Ignace Schretlen
Huisartsen werven
Voormalig huisarts Ignace Schretlen over advertenties om huisartsen te werven. “Het probleem is niet het beroep maar de beroepsuitoefening.”
Advertenties zijn een noodzakelijk kwaad. Dat vinden veel dokters. Die willen voor een dubbeltje op de eerste rij: leuk leesvoer voor bijna niets. Ik ook. Jarenlang scheurde ik advertentiepagina’s uit vakbladen voor ik aan lezen begon. Doodzonde! De meeste artikelen kunnen na een tijdje de prullenbak in. Goede advertenties blijven echter boeien. Soms zijn het kunstwerkjes die perfect inspelen op waar dokters behoefte aan hebben. Oude vakbladen charmeren nog altijd vanwege de mooie plaatjes en prikkelende teksten waarmee dokters werden verleid.
‘Oude vakbladen charmeren nog altijd vanwege de mooie plaatjes en prikkelende teksten waarmee dokters werden verleid’
Liefhebbers van advertenties komen bij het zomernummer van Medisch Contact ruimschoots aan hun trekken: inclusief omslag 32 pagina’s advertenties tegenover 36 pagina’s redactionele ruimte. Hopelijk heb ik mij bij het tellen niet vergist. Dat gebeurde bijna bij een stukje over Nadien Gal die, bijna klaar met haar opleiding kindergeneeskunde, besloot te solliciteren voor de beroepsopleiding tot huisarts: ‘(…) Want ik miste iets. Meer autonomie, het contact met de mens achter de patiënt. (…) Kindergeneeskunde (…) voelde als een keurslijf waar ik niet in pas.’

Wanneer bovenaan de betreffende pagina niet zou staan dat het om een advertentie gaat, was het mij mogelijk ontgaan. Er zijn namelijk meer dokters die tijdens of na hun opleiding tot huisarts of specialist een carrièreswitch willen maken. Nog sterker: tal van adviseurs staan voor hen klaar.
Nadien figureert echter in een advertentie van ‘Huisartsenopleiding Nederland’, een samenwerkingsverband tussen de zeven opleidingsinstituten en de landelijke werkorganisaties: ‘Samen staan we voor het opleiden van vakbekwame, veerkrachtige en toekomstgerichte huisartsen voor iedereen.’
Huisarts zoeken
Op 7 juli jl. presenteerde de IGJ haar bevindingen over mensen zonder huisarts: ‘De schattingen lopen uiteen maar tussen de 45.000 tot 194.000 mensen hebben geen huisarts. Daar bovenop zoeken bijna 290.000 mensen een huisarts dichterbij, omdat ze nu op meer dan 15 minuten autorijden van hun huisarts wonen. Zo’n 60 procent van de huisartspraktijken heeft een aanmeldstop.’
Het tekort aan huisartsen is niet nieuw. Het was reeds een feit toen het NIVEL in 2018 het rapport ‘Balans in vraag in aanbod huisartsenzorg’ publiceerde. De prognose voor 2023 was al somber, maar de situatie in 2028 lijkt desastreus.
‘De prognose voor het huisartsentekort in 2023 was al somber, maar de situatie in 2028 lijkt desastreus’
Op de site ‘Huisartsopleiding.nl’ treffen wij Nadien met andere bevlogen huisartsen in opleiding en huisartsen in een aantal columns en podcasts, waarin – de meesten lachend – een fraai beeld van het werk als huisarts schetsen. Als voormalig huisarts kan ik niet anders dan beamen dan dat je in wezen een prachtig beroep hebt.
Maar ‘de kern van het vak is nog maar een klein onderdeel van het werk’ citeerde Eva Nyst ruim drie jaar geleden in haar verontrustende artikel ‘Jonge huisartsen haken af’. Niemand zal betwisten dat het beroep van huisarts op zich heel veel moois te bieden heeft. Daarvoor zijn geen columns, podcasts en ook geen paginagrote advertentie in Medisch Contact nodig.
Beroepsuitoefening
Het probleem is niet het beroep maar de beroepsuitoefening. Ik denk dat elk specialisme aantrekkelijke kanten heeft. Het hangt van jouzelf af of je oog hebt voor de mens achter de patiënt. Misschien bepaalt de samenwerking met collegae nog wel het meest jouw arbeidsvreugde.
