Groene lobby
Huisarts in opleiding en onderzoeker Evelyn Brakema was vorige maand aanwezig op de klimaattop in Bakoe, Azerbeidzjan. Samen met een internationale groep zorgprofessionals vroeg ze er aandacht voor de relatie tussen klimaatverandering en volksgezondheid.

Hoe belandt een huisarts in opleiding op een internationale klimaattop?
“Duurzaamheid beweegt me al jaren. In 2021 heb ik, samen met een aantal anderen, de Groene Zorg Alliantie opgericht. Dat is een netwerkorganisatie van ruim 200 partijen uit alle hoeken van de zorg. Met meer dan 10.000 groene zorgprofessionals stimuleren we duurzaamheid in de zorg en creëren we bewustwording over de link tussen klimaatverandering, milieuvervuiling en gezondheidsschade. Dat doen we vanaf de werkvloer, met initiatieven uit de praktijk. Maar voor structurele verandering moeten we ook meepraten over beleid. In Nederland én internationaal.”
“Financiële toezeggingen zijn onmisbaar om de klimaatdoelen te halen, gezondheidsschade te beperken en toekomstige zorgkosten niet verder te laten oplopen”
Kun je als Nederlandse dokter op zo’n immense conferentie echt iets voor elkaar krijgen?
“Dat lukt alleen met geduld, door nauwe samenwerking met zorgprofessionals van over de hele wereld, en door goed te begrijpen wat speelt. Zo informeerden we overheidsdelegaties vlak voor onderhandelingssessies over het belang van klimaatactie voor gezondheid. Met als doel ambitieuzer klimaatbeleid en het thema gezondheid steviger verankeren in de akkoorden. En daarmee dus ook in het beleid dat eruit voortkomt. Tijdens de vorige top heeft toenmalig VWS-minister Kuipers bijvoorbeeld met Peru het voortouw genomen voor een aparte resolutie over klimaat en volksgezondheid. Die is inmiddels aangenomen door de Wereldgezondheidsorganisatie, waardoor het onderwerp internationaal nu beter op de kaart staat.”
Premier Schoof liet op het laatste moment verstek gaan. Wat vond u daarvan?
“Een gemiste kans. Daardoor bleven adequate financiële toezeggingen uit. En die zijn juist onmisbaar om de klimaatdoelen te halen, gezondheidsschade te beperken en toekomstige zorgkosten niet verder te laten oplopen. VWS-staatssecretaris Karremans reisde gelukkig wel af en waarschuwde nota bene voor de gevolgen van het uitblijven van financieel commitment. Het is jammer dat die uitbleef, omdat er onder Nederlandse zorgverleners veel draagvlak voor dit thema is. In Bakoe heb ik gezien dat we internationaal echt vooroplopen qua duurzaamheid in de zorg en dat we als ‘groene zorgprofessionals’ wereldwijd het best georganiseerd zijn.”
Vooral dokters?
“Zij stonden wel aan de wieg van de Groene Zorg Alliantie, maar intussen is onze beweging veel breder. Er zijn bijvoorbeeld ook green teams en commissies van apothekers, verpleegkundigen, psychologen, fysiotherapeuten en medewerkers uit de ouderenzorg. Op het inspiratieplatform op onze website kun je zien bij welke partijen je je kunt aansluiten en welke initiatieven zij ondernemen.”
Snapt iedereen inmiddels de relatie tussen klimaat en gezondheid?
“Veel mensen denken bij klimaatverandering nog steeds aan opwarming van de aarde, stijgende zeespiegels en ijsberen. Oók zorgprofessionals. Het thema zat ook nooit in onze opleidingen, maar dat verandert gelukkig snel. Dat is broodnodig. In Nederland overlijden jaarlijks 11.000 mensen door luchtvervuiling, wereldwijd zeven miljoen. Maar denk ook aan de gevolgen van hittestress, infectieziekten, honger door mislukte oogsten en overstromingen. Niet voor niets stellen de Wereldgezondheidsorganisatie en wetenschappelijke bladen als The Lancet dat klimaatverandering wereldwijd de grootste bedreiging is voor de volksgezondheid.”
Dus volgend jaar bent u weer bij de klimaatconferentie?
“Als het aan mij ligt wel. Er is in ieder geval nog genoeg te doen.”
Groene planeet, groene zorg
Verschillende zorgprofessionals, verbonden aan de Groene Zorg Alliantie, publiceerden begin 2024 het boek Groene planeet, groene zorg – Over jouw impact als zorgprofessional (Bohn Stafleu van Loghum, 2024, € 26,95). Hierin staan praktische voorbeelden van wat zorgverleners zelf kunnen doen om de voetafdruk van de zorg te helpen verkleinen.



