Sigrid Bregman
Dokter of dealer
Wanneer help je een patiënt, en wanneer faciliteer je hem in zijn verslaving? Sigrid Bregman over het doorbreken van negatieve patronen en de onderliggende problematiek. “Het lijkt mij zinvol om relatietherapie wél te vergoeden.”
“Hoe kom ik hier zo snel mogelijk weer weg?”, lees ik op zijn voorhoofd zodra de man aan mijn bureau gaat zitten. De grijzende mid-veertiger met norse rimpels duikt weg in zijn zwarte matrasjas. Zijn blik gaat heen en weer tussen de vingers die zijn telefoon ronddraaien en de deur.
Een paar keer zag ik al een herhaalverzoek voor zware pijnstillers voorbijkomen in de receptenbuffer. Pick your battles, dacht ik dan. Hoppa, goedkeuren die handel. Er wachten nog zoveel andere klusjes. Maar vorige week zag ik een gaatje in de agenda – een mooie kans om even te luisteren naar dat knagende stemmetje dat vraagt: ben je nou zijn dokter of zijn dealer? Ik nodig hem uit voor een gesprek.
Proberen te verdwijnen blijkt zijn core business, en alles wat daarbij kan helpen wordt aangewend. Dit weekend betekende dat het wegvapen van het equivalent van zes pakjes sigaretten, een ruime hoeveelheid sterke drank, nachtelijke wandelingen door de stad en die pillen dus. Ik vis naar wat het is waar hij voor vlucht. Eerst zegt hij: “nee, ik heb gewoon pijn, praten helpt niet. Dat doen wij niet in onze cultuur.”
Daarna praat hij toch: jarenlange ruzies met zijn echtgenoot hebben hem vermorzeld tot een man die gelooft dat hij zich het beste maar zoveel mogelijk kan verstoppen. Ongewild was hij steeds meer op zijn vader gaan lijken, die zijn zin afdwong met een barse stem en een geheven vuist. “Mijn kinderen willen mij niet meer zien. Ik snap het wel. Geef mij nou die pillen maar.” Het werd een moeizaam gesprek.
Jarenlange ruzies met zijn echtgenoot hebben hem vermorzeld tot een man die gelooft dat hij zich het beste kan verstoppen
Een paar uur later lijkt het alsof een twintig jaar jongere versie van deze man de spreekkamer binnenstapt. Zijn vrouw doet het woord. Ze zijn pas getrouwd, en sindsdien hebben ze steeds vaker conflicten. Zijn stemverheffing, het dreigen, beschuldigen: ze pikt het niet meer. Ik voel dat het een lange weg is geweest voor ze hier hun problemen durven bespreken. Hij wil eigenlijk geen hulp, maar zij heeft hem duidelijk weten te maken dat ze alleen met hem verder kan als ze iets doen aan de agressie in hun relatie. Ik bewonder haar tact en lef.
Na een paar gesprekken bij de praktijkondersteuner wordt duidelijk dat dit stel meer hulp nodig heeft om hun negatieve patronen te doorbreken. We verwijzen, maar al snel volgt de (zoveelste) dikke vette “NEE” van de betreffende ggz-instelling. ‘We kunnen deze patiënt helaas geen zorg bieden. De relatieproblematiek lijkt op de voorgrond te staan en wordt dus niet vergoed”.
Ik durf het hun nauwelijks te vertellen, bang om het kostbare beetje motivatie dat hij heeft direct van tafel te vegen. Exit momentum.
Het lijkt mij zinvol om relatietherapie wél te vergoeden voor wie het zelf niet kan betalen
Gebrek aan verbinding is één van de meest ziekmakende factoren in een mensenleven. Tegelijk wordt hulp bij de verbinding met een van de belangrijkste personen in ons leven niet vergoed. Waarom eigenlijk? Omdat ‘relatieproblematiek’ geen individuele kwantificeerbare en DSM-bare diagnose is? Eentje die je kunt reduceren tot een pathologisch substraat, repareren en declareren? Omdat het onduidelijk is wat een ‘goed’ resultaat is van de therapie?
Het lijkt mij zinvol om relatietherapie wél te vergoeden voor wie het zelf niet kan betalen. Vmbo-opgeleide mensen met een laag inkomen hebben immers een dubbel zo hoge scheidingskans ten opzichte van hbo/wo- opgeleide mensen met een hoog inkomen.
Als we dit koppel nu niet ondersteunen, is twee decennia later het momentum voorbij. Dan moeten we ons in allerlei bochten wringen om de gedragsproblemen van hun kinderen in een mooie één-sticker-diagnose te kunnen vatten. Of dan zoekt mijn toekomstige collega naar een gaatje in de (tezijnertijd nóg vollere) agenda, om zich niet te hoeven afvragen: ben ik zijn dokter, of zijn dealer?
1 reactie
Mooi beschreven Sigrid. Schrijnend.
En zeer herkenbaar voor mij als psycholoog die oa relatietherapie biedt. Een ongezonde relatie, gemis aan veilige hechting, zorgt voor veel problemen, leed en ziekte. Hierop ingrijpen zorgt voor herstel van gezondheid en brengt veel goeds, voor het hele gezinssysteem.
Ik zie alleen de koppels die het wel zelf kunnen en willen betalen. Ben het dus volledig met je eens: zinvol om relatietherapie wél te vergoeden voor wie het zelf niet kan betalen.
Anja de Bok
27 februari 2025 / 16:12