Maartje-Marijke Menkveld
Physician assistant - klinisch verloskundige
De prijs van een gezonde start
Sommige zwangeren vermijden de poli waar Maartje-Marijke Menkveld werkt vanwege de kosten van het eigen risico. Dat besluit kan van invloed zijn op het hele gezin.
In mijn werk op de POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie, waar zwangeren met psychosociale of psychiatrische kwetsbaarheid multidisciplinair worden gezien) zie ik een groeiende groep vrouwen voor wie niet de inhoud van de zorg, maar het eigen risico de doorslag geeft om wel of geen afspraak te maken. Dat wringt.
Voor een grote groep zwangeren speelt het nauwelijks een rol. Zij hebben ziekenhuiszorg nodig en weten dat ze bij wijze van spreken na de tweede schuifdeur hun eigen risico al hebben aangesproken.
Maar er is ook een andere groep: vrouwen die vóór hun zwangerschap nauwelijks ziekenhuiszorg gebruikten en nu volledig in de eerste lijn worden begeleid. Voor hen is een afspraak op de POP-poli niet vanzelfsprekend. Juist bij preventieve zorg ligt de drempel soms hoger, omdat de noodzaak minder urgent voelt.
Grens
Het eigen risico heeft een bedoeling. Het moet zorg betaalbaar houden en voorkomen dat mensen overal gebruik van maken omdat het toch ‘al betaald’ is. Als samenleving hebben we een grens nodig, anders groeit de zorg onbeheersbaar door.
Tegelijkertijd zie ik op de POP-poli een andere werkelijkheid. Daar mondt een gesprek over zwangerschap geregeld uit in een gesprek over veiligheid thuis, middelengebruik, schulden, relationele spanningen, eenzaamheid of mentale uitputting. Zorg die begint bij een zwangerschap en uitwaaiert naar het hele gezin.
‘Op de POP-poli waaiert zorg die begint bij een zwangerschap uit naar het hele gezin’
Preventie die niet alleen complicaties rond de bevalling voorkomt, maar ook problemen op langere termijn voor moeder en kind. Soms ontdekken vrouwen daar voor het eerst dat hulp mogelijk is. Soms wordt daar pas zichtbaar wat er onder water al speelde.
Natuurlijk is financiële afweging niet de enige reden waarom vrouwen geen gebruik maken van de POP-poli. Sommige vrouwen ervaren geen hulpvraag, willen geen bemoeienis of vinden extra begeleiding niet nodig. Maar juist wanneer twijfel over nut of noodzaak al aanwezig is, kan een financiële drempel nét het verschil maken tussen wel of niet komen.
Meer dan een consult
Als vrouwen wegblijven omdat zij het eigen risico niet kunnen of willen dragen, missen we meer dan een consult. We missen kansen op vroegsignalering van huiselijk geweld, psychische klachten en onveiligheid. We missen zicht op de impact van schuldenstress op zwangerschap en ouderschap. We missen de mogelijkheid om een kwetsbare start voor een kind te verbeteren.
Ik merk dat ik ambivalent ben. Ik begrijp de noodzaak van het eigen risico in een stelsel dat anders onhoudbaar wordt. Maar ik vraag me steeds vaker af of het op een plek als de POP-poli wel doet waarvoor het bedoeld is. Hier gaat het vaak niet om zorg die mensen ‘extra’ consumeren omdat die toch al betaald is. Het gaat om preventieve, kwetsbare zorg waarvan de opbrengst pas later zichtbaar wordt. En juist daar zie ik vrouwen noodzakelijke zorg uitstellen of vermijden.
Wat is de prijs daarvan? Niet alleen voor hen, maar ook voor hun kinderen en uiteindelijk voor de maatschappij?
De vrouw die belt en toch afzegt
Misschien is het antwoord niet eenvoudig en is de balans tussen betaalbaarheid en toegankelijkheid een utopie. Maar het blijft wringen. Om de vrouw die belt en toch afzegt. Om het kind dat straks geboren wordt in een situatie waarin we het tij misschien hadden kunnen keren.
Gaat het in dit soort situaties eigenlijk wel om een écht eigen risico? Of nemen we met elkaar het risico dat juist deze groep vrouwen afhaakt bij zorg die bedoeld is om grotere problemen te voorkomen?
Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief
1 reactie
Zouden we dan niet vaker en beter van een “eigen debiteurenrisico” moeten spreken? Dank voor inspiratie, ik zie mogelijkheden.
Pieter Wijnheijmer
25 juni 2026 / 15:07