Maurice van den Bosch

Maurice van den Bosch

Minder waar het kan, maar ook meer waar het moet

Steeds eerder en vaker wordt een diagnostische test ingezet. Dat verdient aandacht, maar dat niet alleen, schrijft Maurice van den Bosch. Want bij diagnostische consumptie bestaan grote verschillen tussen mensen met een hoog en laag inkomen. “Onacceptabel.”

Recent verscheen het rapport ‘Iedereen bijna ziek‘ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving over het risico van overdiagnostiek. Een belangrijk onderwerp: ik zie ook in de klinische praktijk dat steeds eerder en vaker een diagnostische test wordt ingezet. De meeste radiologie-afdelingen in ziekenhuizen zien hun diagnostische productie met gemiddeld 10% per jaar stijgen.

Vaak gaat het om beeldvormend onderzoek tijdens of na een behandeling, maar ook bij second opinions wordt regelmatig het onderzoek overgedaan (of aangevuld). En bij klinische wetenschappelijk onderzoek wordt steeds vaker beeldvorming ingezet om responsbepalingen op vaste tijdsblokken te doen.

Ook bij second opinions wordt regelmatig het onderzoek overgedaan (of aangevuld)

Als medisch specialisten hebben we zelf een belangrijke rol in deze uitbreiding van diagnostiek. In de regel stellen commissies met experts vanuit de specialistische beroepsverenigingen immers de diagnostische criteria en processen op. Voor een bepaald zorgpad voegen zij op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten bijna altijd iets toe. Zelden halen ze er iets af.

Daarnaast hebben we ook in toenemende mate te maken met mondige, goed ingelezen patiënten, die in de spreekkamer ook op eigen initiatief om een extra test vragen. Voor een huisarts of specialist is het vaak makkelijker zo’n verzoek te honoreren, dan een moeilijk gesprek te voeren.

Wat in het rapport van de Raad én maatschappelijk wat mij betreft te weinig aandacht krijgt, is dat er grote verschillen bestaan tussen mensen met een hoog en laag inkomen als het gaat om diagnostische consumptie. Recente cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) toonden maar liefst tot 8 jaar verschil in overleving na een diagnose bij eenzelfde oncologische aandoening tussen mensen met een hoog en laag inkomen.

Onacceptabel dat dergelijke verschillen in een klein land als Nederland kunnen bestaan

Dat dergelijke verschillen in een klein land als Nederland kunnen bestaan, vind ik onacceptabel. Gelijke toegang tot optimale diagnostiek bij kanker is ieders recht. Juiste en gelijke inzet van diagnostiek bij verdenking op kanker zou een leidend thema moeten zijn in de regionale oncologische netwerken. Nu richten de discussies in de regionetwerken zich vooral op het concentreren van complexe chirurgische zorg. Natuurlijk ook belangrijk voor kwaliteit van zorg.

Maar minstens zo belangrijk wordt het regionaal standaardiseren van diagnostische processen, inclusief borgen van gelijke toegankelijkheid tot de juiste diagnostiek voor alle patiënten. Daarin zit mogelijk nog wel meer winst voor zowel patiënt (overleving) als maatschappij (kosten). In plaats van ‘minder diagnostiek waar het kan’, moeten we ook gaan sturen op ‘meer diagnostiek waar het nodig is’ om voor iedereen tot een juist behandelplan te komen. En dat betekent niet per definitie meer zorg. Een direct juiste diagnose kan namelijk ook betekenen dat een patiënt van verdere behandeling afziet.     

Delen