Sigrid Bregman

Sigrid Bregman

De tassenzwaaier

Een supermarktmedewerkster raakt gewond door een verwarde man met een plastic tas vol metaal, maar aangifte doen? Daar ziet ze het nut niet van in. Sigrid Bregman duikt in de groeiende worsteling van dokters, agenten en de samenleving: hoe helpen we mensen die vastlopen in een doolhof van regels en systemen?

“Gaat u aangifte doen?” vraag ik de caissière, nadat ik een lelijke jaap in haar onderbeen heb gehecht. “Nee hoor. Ik moet mijn kinderen van school halen en nog veel koken vanavond. En wat schiet ik op met de politie?” antwoord ze nerveus, nog stijf van de adrenaline. “Die man is gek, gestoord gewoon!”  Langzaam komt ze op adem. “Hij is ziek, de politie doet daar niks mee. We kunnen beter voor ‘m bidden.”

Vanmiddag stond ze op de stoep voor de supermarkt. Uit het niets loopt een jongeman op haar af, pratend in zichzelf. In zijn hand een plastic tas vol metalen rommel. Een stuk spatbord steekt uit. Hij kijkt haar aan en begint half verstaanbaar te schreeuwen. “Hé, wat moet jij! Jij hebt zeker ook iets van mij?!” Hij zwaait de tas vervaarlijk in haar richting. Voor ze kan wegduiken, sijpelt er een warm rood straaltje richting haar witte sokken.


“Áls hij de weg naar de dokter weet te vinden, stagneert de hulp vaak alsnog”


Het is de tweede keer deze week dat ik iemand aanraad tóch aangifte te doen tegen een verward persoon, zodat de politie een dossier kan opbouwen. Niet alleen in haar belang, maar ook in dat van de tassenzwaaier, die waarschijnlijk hulp nodig heeft. Het leven in ons polderland kan complex zijn, met alle regels en systemen waarin je moet meebewegen. Hij is vast de draad kwijtgeraakt. En áls hij de weg naar de dokter weet te vinden, stagneert de hulp vaak alsnog. Dan raakt hij verstrikt in hypergespecialiseerde zorgsystemen vol ingewikkelde regels rond privacy of wel-of-geen-acuut-gevaar, die geen raad weten met combinaties van diagnoses.

Toch voelt zo’n advies om aangifte te doen als een zwaktebod. Voor familieleden of bekenden van een verward persoon kan het voelen als verraad. Daarbij: je weet dat verhoren en straffen de verwarde persoon vaak zieker maakt en soms juist meer ellende oplevert. De politiechef van Noord-Holland zei begin dit jaar over de stijging van het aantal meldingen van verward gedrag: “Wij zijn geen zorgverleners, dus de inzet van politie is vaak niet de meest effectieve.”


“Dokters willen verwarde mensen niet onnodig medicaliseren. Agenten willen ze niet juridiseren”


Dokters willen verwarde mensen niet onnodig medicaliseren. Agenten willen ze niet juridiseren. Iedereen wil het graag simpeler. Geen complexe therapietrajecten of opsluiting op detentieboten, maar gewoon: een beetje meer rust in hun hoofd door een passende woonplek, werkplek, een kans om af te kicken en wat mensen om hen heen.

“We kunnen beter voor ‘m bidden,” zegt de patiënte. Ik denk aan hoe een antropoloog een sjamanistisch genezingsritueel in Nepal beschrijft: trommels, een mondharp, rijst, amuletten, mantra’s, dans, familieleden, buren – er komt vanalles aan te pas en alle zintuigen doen mee. Geen zorgen, ik zie mezelf voorlopig niet met toxische kruidenmengsels in de weer. Maar ergens is de eenvoud jaloersmakend: in één sessie ontstaan er nieuwe medische, sociale en culturele feiten. Complex en simpel tegelijk: de sjamaan slaat alle vliegen in één klap.

“We kunnen beter voor ‘m bidden.” Ik ben benieuwd of ze nog aangifte doet. Navragen kan niet meer, ze is al weg. Snel naar de kinderen, en dan koken voor de iftar met buurtgenoten.

*Om de privacy van patiënten te waarborgen, zijn feiten en details aangepast of geanonimiseerd

Delen