Onwillekeurig moest ik denken aan de wervingscampagne die Defensie in maart jl. is gestart om het aantal medewerkers in 2030 te laten groeien tot 100.000 vakbekwame, veerkrachtige en toekomstgerichte mannen en vrouwen. In een video van 45 seconden wordt een beeld geschetst dat haaks staat op oorlogsbeelden die wij vrijwel dagelijks te zien krijgen.
De advertentie met Nadien was in het verleden ondenkbaar. Er was toen een overschot aan huisartsen en een wachtlijst voor de beroepsopleiding. Hopelijk komt er ooit weer een tijd, waarin er geen huisartsen meer geronseld hoeven worden.
8 reacties
Beste Ignace, wat zou er aan de beroepsuitoefening moeten gebeuren en wie moet/moeten het voortouw nemen om ervoor te zorgen dat het mooie en belangrijke beroep nu en in de toekomst aantrekkelijk blijft? De arts zelf, de collega’s of zijn er nog andere redenen waarom (huis)artsen afhaken?
Gérard Hendriks
29 juli 2025 / 19:19Beste Gérard,
Dank voor jouw reactie. Het heeft volgens mij geen enkele zin om schuldigen (zoals zorgverzekeraars) aan te wijzen of om vanuit de hoogte te roepen dat het zo en zo zou moeten. Je moet niet starten vanuit het gedroomde scenario maar met de weerbarstige praktijk. Ik pleit daarom voor een genuanceerde aanpak door het NIVEL (dat eerder dit jaar een rapport over huisartsen publiceerde: https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1004735_0.pdf) en de LHV (die de belangen van de beroepsgroep behartigt en de leden zijn hierover redelijk tevreden: https://www.lhv.nl/nieuws/leden-waarderen-de-lhv-opnieuw-met-een-7/). Wat mij betreft zou het NHG (en andere organisaties op het gebied van de huisartsenzorg) hierbij ook betrokken moeten worden. Waar de knelpunten liggen verschilt zeer vermoedelijk per regio en daarom moet de aanpak volgens mij ook per regio geschieden. In Trouw van vandaag staat hiervan een mooi voorbeeld. Ik denk dat de plaatselijke en regionale overheid hierbij een belangrijke rol zouden kunnen spelen. Nu is het zo dat huisartsen die als waarnemer werken meer financiële en andere voordelen ervaren dan huisartsen die een praktijk overnemen of starten. Op dit punt zouden zorgverzekeraars een faciliterende rol kunnen spelen (vanuit hun zorgplicht voor verzekerden). Tenslotte nog een heel belangrijk punt: de werkvreugde wordt volgens mij ook in grote mate bepaald door de collegae waarmee je samenwerkt. Samenwerking onder één dak is beslist geen garantie voor goede samenwerking. Een goede samenwerking is überhaupt niet vanzelfsprekend. Hierin moet veel worden geïnvesteerd.
