Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Komt een dokter bij de dokter
Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: Nederland heeft topzorg. Maar het helpt wel als je het juiste netwerk hebt om er efficiënt gebruik van te maken.
Hoe goed is onze gezondheidszorg? Behoorlijk goed, blijkt uit onderzoek van The Commonwealth Fund. Het belicht het falen van het Amerikaanse zorgsysteem in vergelijking met hoe negen andere landen hierin presteren. Amerika staat met afstand op de tiende plaats. De niet mis te verstane conclusie: ‘De VS blijven een klasse apart als het gaat om de ondermaatse prestaties van de gezondheidszorgsector’.
Nederland staat op de tweede plaats, achter Australië. In de ranking die de basis vormt voor deze conclusie, gaat het om: toegang tot zorg, het zorgproces, de administratieve efficiëntie, solidariteit en gezondheidsuitkomsten.
Kwaliteitsverschil behandelaars
Natuurlijk zegt dit niets over de kwaliteitsverschillen tussen individuele behandelaars en behandelteams in de zorg. Patiëntenfederatie Nederland beklaagt zich over het feit dat de patiënt hierin geen inzicht heeft.
Mijn stelling in een recente blog – ‘Geloof maar dat medisch specialisten wel weten bij welke collega ze moeten zijn als het nodig is’ – maakte op LinkedIn veel discussie los. Enerzijds dat deze stelling toepasbaar is op veel meer dan medisch specialisten alleen, huisartsen en ggz bijvoorbeeld. Anderzijds dat het de vraag is of de stelling überhaupt hout snijdt.
Hoe vinden artsen zelf hun weg als ze zorg nodig hebben?
Wat dit laatste betreft is de uitkomst van een recente grootschalige enquête van Medisch Contact interessant. De kernvraag van deze enquête luidt: ‘Hoe vinden artsen zelf hun weg als ze zorg nodig hebben?’. De uitkomst is dat ook zij harde data over ziekenhuiszorg niet hebben. Maar een selectie uit de toelichtingen schetst toch een beeld van tamelijk gerichte kennis over waar een dokter moet zijn als die naar de dokter moet.
“Je weet als zorgprofessional vaak beter wie je voor een specifiek probleem het beste kunt benaderen.” “Ik weet waar Abraham de mosterd haalt.” “Als ik naar een specialist wil voor mezelf of mijn kinderen, dan krijg ik dat heel makkelijk voor elkaar.”
Acceptabel of onethisch?
Is dit een acceptabele secundaire arbeidsvoorwaarde? Of is het onethisch en oneerlijk tegenover reguliere patiënten? In een recent filmpje van Zorginstituut Nederland op LinkedIn zegt Floortje Schepers, voorzitter van de Kwaliteitsraad: “Kwaliteit van zorg gaat over samen leren en verbeteren”.
De crux zit in dat ‘samen’. Zolang zorgprofessionals kennis over aspecten van kwaliteit wel hebben maar niet delen met patiënten, is van ‘samen’ onvoldoende sprake. Een meerderheid van de geënquêteerde artsen vindt dat tussen artsen in het algemeen en binnen hun eigen vakgebied grote kwaliteitsverschillen bestaan. Die kennis hebben ze dus.
Dooddoener
Ze kunnen wel zeggen dat die niet zozeer op medisch-inhoudelijk gebied betrekking heeft, maar vooral op het vlak van communicatie en empathisch vermogen, maar dat is een dooddoener. Een enquêtereactie als “Dat hij een van de beste is, daar kom je alleen achter als je in dit wereldje zit” weerspreekt het. Bovendien zijn communicatie en empathisch vermogen ook aspecten van kwaliteit.
3 reacties
Ik ben al lang gestopt met het willen beheersen van statische methoden, dat laat ik graag aan anderen over en ik sluit niet uit dat zij hetzelfde doen als het over zorg gaat.
