Victoria Veenis

Victoria Veenis

Een bodyscan als kerstcadeau

Met total body scans creëren we patiënten, stelt arts Victoria Veenis. “Echte preventie ligt zelden in een scanner. Wél in bewegen, stoppen met roken, gezond eten en in veel andere dingen die minder sexy zijn dan een glanzende MRI-scan.”

Enigszins beduusd staar ik naar de cd die ik zojuist door mijn patiënt in mijn handen gedrukt krijg. Er zit een lint omheen, met een kaartje:

“Soms voel je niets, maar kan één onderzoek het verschil maken. Het mooiste kerstcadeau: op tijd weten waar je aan toe bent.”

Voor haar een kerstcadeau, voor mij: het leed dat een Total Body Scan heet. Volgens de aanbieders zelf: een APK voor het lichaam.

Ik stop de cd in de computer en zet mijn radiologische pet op. In de conclusie lees ik dat er een atypische pulmonale nodulus van vijf millimeter is gevonden. In normale taal: een vlekje op de long. Ik keer terug naar mijn patiënt, ingestuurd wegens benauwdheidsklachten.

Prescan cadeau

“Die scan liet het al zien, dus ik weet wat je me gaat vertellen,” zegt ze snikkend. “Gelukkig ben ik er op tijd bij.” Ze hyperventileert. Terwijl ik haar probeer te kalmeren, vertelt ze dat ze dit jaar een Prescan in haar kerstpakket kreeg van haar werkgever.

Echte preventie ligt zelden in een scanner

Nadat alle bloeduitslagen binnen zijn en ik de röntgenfoto van de longen en het hartfilmpje heb bekeken, concludeer ik dat er geen acute verklaring is voor haar benauwdheidsklachten. Met lood in mijn schoenen loop ik terug naar de patiënt om de uitslagen te bespreken. Ik weet wat komen gaat: hoe ga ik deze ongeruste vrouw weer geruststellen?

Mijn onderbuikgevoel blijkt juist en al pratend als Brugman regel ik op korte termijn een poliklinische afspraak met CT-scan.

Voorstander

Ik uit mijn frustratie bij ANIOS-collega’s maar merk dat veel van mijn leeftijdsgenoten juist voorstander van deze preventieve scans zijn.

“Toch best chill om te weten.”

En dat snap ik niet.

Gevoelsmatig kan ik me er nog deels in vinden. Want wie wil nou niet weten hoe het ervoor staat? Even onder de motorkap kijken en weer door.

Nee.

Vertrouwend op wat we inmiddels al jaren weten, blijkt die zekerheid vooral schijn. Of zoals Bernard Leenstra het onlangs scherp verwoordde: we zijn opgeschoven van zorgen voor mensen naar handelen in angst. Van zorg naar markt.

Patiënten creëren

Hoe meer we zoeken bij mensen zonder klachten, hoe groter de kans dat we iets vinden waar niemand ooit last van zou hebben gekregen. Een vlekje. Een schaduw. We voorkomen geen ziekte, maar creëren patiënten en noemen het vervolgens preventie.

Natuurlijk is er altijd dat ene verhaal. Die buurvrouw bij wie “ze er net op tijd bij waren”. Dat is ook precies het verhaal waar deze industrie op drijft.

En hoe vaak zou je zo’n scan dan moeten herhalen? Jaarlijks? Of stopt het zodra je gerustgesteld bent, terwijl geen enkele scan alles kan uitsluiten?

Maar ook wij, artsen, zijn niet immuun. Zeker jonge artsen, opgegroeid in een tijd waarin alles meetbaar en maakbaar lijkt en controle de norm is. Zou dit niet juist de generatie zijn die straks durft te zeggen: niet alles wat kan, moet.

Want echte preventie ligt zelden in een scanner. Wél in bewegen, stoppen met roken, gezond eten en in veel andere dingen die minder sexy zijn dan een glanzende MRI-scan.

Ik haal de cd uit de computer, doe de strik er weer omheen en geef hem terug aan patiënt.

Is dit dan de manier waarop we preventieve geneeskunde vorm willen geven? Als jonge dokter weet ik het antwoord wel. Dit kerstpakket had ik aan een goed doel gedoneerd.

Delen