Maurice van den Bosch

Maurice van den Bosch

Deltaplan voor de zorg

Beeld | Maurice van den Bosch | Beeld: De Beeldredaktie/Joost Hoving

Maurice van den Bosch over een ‘Deltaplan voor de zorg’. “Net als in het deltaplan ‘Ruimte voor de rivier’ hebben we maatregelen op meerdere zorgniveaus nodig.”

Om overstromingen van de grote rivieren in Nederland te voorkomen, werd jarenlang vooral geïnvesteerd in het verhogen van dijken. Tot 2006. Toen lanceerde de overheid het deltaplan ‘Ruimte voor de rivier’, met maatregelen op wezenlijk andere niveaus. Zoals het verbreden van uiterwaarden, het verlagen van rivierbeddingen en het aanleggen van hoog­watergeulen.

Het rijksprogramma stond onder directe leiding van de minister, kende een duurzame programmadirectie voor de gehele looptijd van het project en kreeg een kostenbegroting van 2,3 miljard mee. De laatste maatregel werd in 2019 succesvol opgeleverd.

Waarom ik hierover begin? Omdat de zorg baat zou hebben bij een vergelijkbaar deltaplan: ‘Ruimte voor gezondheid’. Dat de toegankelijkheid van zorg onder grote druk staat, hoef ik niemand te vertellen. In 2030 is er twee keer zoveel zorgvraag als nu, alleen niet meer menskracht om aan die vraag te voldoen. Ondertussen neemt de zorgkloof tussen arm en rijk toe, terwijl er nu al tot 7 jaar verschil in levensverwachting bestaat tussen het ene en het andere postcodegebied in dezelfde stad.


‘Nu al bestaat tot 7 jaar verschil in levensverwachting tussen het ene en het andere postcodegebied in dezelfde stad’


We proberen tot oplossingen te komen met plannen of akkoorden van beperkte duur, die meestal parallel lopen met het zittende kabinet. En bijna altijd zijn ze gericht op het overeind houden van de curatieve sector. Voor mij voelt dat als het bouwen van hogere dijken. Terwijl we, net als in het deltaplan ‘Ruimte voor de rivier’, maatregelen op meerdere zorgniveaus nodig hebben. Achter veel zorgvragen gaan immers andere problemen schuil, zoals eenzaamheid, armoede, verslaving of slechte huisvesting.

Het deltaplan voor de zorg zou moeten beginnen met de basisbelofte die we als sector maken richting de samenleving. Medisch gezien kan er steeds meer, maar is een behandeling ook altijd wenselijk? Ik denk dat speciaal gezant Passende zorg Jan Kremer de essentie raakt met zijn uitspraak dat er eerder sprake is van een belofteoverschot dan van een personeelstekort. Wanneer is goed goed genoeg? Durven we met elkaar een nieuwe belofte op kwaliteit van zorg te formuleren?

Verder stel ik voor het Nationaal Preventieakkoord uit 2018 af te stoffen en opnieuw te starten. Gericht op het structureel terugdringen van overgewicht, alcoholgebruik, roken en mentale klachten, met als doel de gezondheid van alle Nederlanders te verbeteren. Zoals ze dat bijvoorbeeld in Limburg doen met de Gezonde School, waar men naast de lessen extra inzet op bewegen, gezonde voeding, mediawijsheid en mentaal welbevinden.


‘Net als in het deltaplan ‘Ruimte voor de rivier’ hebben we maatregelen op meerdere zorgniveaus nodig’


En zo zijn er meer mooie initiatieven buiten de muren van zorginstellingen die als blauwdruk kunnen dienen voor het deltaplan. In Amsterdam bijvoorbeeld zijn acht zorg- en welzijnsorganisaties, de gemeente en een zorgverzekeraar het project ‘Beter Samen Noord’ gestart. Daarin bleek dat schuldhulpsanering met buurtteams direct resulteerde in reductie van SEH-bezoeken in het nabijgelegen ziekenhuis.    

Of ‘Austerlitz Zorgt’, een burgerinitiatief dat ervoor zorgt dat oude en kwetsbare inwoners van het dorp Austerlitz nog allemaal zelfstandig wonen. Een groot team van vrijwilligers, enkele betaalde krachten en een dorpsondersteuner zijn dagelijks bereikbaar voor zorg-en-welzijnsvragen. Of het nu gaat om boodschappen doen, een ritje naar het ziekenhuis, samen koken of stoppen met roken; de coöperatie ondersteunt alles.

Als we voor de komende tien jaar een deltaplan ‘Ruimte voor gezondheid’ maken, met centrale regie én structurele financiering, dan is de kans groot dat we de dreiging van het hoge water afwenden. De 2,3 miljard zijn dan wijs geïnvesteerd. Natuurlijk houden ziekenhuizen samen met zorgverzekeraars de verantwoordelijkheid om de dijken in stand te houden. Mensen worden immers ziek en hebben goede zorg nodig, maar we zullen vrij snel gaan merken dat het water niet elk weekend meer bij de SEH naar binnenstroomt.

Delen