Ignace Schretlen
Groot ziek lichaam
In het revalidatiecentrum ontstaat een hechte vriendschap tussen Toussaint en slam-artiest Grand Corps Malade, twee jonge mannen die door een ongeluk hun leven radicaal zagen kantelen.
Toussaint is genoemd naar de dag waarop hij werd geboren: La Toussaint, in het Nederlands Allerheiligen (1 november). Hij heeft zijn ouders nooit gekend. Er is überhaupt weinig over hem bekend. En vrijwel niemand zou ooit van Toussaint hebben gehoord, wanneer hij niet zou figureren in het boek ‘Patients’ (2012) van Fabien Marsaud (1977).
Charisma
Het lot bracht Toussaint en Fabien bij elkaar. Toussaint viel achter het stuur in slaap en kreeg een ernstig auto-ongeluk. Fabien dook twee weken voor zijn 20ste verjaardag in ondiep water en brak zijn nek, waardoor zijn lichaam grotendeels verlamd raakte. Tijdens zijn verblijf in het revalidatiecentrum raakte Fabien bevriend met Toussaint. In ‘Patients’ schrijft hij over hem:
Toussaint heeft een kalme maar donkere blik onder zijn geschoren hoofd die je doorboort als hij jou aankijkt. Hij heeft een donkere stem en spreekt vaak heel zacht. Toen ik hem ontmoette, amper twee weken na mijn aankomst in het revalidatiecentrum, was hij er al meer dan drie maanden. Daardoor en door zijn charisma leek hij een beetje op een bendeleider, de peetvader van het kleine groepje jongeren op onze verdieping. Toussaint heeft het niet vaak over zichzelf, maar mijn band met hem werd hechter en zo leerde ik hem steeds beter kennen. Als het lot bij geboorte van Toussaint had kunnen spreken, zou het tegen hem hebben gezegd: “Nou, jij, mijn kleine vriend, in jouw leven zul je het moeilijk krijgen…”.
Het in 2017 verfilmde boek ‘Patients’ verscheen onder de merkwaardige artiestennaam Grand Corps Malade (groot ziek lichaam). Dankzij langdurige, intensieve revalidatie kon dit inderdaad 1,94 meter lange lichaam weer bewegen en zelfs (met een stok) lopen.
‘Als het lot bij geboorte van Toussaint had kunnen spreken, zou het tegen hem hebben gezegd: “Nou, jij, mijn kleine vriend, in jouw leven zul je het moeilijk krijgen…”.‘
Slam
Fabien Marsaud was een begenadigd basketbalspeler en studeerde sportwetenschappen, toen de onfortuinlijke duik een loopbaan in deze richting abrupt onmogelijk maakte. Zijn toen al bestaande liefde voor poëzie leidde in 2003 tot een voorzichtige start als slam-zanger. Slam is een vertellende zangstijl. Twee decennia later waren er al acht cd’s van Grand Corps Malade verschenen, terwijl hij zich ook nog richt op andere activiteiten.
Zo was hij één van de makers van de film ‘Monsieur Aznavour’ (2024), die ook in Nederland een groot succes werd. Charles Aznavour heeft Grand Corps Malade gesteund bij zijn loopbaan en waagde zich door dit contact in 2011 zelf ook aan slam! Grand Corps Malade is een sociaal geëngageerde artiest die ondanks zijn artiestennaam niet meer graag herinnerd wordt aan zijn verleden als patiënt.
Ben Mazué
Hetzelfde geldt voor zijn vakbroeder Ben Mazué (1981) – de artiestennaam van Benjamin Mazuet – die als huisarts was afgestudeerd voordat hij op 25-jarige leeftijd het roer omgooide en in de muziekwereld belandde. Inmiddels heeft hij 5 CD’s gemaakt. Al vroeg in zijn loopbaan leerde hij Grand Corps Malade kennen, met wie hij ook samenwerkt.
Op YouTube zijn zowel van Grand Corps Malade als Ben Mazué een aantal video’s te zien. Veel van hun teksten staan op paroles.net. Deze kunnen met deepl.com worden vertaald. Voor een eerste indruk van Grands Corps Malade adviseer ik ‘Mesdames’, een indrukwekkend hommage aan de vrouw.
Pijnlijkste herinnering
Van 21 februari 2021 tot 15 juni 2022 schreven zij elkaar brieven die onder de titel ‘Les Correspondants’ werden gebundeld. Hierin wordt uitgebreid verslag gedaan van het leven als artiest, waarbij ook het thuisfront ter sprake komt. Tegen het decor doemt de coronapandemie op en een jaar later de Russische raketaanval op een kraamkliniek annex kinderziekenhuis in Marioepol. Op de valreep meldt Ben Mazué dat hij de film ‘Patients’ heeft gezien, waarna Grand Corps Malade hem één van zijn pijnlijkste herinneringen toevertrouwt: in het revalidatiecentrum werd hij ooit door een arts gezien die zich gedroeg alsof hij totaal niet bestond.
Ruggengraat
Eerder dit jaar verscheen het boek ‘Ruggengraat’ van en over de voormalige schaatskampioen op natuurijs Christijn Groeneveld, die tijdens een trainingskamp met zestig kilometer per uur zijn balans verloor en een gedeeltelijke dwarslaesie kreeg. Ook bij hem is sprake van een jaloersmakende veerkracht. Deze veerkracht heeft mij in mijn eigen leven altijd ontbroken. Maar ik voel mij getroost door de Belgische psycholoog en onderzoeker Michael Portzky*, die ontdekte dat veerkracht in grote mate is aangeboren en dat je deze zelf niet kunt vergroten.
Ook bij voormalig schaatskampioen Christijn Groeneveld is sprake van een jaloersmakende veerkracht
Waarheid
Grand Corps Malade en Christijn Groeneveld maken het goed. Hoe is het Toussaint vergaan? Die verhuisde naar een verpleeghuis in de Alpen. Anderhalf jaar na zijn ontslag uit het revalidatiecentrum zocht Grand Corps Malade hem met een vriend op om in twee dagen tijd hun levensverhalen uit te wisselen. Volkomen onverwacht overleed Toussaint enkele maanden later aan een hartaanval. In ‘Patients’ schrijft Grand Corps Malade hierover:
Het lot had besloten dat het leven van Toussaint tot het einde toe een drama zou zijn. We konden het moeilijk geloven, dat Toussaint dit was overkomen. We waren even verdrietig als verbaasd. Ik heb nooit uit mijn gedachten kunnen zetten hoe vreemd dit hartinfarct voor ons was. Misschien hebben wij nooit de volledige waarheid gehoord. Ik heb geen bewijs, geen aanwijzingen en eigenlijk geen enkele reden om het te denken, maar ik zeg vaak tegen mezelf dat Toussaint misschien zelf had besloten om ermee te stoppen.
* In 2015 verscheen van zijn hand het gezaghebbende boek ‘Veerkracht – onze natuurlijke weerstand tegen een leven vol stress’