Sigrid Bregman
De tassenzwaaier
Een supermarktmedewerkster raakt gewond door een verwarde man met een plastic tas vol metaal, maar aangifte doen? Daar ziet ze het nut niet van in. Sigrid Bregman duikt in de groeiende worsteling van dokters, agenten en de samenleving: hoe helpen we mensen die vastlopen in een doolhof van regels en systemen?
“Gaat u aangifte doen?” vraag ik de caissière, nadat ik een lelijke jaap in haar onderbeen heb gehecht. “Nee hoor. Ik moet mijn kinderen van school halen en nog veel koken vanavond. En wat schiet ik op met de politie?” antwoord ze nerveus, nog stijf van de adrenaline. “Die man is gek, gestoord gewoon!” Langzaam komt ze op adem. “Hij is ziek, de politie doet daar niks mee. We kunnen beter voor ‘m bidden.”
Vanmiddag stond ze op de stoep voor de supermarkt. Uit het niets loopt een jongeman op haar af, pratend in zichzelf. In zijn hand een plastic tas vol metalen rommel. Een stuk spatbord steekt uit. Hij kijkt haar aan en begint half verstaanbaar te schreeuwen. “Hé, wat moet jij! Jij hebt zeker ook iets van mij?!” Hij zwaait de tas vervaarlijk in haar richting. Voor ze kan wegduiken, sijpelt er een warm rood straaltje richting haar witte sokken.
“Áls hij de weg naar de dokter weet te vinden, stagneert de hulp vaak alsnog”
Het is de tweede keer deze week dat ik iemand aanraad tóch aangifte te doen tegen een verward persoon, zodat de politie een dossier kan opbouwen. Niet alleen in haar belang, maar ook in dat van de tassenzwaaier, die waarschijnlijk hulp nodig heeft. Het leven in ons polderland kan complex zijn, met alle regels en systemen waarin je moet meebewegen. Hij is vast de draad kwijtgeraakt. En áls hij de weg naar de dokter weet te vinden, stagneert de hulp vaak alsnog. Dan raakt hij verstrikt in hypergespecialiseerde zorgsystemen vol ingewikkelde regels rond privacy of wel-of-geen-acuut-gevaar, die geen raad weten met combinaties van diagnoses.
Toch voelt zo’n advies om aangifte te doen als een zwaktebod. Voor familieleden of bekenden van een verward persoon kan het voelen als verraad. Daarbij: je weet dat verhoren en straffen de verwarde persoon vaak zieker maakt en soms juist meer ellende oplevert. De politiechef van Noord-Holland zei begin dit jaar over de stijging van het aantal meldingen van verward gedrag: “Wij zijn geen zorgverleners, dus de inzet van politie is vaak niet de meest effectieve.”
“Dokters willen verwarde mensen niet onnodig medicaliseren. Agenten willen ze niet juridiseren”
Dokters willen verwarde mensen niet onnodig medicaliseren. Agenten willen ze niet juridiseren. Iedereen wil het graag simpeler. Geen complexe therapietrajecten of opsluiting op detentieboten, maar gewoon: een beetje meer rust in hun hoofd door een passende woonplek, werkplek, een kans om af te kicken en wat mensen om hen heen.
“We kunnen beter voor ‘m bidden,” zegt de patiënte. Ik denk aan hoe een antropoloog een sjamanistisch genezingsritueel in Nepal beschrijft: trommels, een mondharp, rijst, amuletten, mantra’s, dans, familieleden, buren – er komt vanalles aan te pas en alle zintuigen doen mee. Geen zorgen, ik zie mezelf voorlopig niet met toxische kruidenmengsels in de weer. Maar ergens is de eenvoud jaloersmakend: in één sessie ontstaan er nieuwe medische, sociale en culturele feiten. Complex en simpel tegelijk: de sjamaan slaat alle vliegen in één klap.
“We kunnen beter voor ‘m bidden.” Ik ben benieuwd of ze nog aangifte doet. Navragen kan niet meer, ze is al weg. Snel naar de kinderen, en dan koken voor de iftar met buurtgenoten.
*Om de privacy van patiënten te waarborgen, zijn feiten en details aangepast of geanonimiseerd
2 reacties
Een interessante en maatschappelijk relevante blog.
In december 2017 had de politiechef Rotterdam hier een mening over:
* “Politiechef Frank Paauw van de Rotterdamse politie maakt zich grote zorgen over het aantal ernstige geweldsincidenten waarbij verwarde mensen zijn betrokken. ”Verwarde mensen doden meer mensen dan terrorisme”, zei Paauw dinsdag tijdens een persconferentie over het afgelopen politiejaar.
In 2017 had de politie in Rotterdam te maken met ruim 8.200 incidenten met verwarde personen, in 2016 lag dat nog op ruim 7.000. Paauw wees op het aantal levensdelicten met verwarde mensen.
”Neem krantenbezorger Anita van Dijk die in 2016 uit het niets is doodgestoken of de medewerkster van een ggz-instelling in Hellevoetsluis die door een cliënt is doodgestoken.”
Volgens Paauw heeft de stijging vooral te maken met bezuinigingen in de geestelijke gezondheidszorg. ”Er zijn minder bedden, mensen worden vaker buiten een kliniek behandeld en nemen het dan minder nauw met hun medicatie.” Paauw ziet vooralsnog geen ommekeer ontstaan.
