Marleen Kraaij – Dirkzwager

Marleen Kraaij – Dirkzwager

Geweld

Geregeld geef ik onderwijs over crisisbeheersing. Crises zijn zonder uitzondering momenten die onzekerheid en gevoelens van overweldiging oproepen. Onder druk ontstaat ook vreemd, soms onvoorspelbaar gedrag. De kern van mijn lessen: ken jezelf, ook onder stress. Hoe ziet freeze, fight, flight eruit? Bij jou, bij je collega’s, bij de machthebbers die jij adviseert?

Met verwondering en zorg volg ik de gebeurtenissen na de wedstrijd Ajax – Maccabi. Het maakt me bang. Hoe is het mogelijk dat mensen die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid in ons land zulke gewelddadige woorden gebruiken? Ik hoor een stroom van welles-nietes, polariserende woorden, steeds harder, klotsend, kolkend. Gevaarlijk.

Welles-nietes, zonder zichtbare dialoog

Het fysieke geweld op de avond van de voetbalwedstrijd was vermijdbaar: welles – nietes.
Er is sprake van een gezagscrisis: welles – nietes.
Een gedragsprobleem: welles, van enkele hooligans en relschopppers – nietes: het is een collectief probleem van grote groepen medelanders.
Een integratieprobleem: welles – nietes.
Dit kabinet is te vertrouwen: welles – nietes.

Steeds scherpere woorden, om gehoord te kúnnen worden: ontaarde jongeren, jodenhaat, moslimhaat, discriminatie en racisme in het kabinet: welles-nietes.

Kies je woorden vanuit het besef dat je in een rommelige context opereert

Woorden kunnen verbinden, maar ook onherstelbaar kwaad aanrichten. Taal geven aan situaties is een keuze, een vaardigheid die je kunt leren. Twee voorwaarden: je wíl en dúrft eigenaarschap te nemen voor je eigen handelen. Inclusief het kiezen van je woorden, vanuit het besef dat je in een rommelige context opereert. Je houdt dús rekening met het basisprincipe in menselijke interactie: ‘actie is reactie’. Strijd roept strijd op.

In het onderwijs over crisisbeheersing probeer ik toekomstige collega’s houvast te bieden aan de hand van vier onderdelen: Ken je risico’s. Ken je mogelijkheden. Ken je populaties. Ken je partners. We staan in de les ook stil bij de vitale belangen in onze samenleving. Ik neem jullie even mee in de materie:

Het leven is vol risico’s. De vraag is welk risico je wilt accepteren en welk risico je wilt ‘beheersen’. Iedereen kijkt verschillend naar de maakbaarheid van het (samen)leven. Omdat we verschillen in mens- en wereldbeeld: wat is het goede leven? Wat mag je van jezelf en ‘de ander’ verwachten? Alertheid en professionele nieuwsgierigheid vormen de basis om verschillende perspectieven te herkennen, te onderzoeken en waar mogelijk te verbinden.

Taal geven aan situaties is een keuze, een vaardigheid die je kunt leren

Vitale belangen, ook wel veiligheidsbelangen genoemd, zijn zaken die niemand van ons individueel kan beschermen. We moeten deze als maatschappij, als collectief, koesteren om ze te behouden. De overheid is daarin een leidende actor, maar kan dat niet alleen. We hebben de bijdragen van alle mensen die impact kunnen maken in onze samenleving nodig. Dus ook van u, jij en mij.

Wat zijn die vitale belangen dan precies? Naast de voor de hand liggende bescherming van ons territorium en onze fysieke, economische en ecologische veiligheid, koesteren wij ook de internationale rechtsorde en de sociale – en politieke stabiliteit.

De Rijksbrede Risicoanalyse 2022 beschrijft sociale en politieke stabiliteit als volgt: “Het voortbestaan van een maatschappelijk klimaat waarin individuen ongestoord kunnen functioneren en groepen mensen goed met elkaar kunnen samenleven binnen de verworvenheden van de democratische rechtsstaat van het Koninkrijk der Nederlanden en daarin gedeelde waarden.”

Het vitale belang ‘goed kunnen samenleven’ is ernstig bedreigd

Dit laatste vitale belang, het goed kunnen samenleven, is ernstig bedreigd. Ik verwacht van de bestuurders van ons land – kabinetsleden, volksvertegenwoordigers, burgemeesters en wethouders – dat zij onze vitale belangen beschermen. Ken je mogelijkheden, ken de risico’s, ken je populaties, ken je partners. Neem je verantwoordelijkheid, ook al ervaar je overweldiging door de gebeurtenissen. Taal doet ertoe.

Ik zie leraren hun krachten bundelen om politici en bestuurders te doordringen van de impact van hun woorden. Tegen de gure wind in, dragen zij in hun klaslokalen bij aan het beschermen van een maatschappelijk klimaat waarin mensen met elkaar kunnen samenleven. Ze kennen hun populaties, de risico’s en de (on)mogelijkheden. Ze kennen hun partners en spreken ondermijnende partners aan. Doen wij dit als zorgverleners ook voldoende?

Delen