie nodig hebben én, vooral, wat ze in de weg zit om het werk goed te kunnen doen.
Over inkt gesproken: dit is mijn laatste column voor Arts en Auto. Met veel plezier en interesse heb ik me maandelijks gericht op een actueel thema of probleem in de zorg. Met veel genoegen zal ik dit prachtige blad blijven lezen. En de ruimte die door het stoppen van deze column ontstaat, ga ik gebruiken om in de eigen organisatie te blijven strijden voor het terugdringen van al het papierwerk en om focus te houden op klinische zorg en wetenschap. Een inktvis kan dan wel een tentakel verliezen, maar niet zijn streken.
1 reactie
Dit is helaas geen radicale kritiek op het zorgstelsel, maar een geciviliseerde klaagzang binnen de grenzen van bestuurlijke aanvaardbaarheid.
Het benoemt symptomen, ontkent oorzaken en ontziet machtsposities.
De echte inktvis blijft buiten beeld: gereguleerde marktwerking, financiële disciplinering en angstig bestuur dat liever procedures verdedigt dan zorg.
Het stuk leest comfortabel voor collega-bestuurders.
Maar voor patiënten en professionals verandert het niets.
E.Kriek
7 januari 2026 / 20:32