Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Passende zorg

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: wie hakt de knopen in de zorg door?
Wie bepaalt het beleid over de gezondheidszorg? Het voor de hand liggende antwoord is: de minister van VWS. Tot op zekere hoogte is dat ook zo, en met lef en doorzettingsvermogen komt die een heel eind. Maar hij of zij heeft wel met een coalitie en een oppositie te maken en moet dus altijd compromissen sluiten. Daarnaast is er de minister van Financiën om rekening mee te houden. Als de uitvoering van plannen van de VWS-minister duurder uitvalt dan wat in de Rijksbegroting is afgesproken, zegt die ‘Nee’. En dan houdt het op.
De boodschap is duidelijk: het blijft te veel rommelen in de marge
Secretaris-generaal bij het ministerie van Financiën Bas van den Dungen zet nu in zijn rol als voorzitter van de Studiegroep Begrotingsruimte de opvallende stap de komende minister van VWS alvast te waarschuwen hoe die dit kan voorblijven. Dit kan alleen met structurele verandering, stelt hij. En daarmee bedoelt hij nadrukkelijk meer dan alleen “met elkaar goede afspraken maken”. Interessant is dat de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving in haar nieuwe advies Het rimpeleffect aangeeft het hier volledig mee eens te zijn. “Integraliteit en volle tafels leiden – ondanks de beste bedoelingen – tot een oeverloze aanpak die de voortgang belemmeren”, zegt Raadslid Ageeth Ouwehand.
De boodschap is duidelijk: het blijft te veel rommelen in de marge. Het nieuws over de elf wetenschappelijke verenigingen die dertien veelvoorkomende zorgbehandelingen in het ziekenhuis schrappen, illustreert dit. Leuk natuurlijk, terecht ook, maar peanuts afgezet tegen wat echt nodig is.
Huisarts en Volkskrant-columnist Danka Stuijver heeft gelijk als ze stelt dat burgers bewust tot patiënt gemaakt zijn. Dat ze daardoor zorgverslaafd zijn geworden, valt hen niet te verwijten, maar de politiek en de zorg zelf wel. Beide partijen hebben vooralsnog weinig bereidheid getoond hierin structurele verandering te brengen.
Dat burgers zorgverslaafd zijn geworden omdat ze bewust tot patiënt zijn gemaakt, valt hen niet te verwijten, maar de politiek en de zorg zelf wel
Het is tijd dat politieke partijen zich – liefst nog voor de verkiezingen – uitspreken over hun zorgkeuzes, stellen hoogleraren Marcel Canoy en Xander Koolman terecht. Verwijzend naar Van den Dungen is duidelijk dat passende zorg hierin het kernbegrip moet zijn. Daarover moet de politieke discussie nu gaan.
We zijn veel te veel onder ‘zorg’ gaan scharen wat daarin feitelijk geen plaats heeft. Als daarin stappen worden gezet, wordt de verzekerde daar niet slechter van (een slaappil helpt niet als slapeloosheid wordt veroorzaakt door eenzaamheid of financiële problemen). En de minister van VWS heeft minder last van zijn collega van Financiën, want wat niet als zorg wordt behandeld, drukt ook niet op de zorgbegroting.
Toch is de vraag of politieke partijen het lef hebben om echt knopen door te hakken. Met schrappen in waar mensen gewend zijn recht op te hebben, win je geen stemmen.