Maurice van den Bosch
Gelijk speelveld

Ziekenhuisbestuurder Maurice van den Bosch over hoe ziekenhuizen en zbc’s samen zouden kunnen werken, met transparantie over zorgportfolio en uitkomsten.
Laatst bracht ik een werkbezoek aan Het Oogziekenhuis Rotterdam, een prachtige instelling. Met een bestuurder en een oogarts sprak ik over passende zorg, concentratie van bepaalde ingrepen en het belang van transparantie van uitkomsten. Hoewel de specialist het belang daarvan deelde, benoemde hij ook een obstakel: het gebrek aan een gelijk speelveld. Voor zelfstandige behandelcentra (zbc’s) gelden namelijk andere spelregels dan voor ziekenhuizen.
Het aanbod verschilt in Nederland per regio, maar alleen al in de regio Amsterdam bestaan meer dan 100 zbc’s; bij elkaar goed voor 300 miljoen euro aan omzet in de metropool. Ze spelen een belangrijke rol op het gebied van planbare ingrepen. Ze scoren goed op kwaliteit en helpen het stelsel toegankelijk te houden, zo bleek vorig jaar uit een rapport van Ernst & Young. Met wel de kanttekening dat alleen cataractoperaties en heupprotheses meegenomen zijn in dit onderzoek.
Alleen al in de regio Amsterdam bestaan meer dan 100 zbc’s
Waar het rapport niet op ingaat, is waar de oogarts hierboven op doelt: de selectie van patiënten aan de poort. Zelfstandige klinieken richten zich op ASA 1 en 2 patiënten, oftewel: gezonde patiënten of patiënten met milde medische aandoeningen. De ASA 3 en 4 patiënten – denk aan ernstige COPD, nierfalen, diabetes, of een recent hartinfarct – komen in de algemene ziekenhuizen terecht. En precies hier wringt de schoen: door de opkomst van zbc’s verzwaart versneld het zorgportfolio in de ziekenhuizen.
Wat daarbij niet meehelpt, is dat niet alle zbc’s data aanleveren voor zogeheten ‘spiegelinformatie’, die nodig is om meer passende zorg te verlenen. En dat is wel cruciaal. Het kan toch niet zo zijn dat op de ene plek een bepaalde behandeling niet meer aangeboden wordt en dat een collega-aanbieder enkele kilometers verderop deze zorg wel geeft.
We moeten de rijen sluiten. Zelfstandige klinieken en ziekenhuizen zouden meer moeten samenwerken. Hiervan bestaan al enkele goede voorbeelden. Zo werken we vanuit het Antoni van Leeuwenhoek samen met DC Klinieken Amsterdam, PoliDirect en Acibadem.
Zelfstandige klinieken en ziekenhuizen zouden meer moeten samenwerken
Wat samenwerking met zelfstandigeklinieken complex maakt, is dat veel zbc’s in de huisartsenzorg en medisch-specialistische en langdurige zorg, in handen komen van private equity-partijen, waarbij groei en rendement bovenaan staan. De reden is begrijpelijk: dankzij private equity kunnen zij blijven investeren in groei en innovatie. Maar de hamvraag blijft hoe zich dat verhoudt tot het regionale en landelijke speelveld dat zich richt op passende zorg.
Mijns inziens is het noodzakelijk om te werken aan partnerships tussen ziekenhuizen en zbc’s, waarbij we transparant zijn over zorgportfolio en uitkomsten. Én waarbij we uitwerken hoe interventies bij complexe patiënten in ziekenhuizen passend en duurzaam gefinancierd worden. Een eerlijk speelveld dus, een voorwaarde voor succesvolle regionale samenwerking.
1 reactie
De roep om een “gelijk speelveld” klinkt mooi, maar blijft doen alsof het probleem moreel is in plaats van structureel. Zbc’s selecteren gezonde patiënten omdat het stelsel dat gedrag juist beloont. Ziekenhuizen blijven met de zware zorg zitten omdat de bekostiging dat vanzelf organiseert. Dan pleiten voor “samenwerking” en “transparantie” is net doen alsof het veld niet bewust scheef is aangelegd. Het systeem werkt precies zoals het ontworpen is – dát is het echte probleem.
G K Mitrasing
1 december 2025 / 22:12