* Nog een voorbeeld uit 2018:
“Een derde van de gemeenten in Nederland lukt het niet om de problemen met verwarde personen goed aan te pakken. De politie, het Openbaar Ministerie en zorgverleners zijn pessimistischer: volgens hen is de zorg in 40 procent van de regio’s onvoldoende.
Marcia Nieuwenhuis en Hanneke van Houwelingen 27-09-18, 03:40
Mensen met verward gedrag, onder wie dementerenden en licht verstandelijk gehandicapten, worden nog te vaak als crimineel afgevoerd in politiebusjes en in de cel gestopt tot er hulp komt. Probleem is ook dat deskundigen verkeerde diagnoses stellen en dat er onvoldoende bedden beschikbaar zijn voor mensen die met spoed uit huis moeten. Verwarde mensen zijn vaak niet eens in beeld bij de gemeente, omdat ze geïsoleerd leven en zorg uit de weg gaan.
Dat blijkt uit het eindrapport van de adviescommissie voor personen met verward gedrag, in het bezit van deze krant. Twee jaar geleden kregen gemeenten de opdracht om op 1 oktober 2018 de zorg op orde te hebben ” .
Dreigingsbeeld
Het Rotterdamse korps neemt het geweld door verwarde personen zo serieus dat het sinds dit jaar ook wordt meegenomen in het dreigingsbeeld dat het periodiek opstelt.”.
* Het gratuite advies van een VVD’er , eind 2018, was voorspelbaar:
“Doet u maar een landelijke meldlijn” .
Meer oplossingsgericht zou je kunnen denken aan een fundamenteel ander zorgstelsel.
Argumenten:
* Zorg door de overheid kan mogelijk een oplossing bieden voor de benoemde problemen , vooral in het kader van het huidige zorgsysteem en de uitdagingen in de geestelijke gezondheidszorg. De nadruk die zorg door de overheid legt op solidariteit, samenwerking en vakmanschap van zorgverleners zou een aantal van de kernproblemen in het huidige zorgstelsel kunnen aanpakken.
* Afgestemde samenwerking in plaats van concurrentie: Zoals bekend, heeft de concurrentie in het huidige zorgsysteem geleid tot inefficiëntie en onnodige administratieve lasten. Zorg door de overheid zou de focus kunnen verleggen naar samenwerking tussen zorgaanbieders en zorgverleners, wat het zorgproces kan versnellen en de werkdruk kan verlagen. Door zorgprofessionals meer ruimte te geven om samen te werken, kan men sneller tot de juiste zorg voor patiënten komen, wat zowel de kwaliteit ten goede zou komen als de kosten zou kunnen verlagen.
* Meer publieke regie en minder overhead: Het voorstel om de regie publiek te verankeren en onnodige overhead te verminderen, lijkt een directe manier om de bureaucratie die nu zo’n belemmering vormt, te verminderen. Als de zorg minder afhankelijk wordt van privé-investeerders en marketingkosten, komt er mogelijk meer geld vrij voor de daadwerkelijke zorgverlening. Dit zou vooral in de geestelijke gezondheidszorg kunnen helpen om de werkdruk te verlichten en de wachttijden te verkorten.
* Betere toegankelijkheid en solidariteit: Het idee van solidariteit binnen het zorgsysteem is een belangrijk aspect van zorg door de overheid. Door de zorgkosten te verdelen op een manier die minder afhankelijk is van private verzekeraars en meer van collectieve bijdragen, zou de zorg toegankelijker kunnen worden voor iedereen, vooral voor mensen die nu vastlopen in lange wachttijden voor zorg. Dit zou ook kunnen betekenen dat verwarde personen sneller de hulp krijgen die ze nodig hebben, waardoor de kans op escalatie van de situatie wordt verkleind.
* Focus op kwaliteit in plaats van kwantiteit: zorg door de overheid benadrukt de kwaliteit van de relatie tussen zorgverlener en patiënt, wat essentieel is voor een effectieve behandeling, vooral in de geestelijke gezondheidszorg. Dit zou kunnen helpen om de zorg dichter bij de patiënt te brengen, wat het vertrouwen en de effectiviteit van de zorg zou vergroten. Als zorgverleners zich minder zorgen hoeven te maken over administratieve eisen en concurrentie, kunnen ze zich meer richten op het leveren van zorg die echt de problemen van de patiënt aanpakt.
( Overigens: zorg door de overheid is niet nieuw, en zeker niet uitdagend en prikkelend; pakweg 192 van de 196 landen bedienen zich van dit “model”. )
Tot slot: mag ik herinneren aan de legendarische woorden van mevrouw Schippers :
In 2011 vond mevrouw Schippers ” dat mensen psychiatrische problemen ‘ook in hun eigen kring kunnen uitvogelen’ . De schizofrene patient bijvoorbeeld moest dus volgens haar/ de VVD maar een bakkie doen met de buurvrouw .
Dus……
E.Kriek
31 maart 2025 / 21:11Zie ook -toevallig? – blogs op medisch contact:
1 Praktijkperikel
De muur van de ggz
2 Blog
Waarom de ggz zo vol zit
Iets gaat er volledig fout in de GGZ.
E.Kriek
4 april 2025 / 20:41