Maar zo’n “enquete”, met vele overleggen, vergaderingen, toetsen en consensus daaraan voorafgaand, vraag je naar de bekende weg. Ik begin er niet meer aan, laat mij maar in de waan van “selectie- en confirmation bias’, daar heb ik mijn handen al meer dan genoeg aan vol.
En voor de ongelovigen maar goedwillenden beveel ik van harte, zónder nadere toelichting, de volgende link aan. Eenmaal meegenomen zal de geïnteresseerde kijker verder googelen en zich nog beter gaan verplaatsen in begrippen als empathie en communicatie. Vooral hoe deze voorop staan en tegen je en je patiënt zullen keren als je er onbekend mee bent. Laat staan dat je ze niet wilt kennen.
https://youtu.be/k-n0Z-niW2Q?si=iGc0fv8p2EfcodFJ
PS wie het geduld niet op wil brengen speelt de link versneld af, het blijft toch wel hangen.
Pieter Wijnheijmer
30 mei 2026 / 16:14Frank van Wijck heeft elke vrijdag een podium om lezers bij te praten over wat er in de zorg speelt. Deze week grijpt hij naar een rapport van bijna twee jaar oud om een stelling te herhalen die hij naar eigen zeggen al in een eerdere blog poneerde: dat dokters de weg naar de juiste collega weten te vinden.
Die conclusie is een open deur. En het rapport waarop hij leunt wordt door de makers zelf met zoveel voorbehouden omkleed dat het een stellig actueel oordeel niet draagt.
Het wordt namelijk onthaald als bewijs dat Nederland topzorg levert. Drie kanttekeningen, alle afkomstig van de auteurs zelf.
1. Zelfrapportage meet ervaring, niet de werkelijkheid.
Een patiënt kan zeer tevreden zijn over middelmatige zorg en ontevreden over uitstekende zorg. Bijna driekwart van de indicatoren in het rapport komt uit enquêtes onder patiënten en artsen. Het meet wat mensen ervaren, en dat valt niet samen met wat er feitelijk gebeurt.
2. Verwachtingen verschillen per cultuur.
Een Nederlander, een Brit, een Amerikaan en een Zwitser beantwoorden dezelfde vraag niet vanuit hetzelfde referentiekader. Het is een bekend probleem in de internationale surveywetenschap, en de auteurs erkennen het: oordelen van patiënten en artsen worden gekleurd door verwachtingen die per land en cultuur verschillen.
3. De ranglijst suggereert meer precisie dan de data toelaten.
Wanneer landen als Frankrijk, Canada, Zweden en Nieuw-Zeeland een paar plaatsen stijgen of dalen, ontstaat de indruk van een objectieve hiërarchie. De auteurs schrijven zelf dat juist die middenmoot instabiel is en gevoelig voor kleine veranderingen in de indicatoren en de data. De volgorde daar zegt weinig.
Het werkelijke punt ligt natuurlijk dieper. We hebben een zorgmarkt die in theorie draait op de geïnformeerde keuze van de patiënt, terwijl de kwaliteitsinformatie die voor die keuze nodig is slechts beperkt kenbaar is.
En marktwerking houdt die informatie beperkt, zoals bekend, omdat objectieve kwaliteitsgegevens in een concurrerend stelsel een commercieel belang raken in plaats van een publiek goed te zijn.
Ophouden dus met de oliebollenlijstjes en die open deuren. Kijk naar de kern van het probleem!
@Wijnheijmer: u kunt vast beter dan dit.
E.Kriek
30 mei 2026 / 21:04Boeiend filmpje Pieter. Je wees me al vaker op haar dus ik ben blij dat ik het nu, oo basis van deze concrete verwijzing, eens heb kunnen bekijken. Misschien is zorg wel in veel gevallen het placebo effect. En zijn communicatie en empathie juist de echte zorg.
Frank van Wijck
31 mei 2026 / 10:29