Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Het mag wat scherper

Wat speelde afgelopen tijd in de zorg? Frank van Wijck blikt terug op vrijdag. Deze keer: het moet zorgverzekeraars wel mogelijk worden gemaakt de continuïteit van zorg te waarborgen.
Het heet ‘een historische stap’ te zijn (dat de Nederlandse Zorgautoriteit zorgverzekeraar CZ onder verscherpt toezicht heeft geplaatst, omdat die er niet in slaagde de invulling van de zorgplicht te verbeteren. Dat de NZa deze stap zet is vanuit haar rol correct. Maar die duiding als ‘historische stap’ verdient toch wat nuancering.
We zagen immers eerder al dat ook Menzis om dezelfde reden een formele maatregel opgelegd kreeg door de NZa. En het is redelijk voorspelbaar dat hetzelfde de komende tijd bij meerdere zorgverzekeraars zal gaan gebeuren.
Wie nu meteen zegt: “Natuurlijk, want de zorgverzekeraars doen hun werk niet”, denkt te simpel. De zorgverzekeraars is er alles aan gelegen de continuïteit van zorg wél te waarborgen. Niet alleen omdat het hun wettelijke plicht is, maar ook omdat het hun reputatie schaadt als ze hierin verzaken.
Het punt is alleen: het moet ze wel mogelijk gemaakt worden. Daar zit het echte probleem, en NRC schreef daar direct genuanceerd over, samengevat in de oneliner ‘Ze kunnen niet even een blik met personeel opentrekken’. Dit verklaart voor een belangrijk deel waarom mensen langer op zorg moeten wachten dan in de Treeknormen is vastgelegd.
De zorgverzekeraars is er alles aan gelegen de continuïteit van zorg wél te waarborgen
Die Treeknormen dateren uit een andere tijd, en de vraag is in hoeverre die nog als graadmeter kunnen dienen om te bepalen hoe goed de zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen. Bedenk daarbij ook dat ze niet van hun eigen verzekerden weten of die op een wachtlijst staan. Hoogleraar marktordening in de gezondheidszorg Marko Varkevisser merkt hierover in het NRC-artikel terecht op: “Je kunt zorgverzekeraars niet op hun zorgplicht aanspreken maar ze vervolgens niet de informatie geven om aan wachtlijstbemiddeling te doen”.
Wat kan wel? Ziekenhuizen kunnen bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan het toegankelijk houden van de zorg, door het beleid aan te scherpen naar: ‘Bij polikliniek wordt digitaal consult de norm’. Het Anna Ziekenhuis in Geldrop geeft het goede voorbeeld. In breder perspectief kan een streep worden getrokken door zorg die niet nodig is en zelfs schadelijk kan zijn.
Hoogleraar passende zorg Tijn Kool zegt hier scherpere dingen over dan veel mensen willen horen, maar hij heeft wel gelijk. Een brede campagne met als credo ‘Baat het niet dan schaadt het wel’ zou een goed vertrekpunt zijn om ons allen wakker te schudden voor deze ongemakkelijke waarheid.
Hoogleraar passende zorg Tijn Kool zegt hier scherpere dingen over dan veel mensen willen horen
Zorgaanbieders en zorgconsumenten hoeven niet onder verscherpt toezicht te worden geplaatst, maar verscherpte aandacht voor wat ze in hun rollen allebei kunnen doen om de zorg toekomstbestendig te houden, zou geen kwaad kunnen.
6 reacties
Volumevraagstukken uiten zich tijdens het proces maar dienen aan de poort al voorkomen te worden. Ook Tijn Kool laat ons niet betrekken in die beheersing aan de bron. De scherpte van de indicatie begint al vóór de wachtkamer van de eerste-lijn.
Zouden we dat niet ook eens samen met onze patiënten en henzelf henzelf kunnen agenderen? Waar anders komt financiering en zorg beter bij elkaar?
pieter wijnheijmer
7 maart 2025 / 08:56Natuurlijk begint het bij de patiënten Pieter. Of nog scherper: bij de verzekerden voordat ze patiënt worden. In alle publiciteit en discussie over de zorg en het stelsel is altijd over hen in plaats van met hen gesproken. En we hebben dat ook altijd laten gebeuren. Dat baat niet. En in termen van de maandelijkse premie zien we nu steeds duidelijker hoezeer het schaadt.
Frank van Wijck
7 maart 2025 / 10:40Scherper:
Passende zorg draait om het leveren van waardevolle, zinnige en noodzakelijke zorg die aansluit bij de behoeften van de patiënt. Dit staat haaks op een systeem dat wordt gestuurd door economische principes zoals concurrentie, winstmaximalisatie en kostenefficiëntie. De kern van passende zorg ligt juist in het persoonlijke contact tussen arts en patiënt, waarin gezamenlijk wordt besloten welke behandeling het beste past bij de situatie van de patiënt.
E.Daniels
7 maart 2025 / 20:55Passende zorg draait om het leveren van waardevolle, zinnige en noodzakelijke zorg die aansluit bij wat de patiënt aan zorg nodig heeft. Dat is meer dan een nuanceverschil.
Frank van Wijck
7 maart 2025 / 21:07Sterker nog. Zorg zou schitterend, precieus, knap, degelijk, dienstbaar moeten zijn. Applicabel. Zinrijk. Heilzaam en verkwikkend. Valabel. Instructief. Prijzenswaardig. En zegenrijk.
En nu?
E.Daniels
7 maart 2025 / 21:23Zorg is mensenwerk. Doorgaans knap en degelijk uitgevoerd. Maar niet altijd heilzaam in de zin van genezend. En uitsluitend zinrijk als ze zinvol wordt toegepast.
Frank van Wijck
7 maart 2025 / 21:36