Kanteling in solidariteitsdebat

Frank van Wijck
Frank van Wijck is medisch journalist en houdt als freelancer op maandag, woensdag en vrijdag een weblog bij op de website van Arts en Auto. Lees alle artikelen van Frank van Wijck

Stel dat psychiater Dan Cohen zijn artikel onder de kop Stop met belonen van patiënten die ongezond leven niet afgelopen maandag had geplaatst maar vijf jaar geleden. Wat was er dan gebeurd? Waarschijnlijk was hij met pek en veren de stad uit gejaagd. Zulke dingen zei een weldenkend mens niet. We moesten compassie tonen met mensen met gezondheidsproblemen door een ongezonde leefstijl.

Maar Cohen publiceerde zijn tekst niet vijf jaar geleden, hij deed dit afgelopen maandag. En de social-mediareacties die ik op zijn betoog lees, zijn toch wel wat diverser dan ze vijf jaar eerder geweest zouden zijn. Zeker, ik tref nog steeds mensen die zijn standpunt abject vinden (‘Een zwart gat waar je ziel moet zitten’, ‘Schokkend’), maar ook heel andere reacties: ‘Een ander geluid in het debat’ bijvoorbeeld, of – van een huisarts – ‘Pittig artikel waar zeker wat in zit’.

De afgelopen 5 jaar zijn we anders gaan denken over solidariteit in de zorg

Wat is hier aan de hand? In de eerste plaats zijn we in de tussenliggende jaren al wel wat anders gaan denken over solidariteit in de zorg. De bereidheid om de zorgkosten voor anderen te dragen neemt af, zeker als die kosten het gevolg zijn van iemands ongezonde leefstijl. Maar er is ook het succes van een leefstijlprogramma als Keer diabetes2 om om rekening mee te houden. Het programma bewijst dat aanpassing van de leefstijl het ziekteproces kan keren. En als dit kan, dan is het niet vreemd als mensen gaan zeggen: ‘Dan verwachten we ook dat je eraan meedoet’. Met andere woorden: succes van leefstijlprogramma’s leidt tot discussie over solidariteit met mensen die er geen gebruik van maken. Cohen heeft wel een punt.

11 Reacties Reageer zelf

  1. Rubik Nazarian
    Geplaatst op 11 april 2018 om 10:16 | Permalink

    Cohen heeft wel een punt. Echjter, er zijn mensen die de motivatie niet uit zichzelf kunnen halen. Het aanpassen van leefstijl is niet makkelijk en vraagt veel van de mensen zelf,
    Die hebben een beetje hulp nodig om de juiste mindset te krijgen, zodat ze zelf verder kunnen.’

  2. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 11 april 2018 om 10:22 | Permalink

    Helemaal met je eens. Alleen vrees ik dat de bereidheid kan dalen om te accepteren dat die motivatie niet vanzelfsprekend is. “Het programma is er, dan gebruik je het toch? Daar betalen we tenslotte allemaal aan mee hoor met onze zorgpremie.” Dat dus.

  3. G K Mitrasing
    Geplaatst op 11 april 2018 om 11:22 | Permalink

    Goed dat Cohen het aanzwengelt.. om maar weer tot de conclusie te komen dat hij op de verkeerde plek zit te jeuken. Toegegeven het bekt wel lekker in de pers en je kunt er een blog aan besteden.

  4. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 11 april 2018 om 11:25 | Permalink

    Nou Glenn, jeuk eens even op de goede plek dan, in plaats van alleen maar te stellen dat Cohen het verkeerd doet.

  5. Hans Koevoet
    Geplaatst op 11 april 2018 om 21:11 | Permalink

    Juist, er zit iets in de stellingname van Cohen. Maar toepassing van dat principe lijkt me bijna onmogelijk, zowel praktisch als principieel:

    – praktisch: een arts kan voor een individuele patient heel moeilijk vaststellen of (bijvoorbeeld) diens obesitas nu wel of niet het gevolg is van een leefstijlprobleem. Misschien is er bijvoorbeeld wel oorzaak op hormonaal niveau. Dat is vaak onmogelijk met zekerheid vast te stellen. Moet je dan zo’n patiënt gaan ‘straffen’ vanwege het enkele feit dat obesitas het gevolg kán zijn van een leefstijlprobleem?

    – principieel: leefstijlproblemen vloeien vaak voort uit andere problemen. Je ziet in het sociaal probleem heel vaak een soort clustering van problemen: armoede, vaak met schulden (en daardoor vaak stress), sociale netwerken van slechte kwaliteit, lage opleidingen enz. Kan je iemand die in zo’n probleemcluster zit, het heel erg kwalijk nemen dat hij een beroerde leefstijl heeft? Dubieus.

  6. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 11 april 2018 om 21:19 | Permalink

    Je hebt natuurlijk helemaal gelijk Hans, zowel met je praktische als je principiële punt. De vraag is alleen hoe het grote en niet altijd even goed geïnformeerde publiek reageert op mensen met een ongezonde leefstijl als steeds meer informatie in de media komt over de positieve gevolgen van leefstijlinterventie. Populisme kan dan snel op de loer liggen en het debat beïnvloeden.

  7. Hans Koevoet
    Geplaatst op 11 april 2018 om 21:22 | Permalink

    Ja, dat is zeker een probleem.

  8. Liesbeth Oerlemans
    Geplaatst op 12 april 2018 om 10:37 | Permalink

    Het succes van Keer Diabetes 2 Om is helemaal niet zo duidelijk als lijkt in de media. Ik schreef er dit over http://www.liesbethoerlemans.com/2018/04/keer-diabetes-2-om-niet-87-heeft_47.html

  9. Maaike de Vries
    Geplaatst op 12 april 2018 om 15:24 | Permalink

    Voor resultaten van het onderzoek naar het groepsprogramma Keer Diabetes2 Om, zie: https://keerdiabetesom.nl/wetenschappelijk-onderzoek/

  10. Huub ter Haar
    Geplaatst op 12 april 2018 om 17:43 | Permalink

    Toenemende aandacht voor leefstijl kantelt het debat over solidariteit in de zorg, volgens @FrankvanWijck Herstelcirkel versterkt juist solidariteit door coöperatieve kracht. Hij voor meer informatie op https://www.herstelcirkel.nl

  11. Nicole van Loy
    Geplaatst op 12 april 2018 om 19:34 | Permalink

    Uit recente resultaten van de Nationale Diabetes Challenge blijkt dat lange termijn effect (naast deze gemeten effecten https://zelfzorgondersteund.nl/wp-content/uploads/2017/12/Rapportage-NDC-Resultaten_T2DM-2017.pdf) ook aangetoond wordt. Ook andere initiatieven zoals KeerDiabetes2Om, @herstelcirkel in de wijk en CooL (coaching op leefstijl) doen langere termijn onderzoeken met mooie resultaten, waarvan de een al langer onderzoek doet dan de ander. Pilot CooL (coaching op leefstijl) is onderzocht door Universiteit van Maastricht, CZ en zorggroep Zorroo: http://www.avleg.nl/nieuws/resultaten-pilot-met-cz-en-universiteit-maastricht-positief/

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*
*