Ignace Schretlen
29 juli 2025 / 20:03Beste Gérard,
Schuldigen (zoals de zorgverzekeraars die voor administratieve rompslomp zorgen) aanwijzen of grootschalige veranderingen voorstellen vanuit vaak te hoog gegrepen idealen geniet beslist niet mijn voorkeur. Wij moeten naar mijn gevoel uitgaan van de weerbarstige realiteit, te beginnen met de informatie die hierover beschikbaar is (eerder dit jaar publiceerde het NIVEL nog een rapport over de huisartsenzorg), de belangen die er nu spelen (als belangenbehartiger kreeg de LHV eerder dit jaar een 7) en hierbij ook de NHG (die inhoudelijk een voortrekkersrol speelt) en andere organisaties met betrekking tot de huisartsenzorg betrekken om de knelpunten zo scherp mogelijk à vue te krijgen. Ik verwacht persoonlijk dat er wat betreft deze knelpunten regionaal wezenlijke verschillen zijn en dat knelpunten dan ook zoveel mogelijk per regio moeten worden aangepakt. Een mooi voorbeeld hiervan staat vandaag in Trouw. Het voordeel van een regionale (soms wellicht plaatselijke) aanpak is de directe betrokkenheid van regionale (gemeentelijke) overheid, die een verantwoordelijkheid heeft voor de bewoners in hun regio (stad). Ik weet niet hoeveel flexibiliteit er bij de zorgverzekeraars (die een zorgplicht voor verzekerden hebben) bestaat om ook naar regionale (plaatselijke) knelpunten te kijken maar ik ben hierover niet zo negatief. Ik geloof in elk geval vooral in een kleinschalige aanpak en niet in het zoveelste rapport over hoe het over zoveel jaar moet (zonder de weg hiernaar toe aan te geven). De praktijk leert nu dat het voor veel huisartsen in meerdere opzichten (niet alleen financiëel) aantrekkelijker is om als waarnemer te werken dan om je te binden aan een praktijk. Gelukkig zijn er ook tussenvormen (‘vaste waarnemers’), waarop wellicht steeds meer gemikt moet worden. Tenslotte nog een belangrijk punt: samenwerken onder één dak is geen garantie voor een goede samenwerking en juist een goede samenwerking bepaalt volgens mij in hoge mate de werkvreugde. Hierin moet veel worden geïnvesteerd.
Ignace Schretlen
29 juli 2025 / 22:00Beste Ignace, misschien kunnen patiënten/ingeschrevenen ook iets betekenen voor een (huis)arts. Zonder mezelf op de borst te willen kloppen, heb ik de huisarts van mijn (inmiddels overleden) moeder een bos bloemen gegeven om haar aangenaam (warme) professionele betrokkenheid bij de laatste levensfase van mijn moeder. Ik heb zogenaamd een consult aangevraagd en we hebben een verrassend mooi gesprek(je) – 10 minuten consult – gevoerd over haar belangrijke rol als huisarts in het leven van patiënten en hun naasten.
Gérard Hendriks
29 juli 2025 / 23:22Een positieve ervaring voor beiden! En die positiviteit is heel hard nodig, in de gezondheidszorg maar zeker ook tot heel ver daarbuiten! Dank!
Ignace Schretlen
30 juli 2025 / 09:43Mijn blogje over dit onderwerp:
Van Vestigingsadvies naar Patiëntenstop: hoe marktdenken de huisartsenzorg ondermijnde
Introductie
Het was januari 2012. Ik werkte als solist in Twente. De NMa had zojuist een miljoenenboete uitgedeeld aan de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). De reden: de LHV had “vestigingsadviezen” gegeven.
Terugdenkend aan mijn eigen verhaal, en mijn eigen redenen om destijds vanuit Maastricht naar Lelystad te verhuizen — een gebied met een fors tekort aan huisartsen — herinner ik me hoe de regionale huisartsenorganisatie een positieve campagne startte om collega’s aan te trekken.
Iets met een gezellig samenzijn en een boottochtje op het IJsselmeer.
Spruitjeslucht. BBQ.
En voor mij werkte het. Geen seconde spijt.
Maar hoe onwerkelijk was de sfeer in 2012.
De regionale huisartsvereniging mocht niet meer bijeenkomen. Maar deed dat stiekem toch.
Geen notulen dus . Gefluister. Alles moest namelijk NMa-proof.
Wat tot voor kort een stimulerend samenzijn was met het oog op regionale zorgcontinuïteit, bleek ineens illegaal.
Huisartsen liepen risico op persoonlijke boetes van tienduizenden euro’s. De LHV werd uiteindelijk beboet voor bijna 8 miljoen euro.
Vestigingsadviezen……
En kijk eens hoe het nu gaat:
Patiëntenstops als symptoom van stelselmatige desintegratie
In 2024 hanteerde 59% van de huisartsenpraktijken een (gedeeltelijke of volledige) patiëntenstop, gemiddeld 31 weken per jaar. In sommige regio’s zoals Haaglanden of Amersfoort zelfs structureel.
Praktijken zitten vol, personeel is schaars, huisvesting tekort, en de zorgvraag complex.
De beleidsveronderstelling van marktwerking — dat keuzevrijheid leidt tot optimale spreiding — heeft blijkbaar gefaald:
*Burgers kunnen in toenemende mate niet kiezen.
