Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Juiste route

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: gesprekken over de terugkeer van het verzorgingshuis (en of dit de wenselijke oplossing brengt).
Atie Schipaanboord (ANBO-PCOB) plaatst een interessante kanttekening bij de bevinding van Panel Inzicht dat een meerderheid van de Nederlanders pleit voor terugkeer van het verzorgingshuis. In eigen onderzoek kwam ANBO-PCOB weliswaar tot dezelfde conclusie. Maar in antwoord op de vraag aan ouderen of ze dan ook zelf in een verzorgingshuis willen gaan wonen, is het antwoord nee. Voormalig staatssecretaris Clémence Ross-van Dorp begrijpt waarom: “Daar was ook veel eenzaamheid hoor, mensen die geen bezoek meer kregen”.
Over de keerzijde van het verdwijnen van de verzorgingshuizen is inmiddels veel geschreven. Er is te weinig professionele ondersteuning voor kwetsbare ouderen in de thuissituatie. Vereenzaming ligt op de loer. En als een acute situatie voor ziekenhuisopname zorgt, stokt de doorstroom als terugkeer naar huis niet mogelijk is en een verpleeghuisplaats niet beschikbaar.
De vraag is of de nu bestaande situatie oplosbaar is door weer verzorgingshuizen te gaan bouwen
De vraag is of de nu bestaande situatie oplosbaar is door weer verzorgingshuizen te gaan bouwen. Pieter Hermsen, bestuurder bij Vivent, is daar genuanceerd over: “De functie van een verzorgingshuis heeft een belang, maar het concept niet meer. We moeten kijken naar wat er kan in de wijk, mensen op het spoor naar elkaar zetten“. Op diverse plaatsen in het land gebeurt dit ook al in georganiseerde vorm. Austerlitz is het bekendste voorbeeld, maar niet het enige. Ook de situatie in het Drentse Vledder toont aan dat bewoners in gezamenlijkheid mooie dingen kunnen realiseren.
Maar er is meer. Reable Nederland namelijk, waar inhoudelijk directeur Rudi Westendorp de ouderen wil bevrijden uit ‘de klauwen van de zorg’. Het waardevolle uitgangspunt hiervan beschrijft hij als: “Neem niet over wat mensen zelf nog kunnen, help hen te herwinnen wat ze niet meer kunnen (…) en bedenk samen een oplossing voor wat overblijft”.
Wat hem betreft moet dit uitgangspunt ook gelden als het om mensen met dementie gaat. Dit sluit precies aan bij de sociale benadering van dementie, waarvan hoogleraar langdurige zorg en dementie Anne-Mei The pleitbezorger is. De titel van haar nieuwe boek We blijven mensen ligt mooi in het verlengde van het boek Het is hun leven! waarin Reable Nederland zijn doelen uiteenzet.
‘Neem niet over wat mensen zelf nog kunnen, help hen te herwinnen wat ze niet meer kunnen’
Reable Nederland telt inmiddels al 25 leden. Het programma Langer Actief Thuis toont aan wat die kunnen bereiken: ruim 52 procent van de cliënten met een hulpvraag is binnen drie maanden weer zelfstandig. ‘Maar 48 procent dus niet’, klinkt dan direct. Op zich terecht, maar het glas is dus wel (net iets meer dan) half vol.
Hoe meer mensen op andere manieren dan met professionele zorg hun dagelijks leven kunnen vormgeven of daarin ondersteund kunnen worden, hoe effectiever het bestaande, schaarse professionele zorgaanbod kan worden benut. Dit is de juiste route voor de toekomst.
6 reacties
We mogen ons afvragen waarom we opvattingen van bijvoorbeeld Rudi Westendorp en zijn organisatie nog als bijzonder aanmerken. Mij lijkt een actief ondersteunen door Actiz en Vilans vanzelfsprekend?
En dat de gehandicaptenzorg er ook haar voordeel, althans op zijn minst hun cliënten en verwanten, mee kan doen mag geen verrassend inzicht zijn.
De universele driedeling “wonen-werk-welzijn”, met valuta of andere waardering centraal, vormt onze gezamenlijke context.
Functies en rollen daarin zijn situationeel maar nooit locatiegebonden.
Systemische zorg zal er wel bij varen, ook dat.
Pieter Wijnheijmer
16 mei 2025 / 18:21Je hebt helemaal gelijk Pieter. Maar ik denk dat we allebei lang genoeg meelopen in de zorg om te weten dat die dingen die eigenlijk vanzelfsprekend zijn jarenlang kan negeren, kan zeggen dat ze onmogelijk zijn, of ze opeens toch weer als nieuw of vernieuwend kan omarmen.
frank@evatekst.nl
16 mei 2025 / 19:05Klopt, Frank. #innovatief is inmiddels gebruikelijk genoeg geworden om het in #slim te kunnen wijzigen en van ICT is AI nu de heilige graal.
Ben des te blijer met het signaal van Eric van ’t Zelfde, elders op deze site.
Met oprechte dank aan de openhartigheid van de noterende verpleegkundige word ik steeds trotser op het zinnetje uit mijn verpleegkundig dossier “Let op, hij ziet alles!” maar dat moet juist tot zorg leiden, zou je denken? Toch eens vragen welke verbetermaatregelen er op dat zinnetje zijn gevolgd. En of die verpleegkundige er nog is.
https://www.artsenauto.nl/wat-de-zorg-kan-leren-van-onderwijsexpert-en-sociaal-werker-eric-van-t-zelfde/
Pieter Wijnheijmer
19 mei 2025 / 22:53Een duidelijk beeld: veel reacties met enerzijds het verzorgingshuis te laten terugkomen/anderzijds daar zelf geen gebruik van te willen maken en de zorgvraag reduceren door de zorgvrager deze zelf meer te laten beantwoorden al dan niet met inschakeling van het eigen netwerk. Vaak komen de bekende goede voorbeelden weer langs. Austerlitz is zo langzamerhand meer bekend als zorg- en welzijnscommune dan als locatie van de Pyramide. Ook valt mij op dat de voorstanders van deze optimistische aanpak vaak tot een zelfverzekerde categorie van de bevolking horen. Kort door de bocht: de aangedragen oplossingen zijn me allemaal iets te gemakkelijk als in de praktijk breed toepasbaar.
Hans Hof
19 mei 2025 / 13:20Je hebt er ongetwijfeld gelijk in dat het niet op iedereen van toepassing is Hans. De cijfers van Langer Actief Thuis zijn daar ook duidelijk over. Toch zou ik het de verkeerde conclusie vinden om op basis daarvan te zeggen: ‘Laat dan maar helemaal zitten’. Voor het deel van de mensen dat ermee geholpen is, is het waardevol. En voor degenen voor wie dit niet geldt, is meer tijd beschikbaar om zorg en ondersteuning te bieden als dit nodig is.
Frank van Wijck
20 mei 2025 / 08:30Dit stuk presenteert een “humane, deels werkbare” richting, maar blijft gevangen in symptoombestrijding.
De fundamentele oorzaak – een marktlogica die zorg tot kostenpost herleidt – wordt niet benoemd. Het versterkt zo het technocratisch discours waarin systeemkritiek als “onpraktisch” ( u weet inmiddels wel: ‘bang-ma-ke-rij; het leidt slechts de aandacht af van’) wordt geframed.
Structurele herordening richting publieke zorgarchitectuur (zoals zorg met de overheid ‘in the lead’) ontbreekt. De ‘juiste route’ blijft daardoor een zijpad.
Over ‘reablement’: dit zou in essentie waardevol kunnen zijn als ondersteuning tot zelfherstel, maar wordt binnen neoliberale zorgsystemen te vaak ingezet als verkapte afbouw van solidariteit en structurele zorg. Misschien: botte bezuiniging?
Het recht op zorg wordt ondergeschikt aan het ideaal van onafhankelijkheid;
waarom zou ‘reablement’ niet gewoon een ordinaire vorm van kostenbesparing zijn? Een bliksemafleider? Een excuustruus om het falen van dit stelsel te verhullen?
Tot slot: klopt het dat Reable Nederland gesponsord wordt door VWS en Zilveren Kruis?
In het kader van transparantie: is Reable Nederland misschien opdrachtgever van evatekst?
Open vizier graag.
E.Kriek
19 mei 2025 / 21:45