Victoria Veenis
De rouwende dokter
Een patiënt die de dood niet onder ogen wil zien en een dokter die dat zelf nog aan het leren is. Arts Victoria Veenis lukt het steeds beter niet weg te kijken van de dood. Maar hoe kan je een patiënt die nog kort te leven heeft helpen om hetzelfde te doen?
67 jaar is ze. Enkele weken na haar pensionering van de lokale supermarkt waar ze 40 jaar werkte, stuurt de huisarts haar op vrijdagavond in. Ze vertelt over de lichamelijke klachten die ze al ruim een maand heeft. Niet willen eten, wat gepaard gaat met veel afvallen en een gebit dat niet meer past in haar ingevallen gezicht. Alles wat ze vertelt, doet bij mij rode bellen rinkelen.
Het begin van het einde
Ik onderzoek haar buik en voel een harde massa die er niet hoort. De CT-scan die volgt, bevestigt mijn vermoeden. Nooit eerder zag ik een scan zo uitgezaaid als deze. Heel even sta ik stil, voor ik me herpak. Met een zwaar gevoel loop ik naar haar en haar man, wetende dat wat ik ga vertellen niet over een verwaarloosd buikgriepje gaat, wat zij verwachten. Ik laat mijn kruk naar de hoogte van haar bed zakken en besef dat ik haar ga informeren over het begin van haar einde.
Alsof ik eigenhandig het tapijt onder haar leven vandaan trek. Ze verheft haar stem. “Ik ga naar huis.” De minuten die volgen, maken pijnlijk duidelijk: ze is als de dood om te sterven…
‘Ik begrijp haar woede. Ik zou ook woedend zijn’
Ik heb vaker patiënten hun noodlot moeten vertellen. En toch was het bij deze dame anders. Tot het eind van haar leven kon zij de dood niet accepteren. Ik blijf denken aan het pensioenfeestje. Een feestje dat ze nooit zou halen. Aan al die jaren wachten op een rust die nu, op het laatste moment, wordt ingewisseld voor iets onomkeerbaars. Ik begrijp haar woede. Ik zou ook woedend zijn.
Wegkijken
In het begin van mijn doktersbestaan keek ik liever weg van de dood. Bang om de pijn te vergroten met de verkeerde woorden. Bang om de dood van mijn patiënt onder ogen te zien maar vooral bang voor wat dit met mij zou doen. Gaandeweg word ik steeds minder goed in het bewaren van afstand.
Ik ben dokter, maar ook een twintiger zonder een bak levenservaring. Ik ben zelf nog volop aan het uitzoeken hoe het leven werkt, en nu moet ik haar vertellen hoe het hare eindigt. Vergt het bespreekbaar maken van de dood levenservaring? Nee. Maar het is enorm moeilijk om een patiënt niet te laten wegkijken van een dood die veel sneller nadert dan zij beseft. Zo snel dat ze nog diezelfde week overlijdt.
Laatste dagen
Ook bij haar wist ik het niet. Wekenlang vraag ik mij af hoe haar laatste dagen zijn geweest. Of ze toch het welverdiende pensioenfeestje op een andere manier heeft gevierd. Of de woede is gebleven, of plaatsmaakte voor wat anders. Het lijkt bijna onmogelijk om rouw te voelen om een contact zo vluchtig als dit.
Voor een laatste keer klik ik haar dossier dicht. Ergens hoopte ik te lezen dat ze haar dood heeft geaccepteerd, het leven onder ogen zag zoals het is: dat de dood kan volgen.
Die bevestiging komt er niet en zo blijf ik haar einde vullen in mijn hoofd.
Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief