Ignace Schretlen

Ignace Schretlen

Paracetamol en lekker blijven bewegen

Ik ben schrijver en kunstenaar, geen spreker. Een rondleiding op een expositie kost drie dagen energie. Een paar keer ben ik uitgenodigd voor een gastcollege. Over geneeskunde, literatuur, kunst en filosofie. Leuke materie. Alles in mij zei: doe dit niet! Maar de uitnodiging was een eer. Die kon ik niet afslaan. Daags voor zo’n gastcollege ging ik finaal door de rug. Ik zakte domweg in elkaar en bleef stokstijf op de vloer van onze woonkamer liggen. Zelfs naar opzij draaien lukte niet. Oh, wat vervloekte ik de doktersassistente: ‘Neem paracetamol en blijf lekker in beweging!’

Khalid* was nog geen achttien toen hij tijdens zomervakanties loodzware zakken met cement de ladder op moest tillen. Hij kreeg fikse rugklachten. Volgens de Iraakse dokter had hij een hernia. Na een hele tijd rust waren de klachten verdwenen. Maar een paar jaar geleden kwamen deze terug. In september 2022 leerden wij Khalid kennen en al die tijd klaagt hij over zijn rug. Een paar keer wilde hij een afspraak met de dokter van het asielzoekerscentrum maken. Maar de assistente vond dat niet nodig. Hij moest maar paracetamol kopen en in beweging blijven…

‘Bij onbegrepen klachten, is het de dókter die de klachten niet begrijpt’

Wij zagen hoezeer Khalid gebukt ging onder de rugpijn. Nu hebben veel vluchtelingen last van rugpijn. Logisch, want hoe lang hebben zij gezeuld met hun loodzware bagage? En loop eens op een open dag van een noodopvang of asielzoekerscentrum een willekeurige kamer binnen (wanneer dat tenminste mag), waar twee, drie of vier mensen op flinterdunne matrassen slapen. En dan hebben wij het nog niets eens over alle spanningen: de nachtmerries over het verleden, de tergende onzekerheid of men mag blijven en de angst wat de toekomst zal brengen.

Ik ken geen aandoening die niet op de een of andere wijze gepaard gaat met spanningen. Ieder van ons heeft ook ooit wel iets dramatisch meegemaakt. Het gemak waarmee klachten – soms zelfs zonder fatsoenlijk onderzoek – op spanningen worden gegooid, doet mensen onrecht. Bij onbegrepen klachten, is het de dókter die de klachten niet begrijpt. Dat mag je níet de patiënt in de schoenen schuiven. Ik heb zelf heel wat gesukkeld met mijn gezondheid. Het is volstrekt idioot maar ik was blij wanneer er een oorzaak werd gevonden, want ‘pas dan is het serieus’.

‘Helaas mocht fysiotherapie niet helpen’

Naarmate ik Khalid beter kende, maakte ik mij meer zorgen over zijn rugpijn. Het werd mij niet gemakkelijk gemaakt, want ook de spanningen stapelden zich op. Khalid vertelde verschillende keren dat hij het altijd koud had, niet alleen nu in Nederland, maar ook al als kind in Irak. Het is alsof het leven hem in de kou heeft gezet. Toen ik hem dit vertelde, rolden de tranen over zijn wangen: zijn vader was nog niet toe aan een kind en dumpte Khalid bij zijn oma. Verklaart dit het gevoel dat hij het altijd koud heeft? Leidt deze wankele basis van zijn bestaan tot rugklachten?

Na bijna twee jaar werd Khalid statushouder en kon hij een beroep doen op een goede huisarts. Helaas mocht fysiotherapie niet helpen. Zijn klachten verergerden alsmaar. Een tijdje staan of zitten lukte niet meer. Doorslapen evenmin. Hij moest stoppen met voetballen, zijn favoriete sport. Als postbezorger moest hij vanwege de pijn na anderhalf uur naar huis om te rusten. Paracetamol hielp niet. Uit steeds meer grootschalige onderzoeken blijkt dat paracetamol zeker bij acute rugpijn onvoldoende of niet werkt. Maar dit besef is nog veel te weinig doorgedrongen.

De huisarts verwees Khalid naar een neuroloog. De MRI toonde een duidelijke hernia. Dus toch! Inderdaad was er ook sprake van pijn in het rechterbeen. Maar het accent lag op de rugklachten en dus gaf de neuroloog een inmiddels bekend advies: ‘paracetamol en in beweging blijven’. Het bordje met de klachten werd doorgeschoven naar de bedrijfsarts die maar voor revalidatie moest zorgen. Ik was erbij. Khalid slikte al zoveel paracetamol en crepeerde van de pijn. Een verwijzing naar een pijnpoli werd weggewuifd. Volgens de neuroloog was dat zinloos.

* Om redenen van privacy is een gefingeerde naam gebruikt

Naschrift

Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) kent de standaarden aspecifieke lagerugpijn (laatste aanpassing in september jl.) en lumbosacraal radiculair syndroom. Bij beide standaarden wordt verwezen naar het stappenplan in de NHG-standaard over pijn.

Bij de tweede standaard staat verder: ‘Overweeg bij hevige pijn en/of contra-indicaties voor NSAID’s direct te starten met (zwakwerkende) opiaten, in combinatie met paracetamol en NSAID’s (tenzij gecontraïndiceerd). Hoog de medicatie bij hevige pijn snel op.’ In 2022 wijdde het Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy een artikel aan de medicamenteuze bestrijding van lagerugpijn bij volwassenen. Bij acute rugpijn moet steviger pijnmedicatie worden gegeven dan paracetamol. Over het effect van paracetamol bij chronische rugpijn bestaat onduidelijkheid. Andere studies bevestigen dit.

Delen