Huisarts Sophie Brühl spreekt GGD-directeur Anna van der Hulst over voorschrijven PrEP

Sophie Brühl (l) en Anna van der Hulst

In de nieuwe rubriek Brühl bevraagt legt Sophie Brühl, huisarts en medeoprichter van Buurtdokters, prangende vragen voor aan haar brede zorgnetwerk. Ze trapt af met Anna van der Hulst, directeur van GGD Amsterdam.

De huisarts schrijft anticonceptie voor. Waarom dan geen PrEP?

Beste Anna,

Het is bij uitstek een taak van de huisarts: het bespreken en voorschrijven van anticonceptie. ‘De pil’ voorkomt een ongewenste zwangerschap, maar is ook niet geheel vrij van bijwerkingen. Sommige vrouwen lopen daar meer risico op. De dokter kent de context van de patiënt en kan dus maatwerk leveren.

Waarom is dat dan anders bij PrEP, een medicijn dat hiv-besmetting voorkomt? Dan hoor je collega’s opeens zeggen: “Daar hebben we geen verstand van, we hebben het al druk genoeg.” Of: “Dit hoort bij de GGD.”  

Terwijl PrEP niet zo anders is dan anticonceptie. Waar de pil bij onbeschermde seks voorkomt dat je zwanger raakt, voorkomt PrEP een hiv-infectie. Net als bij de pil zijn er bijwerkingen die monitoring nodig maken en waarbij de risico’s per gebruiker, vooral homoseksuele mannen, verschillen.

Succes

Intussen weten we dat PrEP uitstekend werkt. Tussen 2010 en 2023 daalde het aantal nieuwe hiv-diagnoses in Amsterdam met 95%. In concrete getallen: van 200 infecties in 2010 naar slechts 9 in 2022. PrEP speelt een zeer belangrijke rol bij dat succes. Toch staan er nog altijd honderden mensen op de wachtlijst bij de Amsterdamse GGD. De vraag is groot, de capaciteit beperkt.

Daarom vind ik het zo jammer dat veel huisartsen terughoudend zijn. Collega’s die wél PrEP voorschrijven zijn juist enthousiast: ze deden nieuwe kennis op en bieden hun patiënten passende zorg. Veel mannen vinden het prettiger om voor PrEP bij hun vertrouwde huisarts terecht te kunnen, in plaats van een extra stap te zetten naar de GGD.

De vraag is groot, de capaciteit beperkt

Als directeur van de GGD in Amsterdam weet jij als geen ander hoe groot de vraag naar PrEP is, en hoe krap het budget. Tegelijkertijd zie jij dagelijks dat het middel een belangrijke bijdrage levert aan het terugdringen van hiv in onze hoofdstad.

Vind jij dat de GGD meer middelen moet krijgen om deze zorg te blijven leveren? Of ben je het met me eens dat PrEP eigenlijk, net als anticonceptie, thuishoort bij de huisarts? Misschien zie jij een tussenvorm, waarin huisarts en GGD nauwer samenwerken. Ik ben benieuwd naar je visie!

Hartelijke groet, Sophie

Huisarts en medeoprichter van Buurtdokters


“Pas echt effectief als we het samen doen”

Beste Sophie,

Ik ben er trots op dat we in Amsterdam zulke goede stappen zetten in het terugdringen van hiv. Toch lijkt de daling van het aantal nieuwe hiv-infecties na 2023 niet door te zetten. Er is dus een intensivering van onze inzet nodig. En dat is pas echt effectief als we het samen doen: GGD, huisartsen en natuurlijk de ziekenhuizen voor de zorg aan mensen die leven met hiv.

Veel mensen geven inderdaad de voorkeur aan PrEP-zorg bij hun vertrouwde huisarts. Maar sommigen ervaren juist een drempel: financieel, vanwege de kosten voor de laboratoriumtesten vanuit het eigen risico. Of vanwege het stigma rondom seksueel gedrag en testen op hiv en soa. Daarom bieden Centra voor Seksuele Gezondheid aan doelgroepen die daar baat bij hebben de mogelijkheid anoniem te blijven en gratis voorlichting, soa-testen, -behandeling en PrEP op recept te krijgen. Zoals sekswerkers en gemarginaliseerde transpersonen.

Budget onder druk

Het belang van preventie in een vergrijzende samenleving met een toenemende zorgvraag is evident. We weten ook dat de toepassing van PrEP kosteneffectief is, omdat het hiv-infecties voorkomt. Helaas staat het budget van de GGD’en voor de Centra voor Seksuele Gezondheid onder druk. Daarmee groeit het risico dat minder mensen terecht kunnen voor PrEP bij de GGD. Als deze mensen ook geen PrEP-zorg bij de huisarts krijgen, is er een gerede kans dat hiv weer gaat toenemen. Zeker nu programma’s als USAID zijn stopgezet en veel mensen die afhankelijk waren van dat programma alsnog ziek zullen worden.

Ik vind dat we als GGD Amsterdam goed samenwerken met huisartsen, we weten elkaar uitstekend te vinden. Ik zou natuurlijk graag zien dat dit in heel Nederland zo goed zou gaan. We zien dat een groeiend aantal huisartsen PrEP-zorg biedt. De huisartsen van Roze in Wit liepen daarin voorop, maar ook andere huisartsen ervaren dat PrEP-zorg meestal niet ingewikkeld is en in belangrijke mate bijdraagt aan het voorkomen van hiv.

‘Doordat het budget onder druk staat, groeit het risico dat minder mensen terecht kunnen voor PrEP bij de GGD’

Mijn ervaring is dat huisartsen en GGD makkelijk naar elkaar verwijzen, laagdrempelig intercollegiaal overleg voeren en elkaar ontmoeten bij gezamenlijke nascholingen op het gebied van seksuele gezondheid. Ik hoop dat we die samenwerking continueren en intensiveren.

Voor de toekomst zou ik het geweldig vinden als zowel PrEP-medicatie en anticonceptie, als de kosten van een soa-testpakket in het basispakket van de zorgverzekering zou komen. Daarmee verdwijnen belangrijke drempels voor belangrijke (preventieve) zorg. Hoe mooi zou dat zijn?

Anna van der Hulst

Directeur GGD Amsterdam

Delen