*Artsen kunnen zich niet meer verantwoord vestigen.
De patiënt is geen klant, maar een zoekende passant in een overspannen systeem.
De erfenis van de NMa: angstcultuur en fragmentatie
De gedachte dat samenwerking onder huisartsen kartelvorming (?) zou zijn, heeft geleid tot structurele verlamming.
De angst voor boetes heeft samenwerking beschadigd.
Regionale afstemming werd wantrouwend gedefinieerd als ” marktverstoring” , terwijl ze in wezen publieke zorgplanning was.
Het gevolg is anno 2025 zichtbaar:
Huisartsen vestigen zich nauwelijks nog zelfstandig.
Regionale tekorten stapelen zich op.
Verdeling en continuïteit zijn ondergeschikt gemaakt aan juridische schijnneutraliteit.
De cultuur van wantrouwen en verantwoording drijft artsen weg
De jonge huisarts kiest voor waarnemerschap.
Niet uit gemakzucht, maar uit zelfbehoud.
Praktijkhouderschap betekent immers verantwoordelijkheid zonder zeggenschap:
structurele onderbetaling【medischondernemen.nl】,
torenhoge administratielast【LHV, 2023】,
gebrek aan huisvesting en personeel【Nivel, 2025】,
geen bescherming bij overbelasting.
Het stelsel dwingt tot individuele productie, terwijl de kern van huisartsenzorg collectieve beschikbaarheid is.
De illusie van de markt in een publieke voorziening
De NZa en VWS blijven sturen op indicatoren, declarabele uren, en fictieve capaciteit.
De realiteit: de huisartsenzorg is vastgelopen.
Het systeem mist centrale regie, eerlijke bekostiging en structureel vertrouwen in de beroepsgroep.
Conclusie
Wat in 2012 nog “marktverstoring” heette — samenwerking, afstemming, vestigingssturing — blijkt nu exact datgene wat we ontberen.
De boete op solidariteit heeft zijn tol geëist.
De marktwerking heeft de huisartsenzorg niet gereguleerd, maar ondermijnd.
De patiëntenstop is geen incident, maar het logische eindpunt van beleid dat concurrentie boven continuïteit stelde.
Bronnen (selectie):
Nivel (2025). Patiëntenstops bij huisartsenpraktijken
MedischOndernemen.nl (2023). Waarom jonge huisartsen geen praktijkhouder meer willen worden
Tweede Kamer, Kamerstukken 2022-2024 over praktijkhouderschap
LHV (diverse beleidsstukken en reactie op NMa-boete)
NRC (2012). NMa beboet LHV voor 7,7 miljoen euro wegens vestigingsadviezen
Aapkes et al. (2024). Burgers over inschrijving bij een (nieuwe) huisartsenpraktijk
—————————————————————————————————————————————————–
Het logische vervolg:
*herijking van het zorgstelsel, herstel van vertrouwen, afschaffing van marktlogica in de eerste lijn.
*De huisarts is geen zorgondernemer. De huisarts is vitale maatschappelijke infrastructuur!
Edward Kriek
30 juli 2025 / 21:35Googlen op ” duurzame zorg jimdo” .
( Deze blog heeft mij tot nu toe 273, 35 euro gekost trouwens.
Geen commerciële belangen dus, collega’s.
Ik wil gewoon graag mijn mening delen en toetsen )
Edward Kriek
30 juli 2025 / 21:40De spijker op de kop geslagen. Bravo. Slechts een kleine correctie: de huisarts is vrije beroeper EN zorgondernemer. Dat laatste vanwege het feit dat de uitoefening van het vrije beroep, zeker heden ten dage met de uitbreiding van beroepswerkzaamheden, een degelijk bedrijfsfundament vergt. Dat brengt ondernemerschap met zich mee. Door dat bekwaam te doen met goede collegiale samenwerking (coöperaties) kunnen de partijen die azen op inkomsten uit het bedrijfsfundament worden geweerd.
Als adviseur van zorgondernemers en toezichthouder bij een contractorganisatie voor zorgondernemers spreek ik uit ervaring.
Hans Hof
4 augustus 2025 / 12:56